Zondag 15/12/2019

Mazelen

Mazelenuitbraak in de VS: alleen wie ingeënt is, mag buiten

Een Joodse familie doet boodschappen in de All Fresh Supermarket in Monsey. De kinderen zijn ingeënt tegen de mazelen. Beeld chantal heijnen

Een Joodse enclave in de VS zucht onder de mazelen. De noodtoestand moet de ziekte indammen, maar leidt ook tot onvrede. 'Wat moeten we doen, mensen met zijlokken weren?'

Wie vanuit New York door de glooiende heuvels van de Hudson-vallei een uurtje naar het noorden rijdt, komt vanuit de bossen en beekjes en fluitende vogels ineens in een noodtoestand terecht.

Je merkt er niet veel van, op het eerste gezicht. Geen afzettingen of controles, er cirkelen geen helikopters en er zijn geen tentenkampen. Er zijn geen bomen ontworteld, geen huizen overstroomd. Wel zie je overal mannen met hoeden en baarden en krullerige zijlokken, vrouwen met rokken en identieke donkerbruine kapsels. Ze lopen achter kinderwagens of rijden in auto's met een extra achterbank, je ziet ze in winkels met matzes en koosjere spaarlampen. Ook dit is allemaal normaal - maar juist dat is verdacht geworden.

Want daartussen, ergens, loopt de lijn van de noodtoestand.

Dit is Rockland County, een van de nieuwe groeikernen van de Joodse diaspora, tevens epicentrum van een grote Amerikaanse mazelenuitbraak. Het was een inwoner van een van de dorpen hier die de mazelen een paar maanden geleden uit Israël mee naar huis nam, waarna de ziekte zich vooral verspreidde via niet-ingeënte leden van de orthodox-Joodse gemeenschap. De teller staat tot dusver officieel op 157 besmettingen, bijna de helft van alle gevallen in het land, en de autoriteiten krijgen de ziekte niet onder controle.

Daarom namen ze vorige week hun toevlucht tot de noodtoestand. Niet-ingeënte minderjarigen mochten dertig dagen niet meer op open plekken komen zoals scholen, winkels, speelpleinen, restaurants en synagoges, om te voorkomen dat ze besmet worden. Het mazelenvirus kan, eenmaal uitgeproest, twee uur actief blijven door aan minuscule druppeltjes in de lucht te blijven hangen - gemiddeld besmet elke zieke zo’n twaalf tot achttien anderen. Het verbod is een bestuurskundig paardenmiddel dat de verspreiding moet indammen. Maar het heeft ook ongewenste bijwerkingen.

"Hoe moeten we dit nu handhaven?", zegt Joshua Gold, die het woord voert voor supermarkt All Fresh, een zaak in het dorpje Monsey. De supermarkt is een van de plekken waar besmettingen hebben plaatsgevonden, zeggen de autoriteiten. "Moeten we mensen om hun inentingspapieren gaan vragen? In dit land mag je helemaal niemand om papieren vragen. Of denken ze misschien dat je niet-ingeënte mensen aan hun uiterlijk kunt herkennen? Moeten we mensen met zijlokken weren?"

Hij noemt het een 'deugsignaal', een vorm van symboolpolitiek waarmee een bestuurder aan zijn achterban kan laten zien dat hij deugt maar die verder geen effect heeft. "Als de politici denken dat ze op deze manier de ouders van niet- ingeënte kinderen bereiken, dan hebben ze het mis. Er is geen straf die hun zal afschrikken. Het enige wat ze bereiken is dat deze bevolkingsgroep met meer argwaan wordt bekeken."

Wil van de almachtige

Ongeveer een derde van de 300.000 inwoners van Rockland County is Joods, en een groot deel daarvan is orthodox of chassidisch, een orthodoxe afsplitsing uit Oost-Europa die hier haar eigen dorpjes heeft gebouwd of dorpjes heeft overgenomen. Ze kwamen de afgelopen decennia uit de Joodse wijken van Brooklyn, waar de huizen te schaars, te klein of te duur zijn geworden, en drukken met dank aan hun hoge kindertal (zo'n zes gemiddeld) een steeds grotere stempel op het gewest ten noorden van New York - met de bijbehorende spanningen. Daar komt nu nog de mazelenepidemie bij.

"We voelen soms het ressentiment", zegt Shraga Feigenbaum (32), die net met zijn vrouw zijn kind in de auto laadt - hij heeft hem net laten inenten. "Veel mensen denken dat wij als orthodoxe Joden onze kinderen niet inenten. Maar het is een misverstand dat dit een religieus gebod is. Medische innovaties zijn onderdeel van Gods werken. Wij spelen niet met de soevereine wil van de Almachtige."

Het wijkt af van sommige christelijk-orthodoxe gemeenten, waar vaccins wel op theologische bezwaren stuiten. Nee, zegt Feigenbaum, onder orthodoxe Joden speelt de discussie die ook in sommige seculiere kringen speelt: dat kinderen van vaccins ziek of autistisch zouden worden. "Het kindje van een buurvrouw stierf twee weken na een injectie", zegt hij. "Dat heeft sommige mensen bang gemaakt."

Hoewel het internet als geruchtenmachine vaak wordt aangewezen als verspreider van onwetenschappelijk wantrouwen, geldt in Rockland County het omgekeerde. Juist door het technologische isolement van de chassidische gemeenschap - tv en computers zijn schaars - zijn ze ontvankelijk voor pseudokennis.

Feigenbaum en zijn vrouw hebben hun toevlucht gezocht tot een boek van een arts die de voors en tegens van vaccinatie afweegt, en daarna hun eigen conclusies getrokken. "Ik geloof dat inenten het beste voor ons kind is. En onze niet-Joodse buren zijn ook blij met die conclusie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234