Donderdag 20/01/2022

'Medicijn tegen IS exclusief in handen van moslims'

Om te vermijden dat de spanningen in het Midden-Oosten overslaan naar Europese steden, roept de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb (53) alle moslims op om zich openlijk te distantiëren van de terroristen in Irak en Syrië. 'Momenteel worden in naam van Allah kelen overgesneden. Moslims kunnen toch niet accepteren dat hun religie op deze schandelijke manier wordt gehijackt?'

De discussie begon met een opiniestuk in dagblad Trouw dat Aboutaleb samen met zijn wethouder voor Veiligheid Joost Eerdmans schreef. "Verreweg de meeste moslims staan niet achter het radicale gedachtegoed van IS", schreef de burgemeester. "Juist deze meerderheid binnen de moslimgemeenschap mag zich vaker laten horen. Juist zij zouden een megafoon in de hand moeten nemen."

De reacties op het artikel waren scherp. Voorzitters van moslimorganisaties vonden dat Aboutaleb de islamitische gemeenschap onnodig culpabiliseerde voor het IS-fenomeen. Maar in dit gesprek geeft Aboutaleb nog wat gas bij. "Dat de temperatuur in de samenleving stijgt, merk ik tijdens wijkbijeenkomsten. En het blijkt ook uit vele mails die ik krijg. Bij het blanke deel van de natie leeft 'de angst voor de andere', die zich soms vertaalt in islamofobie en racisme. En bij de moslims is er een gevoel dat ze in een hoek worden gedrumd. 'Wat hebben wij met die Syriëstrijders te maken?', hoor je dan. 'Wij zijn toch niet verantwoordelijk voor die kerels?'"

U hoopt de zaak af te koelen met een oproep aan moslims die zich openlijk moeten distantiëren van Islamitische Staat. Nogal wat moslims zijn daarover erg boos. Hebt u niet olie op het vuur gegooid?

Aboutaleb: "Ik stel vast dat vanuit de hele wereld duizenden jongeren naar de oorlog trekken om onschuldige mensen te vermoorden en te verkrachten. Als burgemeester en moslim heb ik de plicht om op te staan en ervoor te zorgen dat het in Nederland kalm en vredig blijft, wat er ook in het Midden-Oosten gebeurt. Dat is des te belangrijker omdat er binnen de moslimgemeenschap en ook in de regering blijkbaar niemand anders het moreel leiderschap op zich neemt om zo'n oproep te lanceren."

"De laatste weken krijg ik te veel mails van mensen die bang zijn. Een mevrouw schreef me dat ze al jaren een uitstekende relatie heeft met haar moslimburen. Hun kinderen komen bij haar over de vloer en de buren nodigen haar regelmatig uit om te komen eten. 'Maar sinds kort', schrijft ze, 'komen er bij die mensen regelmatig mannen met lange jurken op bezoek. Ik ben ongerust en vertrouw mijn buren niet meer.' Dat vind ik ernstig. Temeer omdat ik weet dat nog veel meer Nederlanders met dat gevoel rondlopen. Waarom is het dan te veel gevraagd dat moslims hun buren tegemoet treden om te zeggen: 'Net als u vind ik IS verschrikkelijk. Ik sta aan uw kant.'? Volgens mij is dat een goede remedie tegen angst."

Maar de spanning tussen moslims en angstige mensen is toch een probleem van ons allemaal? Als moslims zich uitdrukkelijk moeten distantiëren van IS-strijders, moeten bange blanke mensen zich dan niet evengoed distantiëren van ex-president Bush, die de oorlog in Irak is begonnen? Of van Geert Wilders, die de spanningen tussen gemeenschappen opdrijft?

"Nu begint u een principiële discussie waarmee we in de praktijk niets oplossen. Als burgemeester moet ik naar remedies zoeken. Ik wil rust en stabiliteit in mijn stad. Is het dan zo vreemd dat ik moslims vraag om daartoe bij te dragen? Mijn redenering is dat onze samenleving met een ziekte kampt waarvoor het medicijn exclusief in handen is van moslims. U als niet-moslim kunt dat medicijn niet toedienen. Maar dat Marokkaanse gezin dat naast die bange mevrouw woont, kan dat wel."

"Ik gebruik graag het beeld van voorbijgangers die een brandend gebouw passeren zonder iets te doen. 'Wij hebben dat huis niet in brand gestoken', hoor ik die mensen al zeggen. Terwijl ik zeg: 'U bent niet verantwoordelijk voor die brand, maar mag ik u alstublieft vragen om mee te helpen blussen?'"

Dragen diegenen die al te snel een verband leggen tussen IS en de overgrote meerderheid van moslims dan geen verantwoordelijkheid?

"Op de zwarte vlag van IS staat het volgende: 'Er is maar één god en Mohammed is zijn profeet.' Hoe je het draait of keert, je kan niet om de vaststelling heen dat er momenteel in naam van Allah kelen worden overgesneden. Moslims kunnen toch niet accepteren dat hun religie op deze schandelijke manier wordt gehijackt?"

"Kijk, ik ben het volledig met u eens dat we ook Rotterdammers moeten aanspreken om racisme en allerlei uitsluitingsmechanismen aan te pakken. Maar die boodschap is nu even niet aan de orde. IS, discriminatie, islamofobie, racisme, jongerenwerkloosheid: het heeft geen zin om al die problemen op elkaar te stapelen, want dan los je als beleidsmaker niets op."

Racisme, de hoge werkloosheidsgraad onder allochtone mannen, schoolproblemen, achterstelling, de doorgedreven rekruteringspropaganda van IS. Hebben al die problemen niet met elkaar te maken?

"Ik kan niet accepteren dat mensen zeggen: 'Ja, maar veel van die Syriëstrijders zijn gefrustreerd omdat ze geen werk hebben en in een sociale woning zitten.' Het is toch niet omdat je werkloos bent dat je het recht hebt om massamoordenaars te steunen?"

Aan jongeren die overwegen voor IS te gaan vechten, zegt u: 'Als u vertrekt, gelieve dan eerst uw paspoort in te leveren want u verdient het niet om nog langer Nederlander te zijn en u bent hier nooit meer welkom.' Wat wil u met die uitspraak bereiken?

"Dat die mensen zichzelf evalueren. Ik vind ze laf. Aan de ene kant kiezen ze voor een schurkenstaat van moordenaars en verkrachters, maar tegelijk willen ze een been in onze samenleving houden. Voor mij draait het hier om burgerschap. Als je bij een samenleving wil horen, doe dan mee. Geniet van je rechten, maar kom ook je plichten na. En als het je niet bevalt: vertrek dan."

"Als je niet kan verdragen dat God geen plaats heeft in openbare ruimtes, ga dan naar een plek waar de rol van God domineert. Als je niet kan aanvaarden dat vrouwen gelijk zijn aan mannen, is er hier geen plaats voor jou. Vertrek dan maar naar Afghanistan of IS-gebied. Diezelfde redenering gaat op voor hardleerse racisten. Voor zij die zich bewust buiten de 'wij-samenleving' willen plaatsen, heb ik een duidelijke boodschap: wegwezen!"

U noemde Syriëstrijders verraders van de beschaafde wereld.

"Dat meen ik ook en ik zal het illustreren met mijn eigen levensverhaal. In 1976 ben ik vanuit Marokko in Den Haag aangekomen. Ik ben opgevangen door heel lieve mensen die mij Nederlands leerden en mij ondersteunden. Het was een ouder koppel, ze waren lid van een kerkelijke groepering die vreemdelingen hielp. Jarenlang hebben ze in mij geïnvesteerd. Vervolgens ben ik naar een christelijke technische school gegaan met heel fijne onderwijzers."

"Ik herinner me nog meneer Kapitein, mijn leraar wiskunde-natuurkunde waarvan ik ongelooflijk veel heb bijgeleerd. Daarna volgde ik hogere studies, die de overheid nog eens tienduizenden euro's extra hebben gekost. Stel nu dat ik morgen naar IS zou vertrekken om daar christenen en gegijzelde hulpverleners te gaan vermoorden. Dan zou ik verraad plegen aan al die mensen die zo veel in mij geïnvesteerd hebben."

Gaat u vaak in de clinch met Marokkaanse jongeren?

"Oh, heel graag. Vaak komen ze naar buurtavonden met allerlei eisen. 'Wanneer krijgen wij hier een nieuw buurthuis?', hoor ik heel vaak. Mijn antwoord is dan altijd hetzelfde: 'Waarom vragen jullie mij altijd een buurthuis? Waarom vragen jullie mij om geld te steken in jullie vertier en het doden van jullie kostbare tijd? Waarom vragen jullie mij nooit een bibliotheek of iets anders waarmee je echt aan je eigen ontwikkeling kan werken?' En dan zie ik die jongeren altijd zo'n beetje verbaasd wegkijken. Dat bedoel ik met confrontatie."

"Regelmatig organiseer ik voor die jongeren trainingen bij de mariniers. Die jongens gaan dan naar een kazerne waar ze flink gedrild worden en twee weken in het bos op bivak gaan. Ze worden fysiek helemaal uitgeperst, maar op het einde keren ze wel terug als echte mannen. Je ziet het aan hun lichaamshouding. Ineens staan ze daar rechtop met hun borst vooruit en de handen op de rug. Ze praten dan ook over andere zaken. Op dat moment wordt het ook gemakkelijker om met hen samen te werken."

"Ik wil dat die jongeren in zichzelf investeren en dat ze hogerop komen. Dat is voor mij de echte jihad! Investeer in jezelf. Ga voor een betere toekomst. Daar ligt toch de echte jihad van die jongeren, in de ontwikkeling van hun eigen leven. 'En als jullie het goed hebben, kunnen jullie ook je ouders ondersteunen en af en toe wat geld opsturen naar de familie in Marokko of Turkije. Zo boek je vooruitgang.'"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234