Woensdag 29/01/2020

Reconstructie

Mediamacho's winnen niet altijd

Paul Lembrechts, de nieuwe VRT-CEO. Een concurrent: 'Ze zochten duidelijk iemand die over het dagelijkse heen kon kijken.' Beeld © Bob Van Mol

Een bankier met een diploma dierengeneeskunde: de nieuwe CEO van de VRT heeft een nogal verrassend profiel. Hoe kon Paul Lembrechts, die op 1 maart startte, ondanks zijn achtergrond toch de hoofdvogel afschieten aan de Reyerslaan?

Vrijdag 5 februari. Het kernkabinet van de Vlaamse regering zit al sinds half 8 's ochtends samen. Op de agenda: de toekomst van de VRT. Drie kandidaten komen die voormiddag langs om hun kandidatuur als CEO van de openbare omroep te verdedigen. Op de gastenlijst staan Koen Clement, baas van de Nederlandse uitgeversgroep WPG. Bruno Verbergt, directeur van het Afrikamuseum en Paul Lembrechts, die tot vijf maanden daarvoor aan het hoofd stond van BKCP Bank.

Vooral die laatste naam doet wenkbrauwen fronsen. Dat de nieuwe grote baas van de VRT een wit konijn zou zijn, was voorspeld. Maar witter dan Paul Lembrechts maken ze die beesten niet. Toch maakt de man die bewuste vrijdag met voorsprong de beste indruk.

Lembrechts geeft blijk van een duidelijke visie, verkoopt zichzelf goed en is tot in de puntjes voorbereid. "Hij kende de ins en outs bij de VRT", vertelt een van de aanwezigen. "Het was duidelijk dat hij zich voor dit gesprek had laten klaarstomen door mensen met kennis van zaken."

Het gesprek met Lembrechts duurt zo'n veertig minuten. Maar al halfweg dat betoog is duidelijk dat Lembrechts er met kop en schouders bovenuit steekt. Wanneer de drie kandidaten hun ding hebben gedaan, is er na amper twintig minuten witte rook. De man die qua media-ervaring niet veel verder komt dan een script voor het landbouwprogramma Boer & Tuinder over de kortste melkweg tussen koe en ontbijttafel, krijgt het voor het zeggen aan de Reyerslaan.

De kiem voor dat onconventionele idee is een aantal maanden eerder geplant. In november vorig jaar schiet de Vlaamse regering de zoektocht naar een nieuwe CEO voor de VRT op gang met de publicatie van een open vacature. Tegelijk krijgen de consultants van Accord Group opdracht om actief op zoek te gaan naar geschikte kandidaten. Aan het hoofd van dat bedrijf staat Fabiaan Van Vrekhem, een headhunter met een heel eigen visie op zijn eigen beroepsactiviteiten. De factor 'ervaring' weegt bijvoorbeeld veel te zwaar door in de huidige modellen, vindt hij. Ervaring zegt iets over het verleden, terwijl een bedrijf toch vooral naar de toekomst zou moeten kijken.

Weg usual suspects

Bij Accord Group vertrekken ze liever vanuit wat ze 'bewustzijnsniveaus' noemen. Ook bij de zoektocht naar een geschikte CEO voor de VRT. Wie uiteindelijk aan het hoofd van dat bedrijf komt te staan, moet het niet alleen operationeel in goede banen leiden. De ideale man of vrouw voor de job zit op een hoger bewustzijnsniveau en denkt ook na over de richting die de VRT in de toekomst uit moet en de maatschappelijke rol die een openbare omroep speelt. Stuk voor stuk denkoefeningen die weinig met kennis maar alles met inzicht te maken hebben.

Bovendien komt de nieuwe CEO bij de VRT in een heel specifieke omgeving terecht. De openbare omroep moet de komende jaren fors besparen en zichzelf tegelijk zien te vernieuwen in een steeds digitalere omgeving. Wie staat er in dat scenario het best aan het roer, een CEO met media-ervaring of een CEO die al eens eerder een besparings- of veranderingsoefening in goede banen leidde? Van Vrekhem legt die vraag ook aan de bevoegde ministers voor. Terwijl die in eerste instantie nog media-ervaring naar voren schoven als een conditio sine qua non, stappen ze nu mee in het verhaal van Van Vrekhem en co.

"Tot dan hadden we een aantal usual suspects in gedachten", klinkt het. "Mensen als Peter Vandermeersch (hoofdredacteur van NRC Media, red.) of Kris Hoflack (directeur informatie bij Medialaan, red.). Vandaar ook dat die namen al snel in de pers circuleerden. Maar mijnheer Van Vrekhem kan heel erg overtuigend zijn. Rond nieuwjaar hebben we de switch gemaakt en zijn we ook breder gaan kijken." Een belangrijke bocht in het hele proces: plots maakte ook een medialeek als Lembrechts kans op de topjob aan de Reyerslaan.

De open procedure levert 22 sollicitatiebrieven op. Tien van die kandidaten voldoen aan de formele voorwaarden. Van Vrekhem en co. komen met nog een tiental namen aanzetten. Mensen geplukt uit het uitgebreide bestand van mogelijke CEO-kandidaten dat Accord er op na houdt. Allemaal mensen met interesse voor de job ook, wat minder evident is dan het lijkt. De ministernorm bepaalt immers dat de CEO van de VRT niet meer mag verdienen dan de Vlaams minister-president. Concreet is zijn of haar loon dus beperkt tot 20.548 euro bruto per maand. Een te forse inlevering voor een aantal gepolste kandidaten.

In de verkennende gesprekken die tot die eerste lijst leiden, blijft Van Vrekhem zijn eigen gedachtegoed trouw. Over media, laat staan de VRT, wordt amper gepraat. Een van de kandidaten omschrijft het als "een vrij hallucinant gesprek". Een andere heeft het met de headhunter in kwestie vooral gehad over hoe hij in het leven stond. "Het was duidelijk dat ze iemand zochten die over het dagelijkse heen kon kijken."

Netwerken

Van de oorspronkelijke twintig gaat het naar vijf kandidaten. Van mediajongens als Vandermeersch, Hoflack en Peter Quaghebeur is dan al geen sprake meer. Kandidaten met nog iets te veel testosteron, iets te veel dadendrang, klinkt het. En daar hebben ze bij de VRT een heilige schrik voor: sinds de passage van Tony Mary hebben ze geleerd dat dadendrang kan overslaan in megalomanie.

Ook Peter Claes, de interne VRT-kandidaat, ligt dan al uit de race. Kan niet, vindt Luc Vandenbrande, voorzitter van de raad van bestuur van de VRT. Hij krijgt Claes na wat aandringen opnieuw op de kandidatenlijst. Ook Anouk Mertens, managing director bij de sportzenders Eleven Sports, wordt als enige vrouw opgevist. Maar echte kanshebbers worden ze nooit meer.

Bart Becks, de man achter het crowdfundingplatform angel.me, verdwijnt naar de achtergrond. Op vraag van N-VA, zo blijkt. De voormalig CEO van Skynet botste, toen hij de deur bij onderzoekscentrum iMinds achter zich dichttrok, net iets te hard met Vlaams minister van Innovatie Philippe Muyters om nu nog kans te maken op een topjob bij de overheid.

Marc Michils, directeur van Kom op tegen Kanker, is hetzelfde lot beschoren. Een valabele kandidaat, dat zeker, alleen rezen er vragen bij de stressbestendigheid van de man. Toen vorig jaar de Vlaams-Brusselse media een paar dagen lang voorpaginanieuws waren, kreeg hij als voorzitter van de raad van bestuur die uitslaande brand maar moeilijk onder controle.

Eind januari zijn er nog drie kandidaten over. Clement, Verbergt en Lembrechts. Alledrie bereiden zij zich met alle middelen op de eindsprint voor. Alleen is dat bij een formele procedure, zoals die voor de VRT-CEO, niet zo makkelijk. Contact tussen de bevoegde ministers en de kandidaten mag er niet zijn. Ook een informatieronde op hun misschien toekomstige werkplek is geen optie voor de drie kandidaten. Zij moeten zich baseren op de informatie die ze tijdens de selectieprocedure kregen.

De ministers die uiteindelijk de knoop moeten doorhakken, krijgen van elk van de kandidaten een uitgebreid dossier. Maar ook dan blijft het verleidelijk om naar meer info op zoek te gaan. En dus wordt er druk genetwerkt. "In zulke selecties is ook het parallelle circuit heel belangrijk: de contacten met de politiek. Voor zo'n job heb je politieke steun nodig."

Niet zo moeilijk, want iedereen die op dat niveau werkt heeft een politiek netwerk. Zo gaat Paul Lembrechts te rade bij zijn vroegere klasgenoot Herman De Bode, tegenwoordig kabinetschef bij binnenlandminister Jan Jambon (N-VA). Een uitstapje dat hem, hoewel hij daarna ook bij CD&V-minister Koen Geens op de koffie gaat, meteen een N-VA stempel oplevert.

Niet alleen de kandidaten, ook de ministers zelf schakelen hun netwerk in. Zo wordt bij onder anderen Christian Van Thillo, CEO van uitgeversbedrijf De Persgroep (VTM, De Morgen, Het Laatste Nieuws) geïnformeerd naar Koen Clement, die twintig jaar bij De Persgroep werkte. Die Persgroep-link zou Clement in de eindafrekening punten kosten. Een man aan de top van de openbare omroep parkeren die, nog steeds, nauwe banden heeft met de concurrentie: het was zelfs voor de koelste minnaars van de openbare omroep een stap te ver.

Christian Van Thillo krijgt na de keuze voor Lembrechts wel nog een telefoontje vanuit de Vlaamse regering om uit te leggen waarom ze voor Lembrechts gekozen hebben.

Geen partijpolitiek

Ondertussen spelen de media ook hun rol in het spel. Eerst schuiven Apache en De Morgen Lembrechts naar voren als de man in poleposition, waarop De Tijd een dag later ook met de namen van Clement en Verbergt uitpakt.

Minister-president Geert Bourgeois (N-VA) reageert als door een wesp gestoken en haalt een dag later scherp uit naar de lekken en de link die gelegd wordt tussen Lembrechts en de N-VA. Ook tegenover de drie kandidaten die die vrijdagochtend op jobinterview komen, excuseert hij zich daarvoor. "Bourgeois is zo rigide dat hij zich houdt aan wat de headhunter zegt. Als die een echte manager naar voren schuift, volgt hij dat. Hij wil geen enkele verdenking dat selectie niet objectief zou gebeuren."

Maar ondanks dat schimmenspel in de coulissen benadrukken alle betrokkenen dat bij de keuze voor Lembrechts geen partijpolitieke motieven speelden. "We hebben voor de beste kandidaat gekozen." Aan dierenarts en bankier Paul Lembrechts nu om te bewijzen dat je geen media-ervaring nodig hebt om de VRT te leiden.

Deze reconstructie kwam tot stand via gesprekken met een hele reeks politici, kandidaten en mensen die rechtstreeks betrokken waren bij de selectieprocedure.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234