Zondag 20/10/2019

5 jaar Syrië

Media-activist maakt het bilan op van 5 jaar oorlog: "De Syrische revolutie zal overwinningen blijven boeken"

Aleppo, 24 april 2013. Beeld AP

Ward Furati (28) is een van de bekendste Syrische media-activisten. Hij is afkomstig van de stad Deir ez-Zor, die nu onder IS-controle staat. Momenteel woont hij in Aleppo. Furati is landbouwingenieur, maar na het uitbreken van de revolutie lanceerde hij meerdere nieuwssites. Hij is ook commentator op Al Jazeera. Voor De Morgen maakt Furati een persoonlijk bilan op van vijf jaar revolutie in Syrië.

Meer dan vijf jaar geleden baadde Syrië zoals vele landen in de regio in een zee van tirannie en onrecht. We gingen naar school in een 'militair uniform', ons werd aangeleerd dat we in een republiek leefden en dat de grondwet bepaalde dat er verkiezingen gehouden moesten worden om vertegenwoordigers in het parlement aan te wijzen, dat we om de zeven jaar de president konden kiezen en dat vrijheid het recht was van elke burger.

Als kind begreep ik veel van die dingen niet, maar ik was me wel bewust van de pijn in mijn vaders stem als hij me fluisterend vertelde over een bloedbad dat in 1982 werd aangericht in een stad genaamd Hama. De 'Geliefde Leider', zoals de Syriërs Hafez al-Assad moesten noemen, vernietigde die stad nadat de inwoners waren opgekomen voor hun vrijheid. Ik voelde zijn angst toen hij me waarschuwde met niemand te praten over wat hij verteld had, omdat de veiligheidsdiensten me dan zouden oppakken en martelen in een gevangenis, waarna nooit meer iets van me vernomen zou worden - een lot dat de meeste gevangenen beschoren is.

Ward Furati. Beeld rv

Ik begon alles wat me geleerd was in twijfel te trekken, en ik vroeg me af: waarom is er een foto of standbeeld van de 'Geliefde Leider' in elke uithoek van de stad? Waarom dragen alle instellingen zijn naam? Wat als we bij verkiezingen een andere president verkiezen? Zal dat het hele land veranderen? Bij de volgende verkiezingen meldde de nationale televisie dat 99 procent van de Syriërs op de 'Geliefde Leider' had gestemd, die de enige kandidaat was.

De jaren verstreken en beetje bij beetje begon ik in te zien dat we in een 'koninkrijk van stilte' leefden, waar het niet was toegestaan over politiek of het regime te praten, want dan werd je gearresteerd en op een onbekende plek opgesloten wegens "schending van het staatsprestige".

Burgerslachtoffers

Hafez al-Assad stierf in 2000, en binnen de 24 uur werd het artikel in de grondwet dat de wettige minimumleeftijd van de president bepaalde, gewijzigd, zodat de zoon van Hafez, Bashar, op 34-jarige leeftijd president kon worden, helemaal in de lijn van de erfopvolging in oude koninkrijken.

De greep van het veiligheidsapparaat vergrootte, de arrestaties namen in aantal toe. Elke Syriër heeft wel iemand in zijn familie die gearresteerd werd. De Assad-familie controleerde alle facetten van het leven van de Syriërs. Alle belangrijke posten in het bedrijfsleven, het veiligheidsapparaat, het leger en zelfs de media waren voor familie en getrouwen van de Assads.

Toen in 2010 de Arabische Lente uitbrak in Tunesië en de bevolking erin slaagde het dictatoriale regime omver te werpen, waren de Syriërs klaar om bij de eerste revolutionaire vonk de straat op te gaan. Het begon in de stad Daraa, en al meteen werd het de Syriërs duidelijk wat hen te wachten stond als ze opkwamen voor hun rechten. Het protest in Daraa kwam er nadat de veiligheidsdiensten kinderen gefolterd hadden die slogans op de muren van hun school geschreven hadden die de onrechtvaardigheid van Bashar al-Assad aan de kaak stelden.

Het regime belegerde een stad vol ongewapende mensen. Het leger werd ingezet, Daraa werd gebombardeerd. De burgers kregen te horen dat ze de bevelen moesten opvolgen en hun protest moesten stopzetten.

We beleefden een scenario zoals in Hama 30 jaar eerder, met dat verschil dat er ook andere media actief waren dan de overheidsmedia. Het nieuws uit Daraa bereikte alle Syriërs en veroorzaakte een overweldigende opstand, waarbij de stopzetting van de belegering van Daraa geëist werd, en diverse aanpassingen van de grondwet, zoals de afschaffing van de noodtoestandwet en het toelaten van politieke actie.

Maar het regime bleef repressie en georganiseerd terrorisme inzetten tegen de demonstranten. Burgers sneuvelden. Een aanpassing van de grondwet volstond niet meer, het regime moest verdwijnen. Omdat het leger uit het Syrische volk komt, deserteerden vele officieren en soldaten om zich bij het volk aan te sluiten. Ze vormden het Vrij Syrisch Leger, om vreedzame demonstraties te beschermen tegen de barbaarse moordpraktijken van het regime.

Het regime koos echter voor een gewelddadige 'militaire' oplossing en zette zware artillerie, gepantserde voertuigen, oorlogsvliegtuigen en internationaal verboden chemische wapens in om opstandige steden op de knieën te krijgen. Maar al dat geweld verscherpte alleen het protest en vergrootte de internationale steun voor de Syrische revolutie. In 2012-2013 beleefde die haar hoogtepunt, toen erkend werd dat het regime zijn legitimiteit verloren had en vele landen de National Coalition for Syrian Revolutionary en Opposition Forces erkenden als vertegenwoordigers van de opstandige bevolking.

Het Vrij Syrisch Leger (FSA) boekte vooruitgang in de bevrijding van het land. Het profiteerde van de desertie van het grootste deel van de militairen, die zich massaal bij de revolutie voegden. Het leidde ertoe dat het regime nog slechts 17 procent van het Syrische grondgebied controleerde. Het wanhopige regime riep toen de hulp in van Iraanse militairen om zijn acties te leiden en kreeg steun van sjiitische sektarische milities. Op die manier pookte Assad het vuur van de sektarische verdeeldheid op, en het extremisme dat uiteindelijk IS zou voortbrengen.

De militaire confrontaties van het FSA met IS, dat lokaal Daesh genoemd wordt, begonnen in Aleppo maar verspreidden zich over het hele bevrijde gebied. Opvallend gegeven: IS opereerde alleen in bevrijd gebied, meer dan een jaar lang vocht het alleen tegen FSA en nooit tegen het Assad-regime.

Bomvaten

De internationale gemeenschap werd onverschillig voor wat zich in Syrië afspeelde, met uitzondering van een door de VS geleide coalitie, die luchtaanvallen uitvoerde in door IS gecontroleerd gebied en steun bood aan het Syrisch-Koerdische PYD (de Democratische Unie Partij) in zijn strijd tegen IS.

Tussen eind 2013 en eind 2015 maakte het regime gebruik van de internationale onverschilligheid om op massale schaal verboden wapens in te zetten tegen de bevolking, met vele bloedbaden tot gevolg. De bombardementen namen toe in wijken en bevrijde gebieden, bomvaten werden massaal ingezet en vernietigden 80 procent van de bevrijde zone in de stad Aleppo.

Een kantelpunt kwam er met de rechtstreekse interventie van Rusland, dat luchtaanvallen uitvoerde en militaire operaties leidde. De officiële aanleiding voor de Russische interventie was de strijd tegen IS, maar in de feiten waren meer dan 90 procent van de militaire operaties gericht tegen de bevrijde gebieden en het Vrij Syrisch Leger. Er waren ook hechte banden tussen het regime en de Koerdische PYD-troepen - die eveneens gesteund werden door de VS - wat hen in staat stelde grote stukken grondgebied te veroveren in Noord-Syrië, Aleppo en aan de kust.

Ongeveer op hetzelfde moment begonnen de onderhandelingen in Genève. De Verenigde Staten voerden druk uit op de rebellen om de door Rusland geëiste stopzetting van alle vijandelijkheden op te volgen. Dat gebeurde, wat leidde tot vrij algemene rust in Syrië. Ondertussen zijn de Russen opnieuw begonnen met rebellen te bombarderen.

Maar sinds de relatieve rust heeft de volksbeweging zo'n vlucht genomen in de bevrijde gebieden, dat ze doet denken aan de begindagen van de revolutie. Onder de slogan 'De revolutie gaat door' stuurt ze boodschappen naar de wereld waarvan de belangrijkste wellicht is dat de Syriërs zich ondanks alle tragedies nog niet overgeven, en dat ze doorgaan met de revolutie tot Assad en zijn criminele regime omvergeworpen zijn.

Wat de vrije wereld en de internationale gemeenschap voor een moreel dilemma plaatst: blijven ze achter het Syrische volk, zijn rechtvaardige zaak en zijn gelegitimeerde eisen staan, die ondersteund worden door alle wetten en religies ter wereld? Of kijken ze toe terwijl Rusland en Iran een genocide op de Syrische bevolking aanvoeren om het criminele regime van Bashar al-Assad in het zadel te houden? Daarom, en bij wijze van antwoord op de vraag die de ondertitel van dit stuk opwierp, zeggen we dat de Syrische revolutie, die standhield tegen een moorddadig regime en die de legers van grote landen het hoofd bood, overwinningen zal blijven boeken, tot het criminele regime omver is geworpen en een rechtsstaat wordt uitgebouwd waarin elke Syriër het recht heeft zijn grondwet en zijn leider te kiezen.

Lees hieronder de oorspronkelijke Arabische versie van dit stuk door Ward Furati.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234