Maandag 02/08/2021

Brexit

May zit verstrikt in Iers kluwen

Brits premier Theresa May en Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Beeld AP
Brits premier Theresa May en Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker.Beeld AP

Een doorbraak in de brexit is op het laatste nippertje afgesprongen. Aanleiding is een dispuut over de grens tussen Noord-Ierland en Ierland. Een kluwen dat Brits premier Theresa May voorlopig niet ontrafeld krijgt.

"Dit is geen mislukking, maar de start van de laatste gespreksronde." Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, probeerde gisteren uit te leggen waarom hij en Brits premier Theresa May er niet in geslaagd waren om een langverwacht akkoord te sluiten over de brexit. "We hebben de voorbije dagen veel vooruitgang geboekt," klonk het, "maar we zijn er niet in geslaagd een volledig akkoord te bereiken."

Het liep fout toen de Noord-Ierse protestanten van de DUP, die de minderheidsregering van May gedoogsteun geven, een compromis afwezen waarin Noord-Ierland een aparte status binnen Groot-Brittannië kreeg.

'Harde grens'

Tot nu toe is de grens tussen Noord-Ierland, dat bij Groot-Brittannië hoort, en de republiek Ierland bijna onzichtbaar. Maar door de brexit dreigt er een harde grens te ontstaan. Zo'n 'harde grens', ofwel een scheiding van verkeer en goederen, zou de economie op het eiland schaden. Bovendien zou het oude spoken kunnen oproepen. De grens is immers het resultaat van het Goede Vrijdagakkoord uit 1998, dat de vrede in Noord-Ierland regelt. Daaraan morrelen is riskant.

In de Britse pers lekte gisteren een compromis uit waarin Noord-Ierland een apart statuut kreeg. De Britse deelstaat zou wel mee uit de EU stappen, maar toch nog steeds onder de EU-regels voor de interne markt vallen. Een compromis dat voor DUP-leider Arlene Foster onaanvaardbaar is. "De DUP zal nooit aanvaarden dat de regelgeving in Noord-Ierland afwijkt van de rest van Groot-Brittannië", zei ze.

Met de mislukte deal heeft May de doos van Pandora geopend. Want als Noord-Ierland in de Europese eenheidsmarkt mag blijven, waarom kunnen Schotland, Wales of Londen dat dan ook niet? "Er is geen enkele reden waarom Schotland geen gelijkaardige regeling zou mogen krijgen", tweette de Schotse premier Nicola Sturgeon al. Ook de Londense burgemeester Sadiq Khan wil binnen de eenheidsmarkt blijven.

May staat nu voor een aartsmoeilijke opdracht. Ze wordt op de vingers gekeken door een kritisch thuisfront, dat er met argusogen op toeziet dat zij niet te veel weggeeft aan die vermaledijde EU. In haar eigen Conservatieve partij heeft ze te maken met brexiteers, die net zo lief helemaal geen akkoord willen met Brussel. Hun stem weegt zwaar nadat de premier zich politiek flink had misrekend door vervroegde verkiezingen uit te schrijven die leidden tot een aanzienlijke verzwakking.

Eén over twaalf

De belangen voor May zijn zo groot dat het logisch is dat zij desnoods tot één minuut over twaalf wil door onderhandelen. "Zij verdedigt het standpunt van Groot-Brittannië met al de energie waarvan we weten dat zij die heeft", zei Juncker.

Hij en de Britse premier zetten later deze week hun gesprekken verder. Beiden zeggen erop te vertrouwen dat het toch nog wel gaat lukken voor de top van 14 en 15 december. Op die top wordt beslist of de tweede fase van de brexit-onderhandelingen kan worden opgestart.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234