Vrijdag 30/07/2021

Duitsland

Mastodontenstrijd bij Duitse sociaaldemocraten: Schulz wil, maar Gabriel wijkt niet

Martin Schulz (links) en Sigmar Gabriel (rechts). Beeld REUTERS
Martin Schulz (links) en Sigmar Gabriel (rechts).Beeld REUTERS

Duitsland maakt zich op voor een mastodontenstrijd aan de top van de sociaal-democratische regeringspartij SPD. Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, wil in 2017 mogelijk in de ring stappen als kandidaat voor het bondskanselierschap. Maar Sigmar Gabriel, de huidige SPD-leider, lijkt ondanks zijn imagoprobleem niet van plan af te treden.

De geruchtenmachine over het kandidaatschap van Schulz draait al de hele zomer. Zowel in Berlijn als in Brussel houden sociaaldemocraten er rekening mee dat Schulz de sprong ieder moment kan maken. Weekblad Der Spiegel schreef onlangs dat steeds meer SPD-politici vertellen dat ze hopen dat Schulz het gaat doen. Dat doen ze alleen anoniem en achter de schermen, omdat het allemaal nogal gevoelig ligt.

Martin Schulz (60) en Sigmar Gabriel (57) zijn goede vrienden, en niet alleen in de politieke betekenis van het woord. Twee jongens uit arbeidersgezinnen, die niet hebben gestudeerd - Schulz maakte niet eens zijn middelbare school af - en toch allebei stap voor stap naar de macht zijn geklommen. Beiden zijn wars van het idealistische getheoretiseer waar veel van hun vroegere partijgenoten om bekend stonden. Dat alles maakt dat de een niet zo maar een mes in de rug van de ander steekt.

"Zolang het maar niet Gabriel is", zeiden landelijke SPD-politici vorige week tegen journalisten van Der Spiegel op de vraag wie de SPD moet leiden op weg naar de verkiezingen in september 2017.

Sigmar Gabriel, vicekanselier, minister van Economische Zaken én partijleider, heeft de laatste jaren weinig noemenswaardige politieke overwinningen behaald. In het vluchtelingenvraagstuk lukte het hem niet om uit de schaduw van Merkel te stappen. Evenmin lukte het om de grote verkiezingsbelofte van de SPD uit 2013 waar te maken: de welvaartsverschillen in Duitsland verkleinen.

Ook schadelijk: zijn bijnaam Meneer Zigzag, verwijzend naar Gabriels talent om zichzelf tegen te spreken, de schampere opmerkingen over zijn postuur en zijn woedeaanvallen. Laatst stak Gabriel zijn middelvinger op tegen neonazi's, waarna alle media schreven dat hij zich liet kennen.

Korte metten

Helemaal eerlijk is dat alles niet voor een man die drie zware politieke functies vervult. Maar het lukt Gabriel ook niet om er korte metten mee te maken.

Uit de opmerking "zolang het maar niet Gabriel is" valt ook op te maken dat het talent binnen de grootste partij van Duitsland niet voor het oprapen ligt. De partijstructuur is looiig en hiërarchisch, talent dringt nauwelijks door tot de top.

Sigmar Gabriel Beeld EPA
Sigmar GabrielBeeld EPA

Na vier jaar in de Grote Coalitie met het CDU van Angela Merkel, gaat het met de SPD belabberd. In de peilingen staan de sociaal-democraten op 22 procent, het laagste sinds 1949. Bij vier van de vijf deelstaatverkiezingen dit jaar verloor de partij dramatisch.

De nieuwe lijsttrekker van de SPD moet dus charisma hebben, maar vooral ook een olifantenhuid. Dat laatste heeft Schulz, gepokt en gemazeld door 22 jaar Brusselse politiek, in elk geval. Maar charisma? In de rest van Europa wordt hij gezien als professionele, maar harde en soms kille politieke klasbak.

Populair

In eigen land is Schulz daarentegen verrassend populair. Niet alleen onder SPD-politici, maar ook de kiezers blijken hem te vertrouwen. De Duitsers die de EU nog een warm hart toe dragen, en dat zijn er nog steeds veel, zijn gecharmeerd van Schulz' pro-Europese spierballentaal en tirades aan het adres van extreemrechtse leiders als Viktor Orban en Marine Le Pen. Als de kanselier direct verkiesbaar zou zijn en er waren nu verkiezingen, dan zou 29 procent van de Duitsers op Schulz stemmen, bleek uit een woensdag gepubliceerde peiling van Forza. Op Gabriel zou maar 18 procent stemmen. Angela Merkel lag met 46 procent van de stemmen aan kop.

Met Schulz aan het roer zal de toon van de SPD veranderen. Of de inhoudelijke koers veel verschilt van die van Gabriel, valt te bezien. Nog meer dan Gabriel is Schulz een realpoliticus. De door veel SPD-ers gewenste linkse lente, naar het voorbeeld van Jeremy Corbyn en zijn Britse Labour-partij, zal er onder zijn leiding niet komen. Een rood-rood-groene coalitie op landelijk niveau evenmin.

Voorlopig is het wachten op Gabriel, die geen haast lijkt te hebben met het doorhakken van de knoop van het lijsttrekkerschap. In elk geval niet zolang de CDU nog niet bekend maakt wie hun lijsttrekker wordt, zo zei hij laatst. En Schulz ambieert, in elk geval officieel, een verlenging van zijn termijn als parlementsvoorzitter.

De kans is klein dat hij die krijgt, omdat de Europese christendemocraten tegen zijn. En zo flirt Schulz steeds serieuzer met Berlijn, blijkt uit de verhoogde frequentie van zijn Duitse optredens en de grote hoeveelheid interviews die hij de laatste weken geeft in de Duitse pers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234