Zondag 17/01/2021

loin des hommes

Mediteren en duelleren in het Atlasgebergte

Regisseur David Oelhoffen.Beeld Franky Verdickt

En Viggo Mortensen én Nick Cave kunnen strikken voor je film, naar een verhaal van schrijver-filosoof Albert Camus? De Franse regisseur David Oelhoffen kreeg het voor elkaar met 'Loin des hommes', een Noord-Afrikaanse western over plicht, moraal en de clash tussen de Westerse en Oosterse cultuur.

Als we Oelhoffen ontmoeten, is hij net terug van het Filmfestival van Marrakesh. Djemaa el Fna, het fameuze centrale plein van de stad, is overdag een chaos van marktkramers, slangenbezweerders, waterverkopers en toeristen. Maar tijdens het festival verandert het sprookjesachtige plein 's nachts in een openluchtbioscoop.

"Ik weet niet hoeveel toeschouwers er juist waren voor 'Loin des Hommes'", zegt Oelhoffen. "Sommigen hadden het over zeventienduizend, anderen over tien- of zevenduizend. Het was indrukwekkend. Eerst was ik niet op mijn gemak. 'Loin des hommes' is geen actiefilm, meer een auteursfilm, en na ons stond 'Die Hard' op het programma. Het plein is niet leeggelopen. Integendeel. Er is luid geapplaudisseerd. Ergens voelde het aan als thuiskomen. Om productieredenen is de film niet in het Algerijnse maar in het Marokkaanse Atlasgebergte opgenomen en die bergen zie je vanop het plein liggen."

Voor 'Loin des hommes' vertrok Oelhoffen van 'L'hôte', een kortverhaal van Albert Camus dat nogal wat overeenkomsten vertoont met '3:10 to Yuma', een vroeg westernverhaal van de latere Amerikaanse misdaadschrijver Elmore Leonard dat al twee keer verfilmd werd. De opzet van beide verhalen is identiek: een brave oorlogsveteraan moet een outlaw bij de autoriteiten in de stad inleveren.

Oelhoffen: "Is Leonards verhaal voor het eerst in 1953 gepubliceerd? Camus heeft de eerste versie van 'L'hôte' in 1954 geschreven en het is drie jaar later gepubliceerd. Het lijkt me bijgevolg onmogelijk dat hij Leonards verhaal kende. Noem het een samenloop van gelijktijdigheid. 'L'hôte' is een van de weinige verhalen van Camus waarin hij gezinspeeld heeft op de Algerijnse onafhankelijkheidstrijd. In zijn verhaal is het hoofdpersonage een pied noir, een Fransman die in Algerije woont en werkt."

"Ik heb zijn identiteit veranderd. Nu gaat het om iemand van Spaanse afkomst. Maar het had evengoed een Italiaan kunnen zijn. Het moest een paria zijn. De twee personages moesten op gelijke voet behandeld worden, zonder die context van kolonist. Dat plaatst Camus' verhaal ook in actuele context, die van de spanningen tussen de Westerse en de Arabische wereld."

Van overal en nergens

Mocht westernmonument John Ford nog leven, hij zou ongetwijfeld Viggo Mortensen in een van zijn films gecast hebben. Van Mortensen, de held van films als 'The Road', 'Eastern Promises' en 'A History of Violence', weet je dat hij vaak zwijgzame personages speelt die, ertoe gedwongen door de omgeving, hun gewelddadige impulsen niet meer in bedwang kunnen houden. En altijd is er bij Mortensen die less is more-aanpak.

"The Quiet Man", glimlacht Oelhoffen terwijl hij verwijst naar die Fordklassieker. "Ik heb Mortensen niet gecast omdat ik vond dat zijn personage dicht aanleunt bij wat hij al in andere films gespeeld had. Mortensen heeft een complexe identiteit. Is hij een Deen? Een Amerikaan? Een Spanjaard of Argentijn?. Hij is iemand van overal en nergens en hij draagt die pijn of melancholie in zich. Ik wist dat hij Spaans sprak. Toen ik van mijn producent vernam dat hij ook Frans sprak, hebben we hem het scenario opgestuurd. Een week later had hij het gelezen. Hij vond het goed maar hij wilde mijn debuut zien, 'Nos retrouvailles'."

"Twee weken later kwam er een telefoontje: hij wou mij ontmoeten. We hebben in Parijs afgesproken. Mortensen kwam er aan met twee biografieën van Camus die vol stonden met aantekeningen. Ook het scenario was volgekribbeld. Hij had duizend vragen. Vanwaar komt die scène? En deze zin? Na het gesprek wilde hij tijd om na te denken omdat hij begrepen had dat hij Arabisch moest leren, een kolossale investering."

"Uiteindelijk is hij ook coproducent geworden. Hij wil een controle hebben die in verhouding staat met wat hij investeert en hij doet dat ook om de regisseur te beschermen. Bij elke opname op de set was hij aanwezig. Niet om zich met de regie te bemoeien. Hij wil gewoon alles zien en weten om beter zijn job te kunnen doen. Als Amerikaan gaat hij ook in tegen de vooroordelen die de VS over de Arabische wereld kunnen hebben. Op het festival van Marrakesh liep een hommage aan hem. Ik heb met mijn eigen ogen kunnen vaststellen hoe populair hij er is, juist omdat hij zo attentvol voor de Arabische wereld is."

David Oelhoffen.Beeld Franky Verdickt

Werkpaarden Nick Cave en Warren Ellis

Nog een troef van 'Loin des hommes': de soundtrack. Die werd gecomponeerd door Nick Cave en Warren Ellis, lid van The Bad Seeds en Grinderman. Net als voor 'The Proposition', 'The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford', 'The Road' en 'Lawless' hebben ze ook deze keer een sfeervolle unheimliche score geschreven.

"Ik heb het geluk gehad om Ellis in Parijs te ontmoeten. Hij woont er, hij is met een Française getrouwd. Ellis heeft eerst het scenario gelezen. Vervolgens heb ik hem samen met Nick Cave ontmoet. Dat was een heel concreet gesprek waarbij we tot een soort charter zijn gekomen over wat kon en niet kon, zoals geen folkloristische elementen in de score."

"Het zijn echte werkpaarden. En het is niet dat hun muziek te nemen of te laten was: het was een uitwisseling, ook al was het niet altijd even gemakkelijk om elkaar te begrijpen. Maar voor hen geldt hetzelfde als voor Mortensen: je moet hen de ruimte geven. Ik wilde bijvoorbeeld eerst louter akoestische muziek. De eerste compositie die ze me laten horen? Muziek met een elektrische gitaar. Maar het werkte heel goed. Het geeft een zekere moderniteit aan de film. Je moet bereid zijn om je ongelijk toe te geven. Dat is heel onaangenaam (lacht) maar je plukt er de vruchten van."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234