Maandag 14/10/2019

Onderwijs

Medisch onderzoek op school wordt aangepakt: minder vaak, maar ook meer aandacht voor psychologisch welzijn

"Leerlingen kunnen vragen stellen rond psychisch welzijn, bijvoorbeeld over geaardheid." Hilde Crevits (CD&V), minister van Onderwijs. Beeld BELGA

Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) steekt het medisch onderzoek op school in een nieuw jasje. Opvallend: er komt meer aandacht voor psychologisch welbevinden.

Het verplichte medisch onderzoek ziet er vanaf volgend schooljaar anders uit. Leerlingen zullen minder onderzocht worden - vijf in plaats van zeven keer vandaag. Je krijgt een verplicht onderzoek in de 1ste kleuterklas, het 1ste leerjaar, het 4de leerjaar, het 6de leerjaar en 3de middelbaar. "Die herschikking sluit beter aan bij de scharniermomenten in de ontwikkeling van de leerling", klinkt het.

Wat vooral opvalt is dat het medisch onderzoek meer aandacht moet besteden aan het psychologische welzijn van kinderen. "Leerlingen kunnen vragen stellen rond psychisch welzijn, bijvoorbeeld over geaardheid of zich zwaarmoedig voelen", zegt onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V). De kinderen zullen dat niet noodzakelijk aan een arts moeten toevertrouwen, het CLB (centrum voor leerlingenbegeleiding) beschikt over een breder team, onder wie maatschappelijk werkers en psychologen.

Tegelijk worden ouders aangemoedigd om tijdens het medisch onderzoek in de 1ste kleuterklas, het 1ste leerjaar en het 6de leerjaar aanwezig te zijn. Zo krijgt het CLB een beter zicht op de leefsituatie van de leerling. Nog nieuw is dat leerlingen die thuisonderwijs volgen voortaan ook verplicht naar het medisch onderzoek moeten.

Tijd vrijmaken

De veranderingen passen binnen de hervorming van de leerlingenbegeleiding waar minister Crevits aan werkt. "Leerlingenbegeleiding is niet alleen de ondersteuning bij een leerprobleem, of het helpen bij een studiekeuze. Het is een geheel aan maatregelen waarbij ook de gezondheid en het psychisch welbevinden van de leerling aan bod komt", zegt de CD&V-minister.

Wat vinden de CLB's van de aanpassingen? "Het is logisch dat je tijdens zo'n onderzoek aandacht hebt voor het psychosociale welzijn van het kind", zegt Stefan Grielens, directeur van de vrije CLB's.

"Wij vinden dit dan ook positief. Maar we maken ons wel zorgen over wat er juist van ons wordt verwacht. Kan zo'n psychosociaal onderzoek gebeuren op dezelfde manier als een puur medisch onderzoek? We gaan daar dan ook tijd voor moeten vrijmaken. Moeten wij systematisch screenen naar problemen zoals depressie? Daar moeten we toch mee opletten. We denken dat scholen zelf best nadenken hoe ze dergelijke problemen opsporen."

"Meer middelen voor CLB's"

De Belgische Federatie van Psychologen juicht de extra aandacht voor het psychologisch welbevinden bij het medisch onderzoek toe. Gedelegeerd bestuurder Koen Lowet spreekt van een goede zaak, omdat vroege detectie en preventie erg belangrijk zijn. Hij zegt wel dat gewaakt moet worden over de kwaliteit van de psychologische screening. Onder meer het gebruik van de juiste instrumenten en een goede samenwerking met andere hulpverlengingsvormen zijn daarbij belangrijk. "Ik hoop dat de schoolpsychologen nauw betrokken zullen worden in de screening", aldus Lowet. "Op dit moment is de capaciteit van de CLB's niet zo groot. Men zal meer schoolpsychologen moeten inzetten om de screening tot een goed einde te brengen."

Lowet stelt zich ook vragen bij het feit dat er in de middelbare school slechts één controlemoment voorzien is, in het derde middelbaar. "De puberteit is een moeilijke periode, die niet valt vast te pinnen op een bepaalde leeftijd. Het zou goed zijn om verschillende momenten in de puberteit te voorzien."

CLB vraagt meer duidelijkheid

Het Centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB) is blij met de ruimte die vrijkomt doordat het aantal medische onderzoeken vanaf volgend schooljaar verminderd wordt. CLB-directeur Stefan Grielens vindt het positief dat tijdens de onderzoeken naar meer dan "de oren en poten" kan gekeken worden.

Maar wat die verhoogde aandacht voor de mentale gezondheid precies moet inhouden, is hem momenteel niet duidelijk. "Wil dat zeggen dat er ruimte is voor een vraag en ruimte om daar aandacht aan te besteden, of gaat het om een statische screening om zicht te krijgen op het psychosociale welzijn van onze jeugd?", vraagt hij zich luidop af. Tegenover die screening naar psychologische aandoeningen staat Grielens afkerig, omdat hij niet wil dat op die manier een soort van selffulfilling prophecy ontstaat.

Het verminderen van het aantal onderzoeken naar vijf vindt de directeur een goede zaak. Dat jongeren maar één keer gecontroleerd worden in het middelbaar acht hij niet problematisch. "In het ontwerp van het decreet leerlingenbegeleiding staat duidelijk dat scholen in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor leerlingenbegeleiding. Zij moeten nadenken over hoe signalen van problemen op tijd herkend kunnen worden. Dan hoef je niet te wachten op dat onderzoek", aldus Grielens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234