Zondag 27/11/2022

'Maybe we can copy it'

De relaties met China zijn nog niet helemaal hersteld van de perikelen met het giftige speelgoed en de dodelijke tandpasta of er zit alweer een nieuwe storm aan te komen. Er kan tegenwoordig geen succesproduct - van wagens over speelgoed tot zelfs cognac - meer op de markt komen of China haalt een bijna-identieke kopie uit de kast. Die meestal maar een fractie van het origineel moet kosten.

Door Catherine Vuylsteke

Over twee weken gaat in Frankfurt het grootste autosalon ter wereld van start. Als het van de Duitse autoconstructeurs DaimlerChrysler en BMW afhing, dan zou dat echter zonder de Shuanghuan SCEO en de Shuanghuan Noble zijn, schaamteloze kopieën beweerden ze van respectievelijk de Smart fortwo en de X5-SUV. Desnoods stapten ze naar de rechtbank. Afgelopen donderdag liet Shuanghuan Automobile weten dat het zich de reis naar Frankfurt zal besparen.

Bij Shuanghuan Automobile vonden ze nochtans dat het "de media zijn die voor problemen willen zorgen", maar wie foto's van de Shuanghuan CEO naast die van de BMW X5-SUV legt, kan moeilijk om de sprekende gelijkenis tussen de twee voertuigen heen. En ook de Noble van de in de Chinese provincie Hebei gevestigde autofabrikant lijkt als twee druppels water op de Smart fortwo van DaimlerChrysler.

DaimlerChrysler was er overigens al eerder achter gekomen dat het Smartconcept door de Chinezen wel gesmaakt wordt. Vorig jaar dook immers al een (elektrische) imitatie op door het Chinese bedrijf CMEC, dat het voertuig (de 'Electric City Smart') uiteindelijk niet mocht exporteren, ondanks duidelijke Hongaarse interesse. CMEC gaf toe dat de buitenkant wel enige gelijkenis vertoont. "Daarom hebben we het interieur radicaal anders aangepakt", heette het.

Maar erg overtuigend vinden de Duitse autoconstructeurs dat niet, vooral omdat hun auto's vlot het dubbel tot een veelvoud kosten van de Chinese imitaties. Shuanghuan was met de BMW- en Smartimitaties trouwens niet aan zijn proefstuk toe. Eerder al zag de de Japanse constructeur Honda zijn CRV gekloond in de Laibao-SRV. Klein detail: de Japanse vierwieler gaat voor 30.000 euro de garagedeur uit, de Chinese voor 9.000. Honda heeft eind 2003 een rechtszaak aangespannen.

Dezelfde firma had eerder al grote moeilijkheden met de imitatie van haar bromfietsen in China. Uit Japanse overheidsstatistieken van 2005 blijkt dat maar liefst 9 van de 11 miljoen bromfietsen die China in 2004 produceerde kopieën waren van Japanse modellen. Honda zag zijn verkoop in China in dat jaar met meer dan een kwart teruglopen, Yamaha zelfs met de helft.

De imitatievoertuigen zijn overigens niet beperkt tot een bepaald marktsegment: de peperdure Rolls-Royce Phantom kreeg met de Hongqi ('Rode Vlag') HQD een lookalike, die voor het eerst opdook op het Shanghaise Autosalon in 2005, de Mercedes C-Klasse heeft de quasidubbelganger Geely Merie. En soms is de kopie er zelfs eerder dan het origineel. Dat is althans wat General Motors overkwam met zijn Daewoo Matiz, die in de VS als GM Spark wordt verkocht. Vlot een half jaar voor het voertuig in China werd gepresenteerd, doken er al QQ's op van het merk Chery. De wagen was nauwelijks van de Matiz of Spark te onderscheiden, de prijs andermaal niet te na gesproken.

Auto's zijn uiteraard niet de enige producten die in China vlot worden gekopieerd. Alle grote producenten van luxegoederen en bekende merknamen hebben privédetectives en advocaten in dienst om piraterij tegen te gaan; sommige spenderen er jaarlijks tientallen miljoenen euro aan. Soms loont dat. Zo won het Deense Lego in 2003 een compensatieclaim voor de kopieën van zijn sinds 1949 bestaande blokjes die het Chinese Coko Toy op de markt had gebracht. De firma moest een boete betalen, excuses in de media publiceren en zijn stocks vernietigen. Het Nederlandse Philips kon een Chinese kopie van een van zijn succesvolle elektrische scheerapparaten van rechtswege uit de handel laten nemen en het Franse Hennessy kreeg in november 2005 30.000 euro schadevergoeding van de Chinese drankfabrikant Hanlissy voor de schaamteloze imitatie van zijn cognac.

Pfizer, de Amerikaanse maker van Viagra, stelde zes maanden na de lancering van de 'grotebroerpilletjes' in 2000 al vast dat 90 procent op de markt fake was. In december 2006 kon het bedrijf op een schadevergoeding van 38.000 dollar rekenen en de Chinese fabrikant en de verkoper van de namaakpilletjes moesten de deuren sluiten.

In een paar gevallen waren de schuldigen zelfs westerse concerns. Zo haalde LVMH, dat onder meer de peperdure Louis Vuittonhandtassen verkoopt, in april 2006 zijn slag thuis tegen Carrefour. De Franse keten verkocht in zijn Chinese vestigingen namaaktassen voor zo'n 5 euro, terwijl de echte meer dan honderd keer zoveel kostten. Vorige maand moest Auchan samen met twee Chinese schoenfabrikanten een schadevergoeding van 35.000 euro betalen aan Nike, wegens de verkoop van imitatiesportschoenen.

In totaal, zo staat in een OESO-rapport dat deze zomer verscheen, lopen bedrijven jaarlijks 147 miljard euro aan inkomsten mis door Chinese schendingen van het intellectuele eigendomsrecht, drie keer minder overigens dan een businesslobby eerder becijferde. Midden juli spanden de VS bij de Wereldhandelsorganisatie een officiële aanklacht tegen China aan wegens piraterij. En de Duitse Bondskanselier Merkel stelde het probleem tijdens haar Chinabezoek deze week ook al uitvoerig aan de kaak.

Een van de zwaarst getroffen sectoren is die van de software. De Chinese overheid levert grote inspanningen, en verbrandt bij tijd en wijlen enige miljoenen cd-roms, maar anno 2007 is nog altijd 82 procent van alle software op Chinese computers fake. Dat is al 10 procent beter dan twee jaar geleden, zij het dat de Chinese fakes ook naar de rest van Azië en de wereld worden geëxporteerd.

De Amerikaanse FBI heeft sinds 2002 verbindingsofficieren in Peking, die de Chinese autoriteiten moeten bijstaan bij het opsporen en aanpakken van softwarevervalsers. Eind juli voerden ze een gezamenlijke actie uit, die resulteerde in de arrestatie van 25 mensen, de confiscatie van 290.000 cd's en de vernietiging van software ter waarde van 500 miljoen dollar.

Tegelijk verminderde Microsoft zijn prijzen voor softwarepakketten op de Chinese markt. De Home Basicversie ging van 201 naar 66 dollar, de Home Premium van 238 naar 118. Maar dat is uiteraard nog altijd een veelvoud van de prijs van een fake programma.

Behalve software zijn ook westerse cultuurproducten gigantische slachtoffers van de Chinese piraterij. Alle westerse, Japanse of Zuid-Koreaanse films die in Europa worden uitgebracht, zijn moeiteloos te vinden in de vele Chinese dvd-winkels of bij ambulante verkopers die de centra van grote steden afschuimen met hun kopieën voor één of maximaal twee euro. Een cinematicket kost in China algauw omgerekend zes of zeven euro, de keuze is doorgaans dus snel gemaakt.

De Chinese censuur bemoeilijkt de zaak nog verder: jaarlijks keurt het Chinese ministerie van Cultuur de lancering van slechts 20 westerse films goed, die net als alle muziek-cd's grondig worden doorgelicht op eventuele kwalijke verwijzingen naar Taiwan, Tibet, Xinjiang of het Tian'anmenbloedbad en de eenpartijstaat. Die oefening vergt veel tijd, waardoor de cultuurproducten in China maanden later dan elders op de markt komen, lang nadat de vervalsers hun kopieën hebben gebrand en verspreid.

Bovendien kan 'the real thing' ook nog het minst interessant zijn: zo verging het Mission Impossible III van Tom Cruise. De release liet eindeloos op zich wachten, omdat het neerschieten van Chinese soldaten eruit moest worden geknipt. Op televisie werden de verwijderde scènes wél getoond en uitvoerig becommentarieerd, de eerste de beste dvd-handelaar had gigantische voorraden van de originele versie, met Chinese ondertitels. En de bioscoopganger kreeg laattijdig een weinig interessante, gecensureerde versie te zien. Geen wonder dat het geen kassucces werd.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234