Vrijdag 22/11/2019

brexit

May mikt op derde stemming: liever halve brexit dan geen brexit

May (l.) zit er beteuterd bij wanneer haar minister van Financiën Philip Hammond het woord voert. Hij pleitte voor een zachtere brexit dan zijn bazin. Beeld REUTERS

Een meerderheid van de Britse parlementariërs wil niet dat hun land zonder deal uit de EU stapt. Het is een nieuwe tegenslag voor premier May. Toch zegt ze niet na te denken over opgeven.

Theresa May gaat het Britse parlement binnenkort voor de derde keer laten stemmen over haar doodgewaande brexitakkoord. Ze liet dit gisterenavond doorschemeren nadat het Lagerhuis een No Deal in een niet-bindende stemming van tafel had gehaald. De premier, nog steeds zonder stem, reageerde strijdlustig en liet de afgevaardigden weten dat, wettelijk gezien, het land op 29 maart nog altijd de EU zonder akkoord verlaat als ze blijven dwarsliggen. Vanuit Brussel kwam meteen het bericht dat de Europese Commissie klaar is voor No Deal.

"Je hoeft niet gek te zijn om hier te wonen, maar het helpt." Deze ondertitel bij het boekje Alice in Brexitland van 'Leavis Carroll' werd gisterenavond bewaarheid in het Lagerhuis, waar May en haar ministers zichzelf gedwongen zagen tegen een motie te stemmen die ze zelf hadden ingediend. In de motie had de regering voorgesteld om No Deal op 29 maart van tafel te halen, maar toen Kamerleden het middels een amendement voor elkaar hadden gekregen '29 maart' te vervangen door 'voorgoed' brak de paniek uit.

Het Paleis van Westminster is het kaduke decor van een gevecht tussen regering en parlement, een gevecht op leven en dood. En May peinst niet over opgave. “Ik mag mijn stem verloren zijn," had ze tijdens het vragenuurtje gezegd, "ik begrijp de stem van het volk." Ze hoopt dat de geharde brexiteers alsnog het zekere voor het onzekere zullen nemen, liever een halve dan geen brexit. Kamervoorzitter John Bercow kan haar plan nog saboteren omdat in het parlementaire procedureboek staat dat niet twee keer dezelfde motie kan worden ingediend.

Spotzucht

May was zo slecht bij stem dat haar landbouwminister Michael Gove, een oude vijand van haar, het debat over wel of geen No Deal moest inluiden. Dat deed de welbespraakte brexiteer alsof hij een disputatie op de Oxford Union leidde. Vooral de Schotse nationalisten waren het mikpunt van zijn spotzucht. Ongepast, zo beweerde Labours woordvoerder Keir Starner, gezien de ernst van de reëel bestaande situatie op het eiland. En No Deal, zo luidt het, zal leiden tot een politieke, economische en maatschappelijke chaos.

Voor de brexitgezinden zijn er echter twee redenen om het No Deal-scenario levende te houden.

Een strategische, om de EU te laten zien dat 'we' niet bang zijn, iets dat May altijd heeft beweerd. En een ideologische. Brexiteers hebben vertrouwen in handel onder de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en doen waarschuwingen af als bangmakerij. Immers: na 23 juni 2016 is de wereld toch ook niet ingestort? Eerder op de dag had de regering bekendgemaakt dat bij een No Deal 87 procent van alle importen tariefvrij zal zijn, maar dat geldt niet voor vlees, zuivel en ondergoed. Er komt geen inspectie op handel van Noord- naar Zuid-Ierland.

Brits premier Theresa May. Beeld AFP

Hobbel op de weg: dat voorstel is mogelijk in strijd met de WTO-regels.

Harry Potter

Voor afgevaardigden die het toch een te groot risico achten, had een groep Conservatieven een feelgood-amendement opgesteld waarin staat dat de Britten op 29 maart de EU desnoods zonder akkoord verlaten, maar dat er toch een overgangsperiode van twee jaar komt. Deze 'managed No Deal' is een aantrekkelijke optie, maar bezit één nadeel: de Europese Commissie heeft daar absoluut geen zin in en verwijst het idee naar het rijk van Harry Potter. Het droomscenario leed een duidelijke nederlaag, ondanks steun van meerdere ministers.

In de namiddag kreeg de regering-May een klap. Remainers uit beide partijen hadden een amendement opgesteld, met de ambitie om No Deal voor eens en altijd van tafel krijgen. De Conservatieve fractiemanagers oefenden grote druk uit op Caroline Spelman, de Conservatief onder de ondertekenaars. Tijdens het debat stelde ze voor om het in te trekken, maar Lagerhuis-voorzitter Bercow, de ware oppositieleider, weigerde dat toe te staan, temeer omdat andere ondertekenaars niet wilden buigen. Deze slag was voor het parlement.

Eerder op de dag was May ook nog eens in de steek gelaten door haar minister van Financiën Philip Hammond, die bij de presentatie van zijn voorjaarsbegroting pleitte voor een zachtere brexit dan degene die zijn bazin voorstaat. Bij zijn belofte onder geld vrij te maken voor een nieuwe supercomputer op Edinburgh University, eentje die vijf keer zo snel en slim is als de bestaande, zei de droogkomische bewindsman dat deze misschien "een oplossing kan bedenken voor de Noord-Ierse backstop". Naast hem lachte May als een brexiteer met kiespijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234