Woensdag 20/10/2021

Matonge-bende Black Demolition moest Etienne Davignon ontvoeren

Via Belgolaise-bank is het geld waarmee wapens gekocht zijn witgewassen

Fortis-dochter betrokken bij Kongolese wapendeal

De Belgische bank Belgolaise speelde een sleutelrol in een illegale financiële operatie waarbij de Kongolese regering de opbrengst van Kongolese diamant gebruikte om wapens aan te kopen in Oekraïne en Tsjechië. De operatie wordt aan de hand van compromitterende documenten beschreven in een pas gepubliceerd rapport van de Groupe de Recherche et d'Information sur la Paix et la Sécurité (Grip).

Brussel

Eigen berichtgeving

Georges Timmerman

Het was een eenvoudig driehoekje, een techniek die vroeger werd gebruikt voor illegale partijfinanciering. Bedrijf A wil politicus B sponsoren en betaalt het drukwerk voor diens verkiezingscampagne aan drukkerij C. Iedereen happy en is geen enkele aanwijsbare band tussen A en B. Zo ging het ook in deze diamanten-voor-wapensdeal. De Kongolese autoriteiten (lees: president Joseph Kabila) gaven opdracht aan het door de Kongolese overheid gecontroleerde diamantbedrijf Miba om wapens te kopen bij de Oekraïense firma Ukroboron Service en de Tsjechische firma Thomas CZ. Om de sporen uit te wissen van die illegale operatie die een schending betekende van het VN-embargo op wapenleveringen aan Kongo, werd nog een illegale operatie opgezet. Het geld werd eerst witgewassen via Union de Banque Suisse (UBS) en Belgolaise, een dochter van Fortis.

Het totaal van de transacties bedroeg 80 miljoen dollar, waarvan volgens het Belgisch gerecht 20 miljoen dollar effectief gebruikt werd voor de illegale aankoop van zwaar wapentuig bij de Oost-Europese wapenfirma's. Het brein achter de operatie was de Kongolese ex-minister van Buitenlandse Zaken en ex-Miba-voorzitter Jean-Charles Okoto, tegen wie een internationaal aanhoudingsmandaat is uitgevaardigd.

Het Grip-rapport publiceert in facsimile vijf documenten die ernstige aanwijzingen verschaffen voor het bestaan van illegale transacties. Alle in die documenten beschreven financiële operaties zijn ook gerealiseerd, zo bevestigde een speurder van de federale politie aan Grip. De documenten kwamen boven water tijdens de werkzaamheden van de parlementaire onderzoekscommissie Grote Meren, die enkele jaren geleden de plundering van grondstoffen in Centraal-Afrika onderzocht, en werden door senator Georges Dallemagne (cdH) overgemaakt aan het Brusselse parket. Samen met gegevens van de antiwitwascel vormden ze het startpunt van een strafonderzoek. In het kader van dat onderzoek werden vorig jaar Marc-Yves Blanpain, voorzitter van Belgolaise, en drie werknemers van de bank in beschuldiging gesteld.

De Société Minière de Bakwanga (Miba) stelt in Kongo zesduizend mensen tewerk en is een van de weinige grote ondernemingen die nog geld in het laatje brengen. Miba functioneerde blijkbaar als officieuze bank die de wapenaankopen van de Kongolese autoriteiten moest financieren. Bijzonder delicaat is de positie van Sibeka, een dochter van de Belgische groep Umicore, die met een belang van 20 procent minderheidsaandeelhouder is van Miba. Volgens het Grip-rapport heeft Sibeka-voorzitter Etienne Davignon herhaaldelijk maar vruchteloos bij de Kongolese autoriteiten aangedrongen op het stopzetten van de wanpraktijken bij Miba. In een brief van 20 juli 2001 aan president Joseph Kabila vroeg Davignon uitdrukkelijk om Miba-voorzitter Okoto te verwijderen. Okoto viel pas in de loop van 2002 in ongenade, na een vernietigend rapport van VN-experts.

"Het is waarschijnlijk de vijandigheid die Etienne Davignon toonde ten opzichte van de patron van Miba die aan de basis lag van een poging tot ontvoering van Davignon, in opdracht van Okoto", stelt Grip. In de loop van 2001 zou de toenmalige Kongolese minister voor die geplande ontvoering een beroep hebben gedaan op Black Demolition, een beruchte en gewelddadige gangsterbende die de Brusselse wijk Matonge terroriseerde. De poging om Davignon te ontvoeren en te vergiftigen ging niet door. Davignon werd tijdig gealarmeerd door de Staatsveiligheid. Die bende aarzelde niet om ook in opdracht van Okoto de nummer twee van Miba te kidnappen. Net als Davignon had Lambert Kandala voor Okoto bezwarende verklaringen afgelegd aan het Belgische gerecht. Kandala werd daarom op 2 april 2004 op de Brusselse Louisalaan ontvoerd door twee leden van Black Demolition. Ze lieten de geschrokken manager na een korte gijzeling weer vrij en werden enkele weken later, met hulp van de Staatsveiligheid, aangehouden in Rixensart.

Ironisch: burggraaf Davignon, die grote risico's liep vanwege zijn kritiek op de wantoestanden bij Miba, is lid van het raadgevend comité van Belgolaise, dat in 2002 in het leven werd geroepen door de Belgolaise-voorzitter Marc-Yves Blanpain. Daarin zetelen volgens het Grip-rapport ook Karel Vinck, voorzitter van Umicore, en George Forrest, de Belgisch-Katangese zakenman die aan het hoofd stond van het Kongolese overheidsbedrijf Gécamines en met zijn bedrijf New Lachaussée munitiefabrieken bouwt in de hele wereld. Sommige in het Grip-rapport beschreven betalingen via Belgolaise waren bestemd voor de Belgische firma Demimpex-VRP van Philippe de Moerloose, een Belgische zakenman die familiale en zakelijke banden onderhoudt met Forrest.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234