Zondag 31/05/2020

Update

Mechelse politie wil etnisch profileren tegengaan

De Mechelse burgemeester Bart Somers.Beeld photo_news

Sinds mei wordt in de politiezone Mechelen-Willebroek elke identiteitscontrole van een burger door de politie centraal geregistreerd. De agent moet de burger ook telkens de reden van de controle vertellen. Dat gebeurt om alle burgers gelijk te behandelen en etnisch profileren tegen te gaan. Burgemeester Bart Somers (Open Vld) wil dat zijn stad en de zone een voortrekkersrol spelen, zo heeft hij maandagavond gezegd tijdens een debatavond.

Somers was een van de sprekers op een debat van de Liga voor Mensenrechten. Dat ging over etnisch profileren en de effecten ervan op wie ermee te maken krijgt. Meerdere sprekers gaven aan dat er in België zeer weinig cijfergegevens zijn, waardoor het fenomeen moeilijk te meten valt.

Identiteitscontrole

Maar in Mechelen-Willebroek wil men dat veranderen. "Sinds mei wordt elke identiteitscontrole geregistreerd. De agent moet elke controle aan de meldkamer melden, zeggen wie hij is, wie wordt gecontroleerd en de reden waarom. Bovendien vragen we de agent de reden ook mee te delen aan de gecontroleerde zelf. Dat geeft meteen een heel andere context", aldus Somers.

Voortrekkersrol

Volgens de liberale burgemeester is zijn korps het allereerste in het land dat een dergelijke registratie doet. Men wil men een voortrekkersrol spelen. "Dat etnisch profileren bestaat - volgens mij zelfs op grote schaal - is een grote schande. De weinige keren dat ik zelf werd gecontroleerd, werd ik er ook wrevelig van. Als dat heel regelmatig voorkomt, dan zorgt dat voor frustraties, kwaadheid, angst, agressie en soms zelfs haat tegenover de samenleving. Daar gaan we als samenleving in de fout. Wij willen hiermee een absolute voortrekkersrol spelen, de beste van de klas zijn en de grootste onderscheiding halen qua non-discriminatiebeleid", stelt Somers.

De cijfers zullen door onderzoeker Sofie De Kimpe (VUB) in het kader van Europees onderzoek worden doorgelicht. De cijfers zullen ook geregeld worden bekendgemaakt.

Liga voor Mensenrechten is positief

De Liga voor Mensenrechten heeft niet meteen weet van andere plaatsen in België waar een dergelijke registratie gebeurt en reageert overwegend positief op de aanpak. "Dit is goed om twee redenen. De registratie houdt in dat men erkent dat het gebeurt en dat er mogelijk een probleem is met etnisch profileren. We hebben gezocht naar cijfers, vonden er geen, en dat maakt dit interessant", zegt bestuurder Kati Verstrepen.

"Het is ook goed omdat veel agenten zich zo bewust gaan worden van wat ze doen. Het verplicht melden doet nadenken: "Waarom vraag ik dit aan hem of haar en niet aan iemand anders. Dat kan de frustratie bij slachtoffers wegwerken", klinkt het nog. "Een bezorgdheid is wel dat er voldoende informatie moet zijn. Als de reden van controle altijd 'verdacht gedrag' zou zijn, dan raakt het niet opgelost. Met voldoende concrete informatie worden de cijfers nuttig."

Verdeelde reacties bij politievakbonden

Jan Adam, secretaris van ACV Politie, ziet weinig graten in het feit dat de politiezone Mechelen-Willebroek sinds mei elke identiteitscontrole van een burger door de politie centraal registreert. Volgens Adam is hier een wettelijke basis voor en betreft het een strikte - maar niet noodzakelijke - toepassing van de wetgeving en de richtlijnen op het politieambt. Ook naar zijn weten is het de eerste plaats in ons land waar dit gebeurt.

Niet echt nieuws, reageert Vincent Houssin, nationaal ondervoorzitter VSOA Politie. "Alle controles worden via het communicatiecentrum gelogd via het ANG-systeem". De liberale vakbondsman vraagt omzichtigheid bij de interpretatie van cijfers. "Controles in bepaalde wijken, in bijvoorbeeld Borgerhout, zijn een afspiegeling van de realiteit en de populatie en hebben niets te maken met afkomst of ras."

Houssin waarschuwt verder voor een nieuwe controle op politie(werk) en een "zoveelste vorm van verantwoording, al zeg ik niet dat het bestuur die intentie werkelijk heeft". Hij heeft tot slot ook een probleem met het geven van politiegegevens aan derden. "Een brug te ver", vindt hij. "De politie beschikt zelf over controlediensten genoeg."

Kabinet-Jambon heeft bedenkingen bij project

Het kabinet van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) heeft bedenkingen bij het project. "Ons uitgangspunt is dat we onze politiemensen voldoende vertrouwen moeten geven om te werken in het kader waarover ze beschikken", zegt de woordvoerder van Jambon. Hij merkt vooreerst op dat het project een bevoegdheid is van de lokale politie, waarvan het kabinet nog onvoldoende de concrete context kent. En "natuurlijk is het zo dat etnische profilering iets is wat we niet willen", luidt het.

Toch wijst hij erop dat het kabinet vertrekt vanuit de context dat er voldoende vertrouwen moet worden gesteld in politiemensen. "De regels zijn duidelijk, de deontologische code is er. We gaan ervan uit dat ze weten wat ze moeten doen en hoe ze zich moeten gedragen". Er moeten weliswaar voldoende geijkte kanalen zijn waarlangs iemand die zich onheus behandeld voelt, verhaal kan halen. En als iemand buiten de lijnen kleurt, dan moet daarop worden ingegrepen, gaat de woordvoerder voort. Het ziet er met andere woorden naar uit dat een nationale uitrol van het project niet voor meteen is.

Groen hoopt dat Mechels registratiesysteem navolging krijgt

Groen is tevreden over de maatregel en wil dat deze uitgebreid wordt naar andere politiezones. "Dit is een belangrijk en noodzakelijk initiatief, dat navolging verdient. Groen heeft dergelijk initiatief ook voorgesteld als aanbeveling in het laatste luik van de commissie aanslagen. Dit kan een manier zijn om het vertrouwen tussen politie en bevolking te versterken", vindt Kamerlid Stefaan Van Hecke. Hij roept minister Jambon (N-VA) op om het Mechelse project nationaal op te volgen en navolging te geven.

"Dit experiment kan erg leerrijk zijn", stelt Van Hecke. "Transparantie en dialoog zijn een essentieel onderdeel van goed politiewerk. Die registraties zijn geen motie van wantrouwen aan de politie, maar wel een manier om vertrouwen te versterken en de problematiek in kaart te brengen."

Groen hoopt dat andere politiezones zullen volgen en kijkt naar minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon voor een initiatief. "Meer veiligheid is een gedeelde doelstelling. Daar horen preventieve en repressieve maatregelen bij. Het evenwicht daarbij is belangrijk. Al te vaak wordt soms verwezen naar overdreven en systematische controles. Etnische profilering is een probleem dat niet mag worden ontkend. Deze registratie kan nuttig zijn om na te gaan of die klachten al dan niet terecht zijn", besluit Van Hecke. "Tevens vragen we dat klachten steeds ernstig worden onderzocht en ook het Comité P daar zijn rol in speelt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234