Vrijdag 22/11/2019

Massagraf voor de kusten van Europa

Een boot met zeker 700, mogelijk 900 vluchtelingen aan boord is in de nacht van zaterdag op zondag gekapseisd op de Middellandse Zee. Achtenveertig opvarenden wisten zich te redden. Gevreesd wordt dat de meesten verdronken zijn.

Het ongeluk gebeurde op een kleine 200 kilometer van het Italiaanse eiland Lampedusa, net buiten Libische wateren. Toen de inzittenden van de vluchtelingenboot het Portugese vrachtschip King Jacob in de gaten kregen, liepen ze massaal naar dezelfde kant van hun boot in de hoop op redding. Ze zorgden er zo voor dat het 20 meter lange vaartuig omsloeg.

Achttien schepen kwamen ter plaatse om zoveel mogelijk drenkelingen te redden. Ondanks hun inspanningen konden er volgens Joel Millman, woordvoerder van de Internationale Organisatie voor Migratie, voorlopig slechts 48 migranten gered worden. Ook de premier van Malta, Joseph Muscat, had het gisteravond over een vijftigtal overlevenden.

Hoeveel mensen precies aan boord zaten blijft onduidelijk. De eerste berichten hadden het over 700 passagiers. Maar een geredde opvarende uit Bangladesh schatte het aantal opvarenden gisteravond op 950, onder wie 40 tot 50 kinderen en 200 vrouwen. Ondanks die verwarring is nu al duidelijk dat het om een van de dodelijkste scheepsrampen ooit op de Middellandse Zee gaat.

Tragedie voor de kust

Volgens Antonio Guterres, hoge commissaris voor de Vluchtelingen bij de Verenigde Naties, waagden dit jaar al 35.000 migranten de oversteek. Naar schatting 900 kwamen daarbij om het leven, de doden van afgelopen weekend niet meegerekend. Vorige week nog verdronken vierhonderd migranten tijdens hun boottocht richting Europa. Na de ramp van dit weekend dreigt de dodentol nog een stuk hoger uit te vallen. Nu het weer kalmer is, neemt het aantal wrakke bootjes op de Middellandse Zee in sneltempo toe, waardoor voor nog veel meer doden wordt gevreesd.

"Hoe kan het dat we bijna dagelijks zulke tragedies zien", vroeg de Italiaanse premier Matteo Renzi zich hardop af. Hij had het over een systematische slachting in de Europese wateren. Zijn Maltese collega Muscat reageerde nog scherper. Hij vergeleek het wegkijken van Europa en de rest van de wereld voor de tragedie die zich voor zijn kust voltrekt, met het wegkijken bij genocides in het verleden. "Het is een genocide, een echte genocide."

Ondertussen klinkt ook bij de andere EU-lidstaten de roep om actie steeds luider.

In een uitzonderlijk politiek statement riep ook paus Franciscus de internationale gemeenschap op om er alles aan te doen om nieuwe rampen met vluchtelingen te voorkomen. "Dit zijn mannen en vrouwen zoals wij, broeders die een beter leven willen. Ze hebben honger, zijn gewond, uitgebuit en slachtoffer van oorlogen", zei Franciscus tegen tienduizenden toehoorders op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad. Hij vroeg de menigte om te bidden "voor deze broeders en zusters".

De EU heeft met Triton al een speciale operatie lopen in de Middellandse Zee, maar volgens critici heeft die te weinig om het lijf. Triton is de afgeslankte versie van Mare Nostrum, de operatie waarmee Italië in het verleden het vluchtelingenprobleem probeerde aan te pakken. Terwijl het aantal vluchtelingenbootjes toeneemt, moet de Italiaanse kustwacht het nu met minder middelen doen. Terwijl de Europese lidstaten in het verleden niet happig waren om extra boten en vliegtuigen te sturen, lijkt dat nu in sneltempo te veranderen. De Franse president Hollande noemde een uitbreiding van de budgetten voor Triton, nu 2,9 miljoen per maand, onvermijdelijk.

Blokkade

Ook een militaire blokkade voor de kust van Libië, van waar de meeste bootjes de zee in gaan, is een mogelijkheid. Maar alvast Italiaans premier Renzi is daar geen voorstander van. "Op die manier helpen we de mensensmokkelaars." Die zullen hun 'klanten' immers in nog gammeler bootjes het water op sturen als ze weten dat er voor de kust militaire schepen liggen te wachten. En de onderschepte vluchtelingen terug aan land sturen is gezien de chaos in Libië ook geen optie.

---

► Dit jaar kwamen al meer dan 900 vluchtelingen om tijdens de overtocht op de Middellandse Zee (los van de mogelijke doden dit weekend)

► In 2014 staken 207.000 vluchtelingen de Middellandse Zee over

► Vorig jaar kwamen 4.272 vluchtelingen om tijdens de overtocht

► Grootschalige zoekoperaties redden vorig jaar het leven van ruim 150.000 vluchtelingen op zee

Bron: VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234