Zaterdag 14/12/2019

Cult.Toppers2015

Matthias Schoenaerts, de Belgische Brando

Beeld Wim Van De Genachte

Een verrassing is ze niet, die tweede plaats voor Matthias Schoenaerts (38). Oververdiend wel. Dat vindt niet alleen onze topjury, maar ook het kruim van de buitenlandse filmcritici. Vier redenen waarom 'de Belgische Brando' ons uithangbord in Hollywood is.

1. Een lijf dat het scherm vult

Herinnert u zich Any Way the Wind Blows nog? In Tom Barmans mozaïekfilm uit 2003 speelde een toen relatief onbekende Matthias Schoenaerts de rol van Chouki, een nonchalante performancekunstenaar wiens vader net was overleden. Schoenaerts was toen nog een relatief tengere jongeman: geknipt voor de ietwat wazige, onbezonnen rol die hij toen moest spelen, maar nog geen acteur die een onuitwisbare indruk achterliet.

Negen jaar later was daar Rundskop: Schoenaerts speelt er een Limburgse veeboer met een overdaad aan testosteron. De tengere jongeman is een blok graniet geworden: door een overdadig dieet en een abonnement op de fitnessclub lijkt Schoenaerts "meer op een bizon dan op een man", om het met de woorden van The Guardian te zeggen. Een lijf dat het scherm vult, dus: de sleutel achter die moeilijk definieerbare présence die Schoenaerts' rollen van de laatste jaren typeert. Zoals jurylid Patrick Duynslaegher zegt: "Als er vier acteurs in hetzelfde beeld staan, kijk je toch naar hem. Hij krijgt iets extra's voor de camera."

Maar een indrukwekkende fysiek is één ding, wat je ermee doet, is iets anders. Achter Schoenaerts' spiermassa gaat nooit een oppervlakkige actieheld schuil, wel een vaak verknipt personage van vlees en bloed. Een massief lichaam, een dreiging die elk moment kan ontploffen, en toch altijd kwetsbaar. Denk maar aan zijn rol in Jacques Audiards drama De rouille et d'os, of, recenter, in Alice Winocours Maryland: volgens Variety maakte Schoenaerts daarin "een knetterende terugkeer naar de gevoelige bruut-persona" en zette hij een "meer onheilspellend personage neer dan de gemiddelde opgepompte leading man".

2. Een talenkennis die de deuren van de wereldcinema openzet

Wie Schoenaerts ontmoet, hoort een typische Antwerpenaar: vlakke a's, ronde o's, scherpe e's. Wie Schoenaerts op het scherm ziet, heeft nauwelijks een idee waar hij vandaan komt: het Truiense dialect dat hij in Rundskop bezigde, deed vermoeden dat hij zijn leven lang in Zuidoost-Limburg heeft gewoond. Het vlekkeloze Frans waarmee hij Marion Cotillard van weerwoord diende in De rouille et d'os deed dan weer iedereen geloven dat hij een Fransman pur sang was. Voor The Drop mat hij zich een accent uit de achterbuurten van Brooklyn aan, en in Far from the Madding Crowd maakte hij je wijs dat hij tussen de Engelse velden was opgegroeid.

Het schijnbaar sprekende gemak waarmee Schoenaerts zich talen en accenten eigen maakt, doet hopen dat zijn succes in het buitenland nog verder groeit. Het zet alleszins zijn variatie aan rollen in de verf: wie Schoenaerts gemakkelijk wil wegzetten als steeds dezelfde, imposante geweldenaar, mist de linguïstische kameleon die in de Antwerpse acteur schuilt. "Zijn talenkennis is een extra troef", vindt ook Duynslaegher. "Hij heeft, in tegenstelling tot veel andere niet-Amerikaanse acteurs, geen vreemd accent. Daardoor geloof je ook wat hij vertelt."

Stem zelf mee

Wie is volgens u de cultuurtopper van 2015? Stem zelf op een van de 20 kandidaten in onze poll.

3. De perfecte mix tussen geduld en opportunisme

Schoenaerts heeft zich nooit voor de kar van het makkelijke succes laten spannen: voor hem geen makkelijke rollen in domme publieksfilms, maar wel zorgvuldig gekozen projecten van vaak onbekende regisseurs. Op een paar (kleine) uitschieters na - denk aan Any Way the Wind Blows of Linkeroever - duurde het tot 2008 en het immense succes van Loft vooraleer de acteur volop in de spotlights kwam. En zelfs dan bleef hij voor films als het kleine Pulsar kiezen. Of voor onbekende, beginnende regisseurs, zoals een zekere Michaël R. Roskam.

Dat geduld wordt nu beloond in binnen- en buitenland, wat voor moeilijke keuzes zorgt: een probleem dat Schoenaerts oplost met een gezonde portie opportunisme. Blockbusters als Robocop liet hij schieten voor films met regisseurs als Guillaume Canet (Blood Ties) of Luca Guadagnino (A Bigger Splash).

Kiezen is echter ook altijd een beetje verliezen: rollen in Felix Van Groeningens Belgica en Robin Pronts D'Ardennen zegde hij noodgedwongen af. Soms tot ongenoegen van Vlaamse filmchauvinisten. Maar een slim uitgestippelde carrière vraagt nu eenmaal opofferingen, en de kans om met filmmakers als Thomas Vinterberg (Far from the Madding Crowd) of filmsterren als Kate Winslet (A Little Chaos) te werken vallen niet iedereen in de schoot.

4. De juiste mensen om nieuwe hoogten te bereiken

Matthias Schoenaerts kan inmiddels bogen op een indrukwekkend lijstje aan samenwerkingen - van Pieter Van Hees (Linkeroever) tot Tom Hooper (The Danish Girl). De meest essentiële naam in dat lijstje is ongetwijfeld Michaël R. Roskam. De regisseur die destijds met Rundskop debuteerde, is de man die de wereld liet kennismaken met het beest in Matthias Schoenaerts. De man die hem dwong om nieuwe kanten van zichzelf op te zoeken en uit te groeien tot een rasechte klasbak.

Charisma heeft Schoenaerts altijd al gehad. "Hij heeft star quality, wat zeer moeilijk te definiëren is", zegt Duynslaegher daarover. "Je hebt dat of je hebt niet." Maar met die star quality ging ook lang een zekere nonchalance gepaard. Wie Schoenaerts in films als Linkeroever aan het werk zag, zag een acteur wiens aangeboren talent voldoende leek voor de rollen die hij speelde. Dat veranderde met Rundskop. Voor die film bereidde Schoenaerts zich anderhalf jaar lang voor om zich te transformeren tot de getormenteerde bodybuilder Jacky Vanmarsenille. Het is nog altijd een van zijn beste acteerprestaties.

Weldra slaan Schoenaerts en Ros-kam de handen weer in elkaar, voor de Brusselse neo-noir Le fidèle. Wie vond dat Schoenaerts de laatste jaren te vaak dezelfde rol speelde, mag nu al uitkijken naar de release van die film in 2017. En zo blijft onze 'Belgische Brando' nog wel even bezig.

Op 20 januari 2016 komt Schoenaerts' volgende fim The Danish Girl in de zalen.

Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234