Dinsdag 21/09/2021

Opinie

May staat nog net overeind, maar de brexit ligt in duigen

Lia van Bekhoven. Beeld Chris Radburn
Lia van Bekhoven.Beeld Chris Radburn

Lia van Bekhoven is correspondent in Londen voor o.a. Nederlandse en Belgische radio en tv. Zij schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Je kunt van Theresa May zeggen wat je wilt, en iedereen heeft wel iets over haar te zeggen, maar ze is zeker consistent. Begin vorig jaar, toen de polls haar nog gunstig gezind waren, moedigden haar adviseurs haar aan om vervroegde verkiezingen uit te schrijven. May weigerde. Maar een grote overwinning zou het zoveel makkelijker maken om haar brexitakkoord door het parlement te krijgen, dwongen haar adviseurs aan. May hield voet bij stuk. Er kwam geen snap election, hoe verleidelijk het vooruitzicht op een vermenigvuldiging van conservatieve kamerzetels ook was. Vervolgens ging de Britse premier door de knieën.

Later, tijdens de lange onderhandelingen met Brussel, werd het: Geen Deal is beter dan een Slechte Deal. Het zou haar default uitspraak worden. Het uiteindelijke resultaat werd een brexitakkoord waar haar parlementariërs geen brood van lusten. Maar er was geen alternatief, zei ze.

Als het klopt wat Karl Marx zei, dat de geschiedenis zich eerst herhaalt als tragedie en de tweede keer als farce, dan zit het VK in een hilarische fase. Gisterochtend toerden Mays ministers de studio’s af om te ontkennen dat de stemming over het brexitakkoord zou worden uitgesteld. Ondanks een, naar het leek aanzien, parlementaire nederlaag van historische proporties zei Mays woordvoerder om 11.20 uur er “100 procent zeker” van te zijn dat er vanavond gestemd zou worden. Tien minuten later deed het agentschap Bloomberg verslag van een ommezwaai. De stemming in het parlement was uitgesteld.

Geen visie

May zal een dezer dagen opnieuw afreizen naar Brussel. Ze zal pleiten om nieuwe concessies. Ze leek vergeten wekenlang herhaald te hebben dat haar deal de enige deal was. Dat er geen sprake kon zijn van nieuwe onderhandelingen. Over geloofwaardigheid gesproken. Theresa May staat nog net overeind, maar de Britse uittreding ligt in duigen. Er is geen strategie, geen visie hoe brexit uit te voeren. Mays regering wankelt van crisis naar crisis en is niet bij machte verder dan een minuut voor zich uit te kijken. Ze bestaat enkel nog in naam.

De politieke houdbaarheid van de Britse premier is een aardige afleiding van brexit, maar het is niet meer dan dat. Door de parlementaire stemming te verdagen heeft May haar politieke einde uitgesteld, ten koste van toenemende risico’s en voortdurende onzekerheid.

Het Britse parlement is van boven tot onder verdeeld over uittreding. Er is geen meerderheid voor wat voor vorm van brexit dan ook (behalve de optie van No Deal waar enkel een handvol brextremisten voor pleit). Maar er kan pas gezocht worden naar een consensus nadat volksvertegenwoordigers gestemd hebben op Mays akkoord. De stemming van vanavond moest de eerste zijn in een eliminatieproces. Pas daarna, tenzij het was aangenomen, kan het Lagerhuis zich over de overige opties buigen. Totdat er een over blijft.

De twee populairste alternatieven voor Mays deal zijn het scenario Noorwegen, de zachtste der zachte brexits, en een tweede referendum. Maar het opschorten van de parlementaire stemming heeft de car crash van een No Deal dichterbij gebracht. Voor een ordentelijke uittreding is tijd nodig. En tijd is precies waar het Londen aan ontbreekt. Zonder het te willen, kunnen de Britten op 29 maart 2019 zonder parachute uit de Europese club vallen. In het ‘armageddon scenario’ dat de Britse overheid opstelde, betekent No Deal een tekort aan voedsel en medicijnen, economische verlamming en militairen op straat om sociale wanorde te voorkomen.

Premier May heeft gistermiddag het meest waarschijnlijke alternatief voor een No Deal, een tweede referendum, pertinent uitgesloten. Niet een, maar meerdere keren. Waarmee, gezien Mays uitspraken in het verleden, de kans op zo’n nieuwe volksstemming aardig is toegenomen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234