Woensdag 23/09/2020

CoronavirusTesten

Massaal testen op corona: het lukt België niet

Beeld GI

Om veilig uit de lockdown te geraken is grootschalig testen cruciaal. Een maand nadat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) haar mantra ‘test, test, test’ erin ramde, haalt België de vooropgestelde tienduizend tests per dag niet.

Aan botsende meningen over wat nu het beste recept is om uit de lockdown te stappen geen gebrek. Maar waar iedereen het over eens is, is dat massaal testen op dit virus een absolute must is.

Het is ook niet toevallig een van de zes richtlijnen die de WHO heeft uitgewerkt om landen te helpen bij hun exitplannen: “Nationale gezondheidssystemen moeten in staat zijn elk nieuw geval op te sporen, te testen, te isoleren en te behandelen, en alle recente sociale contacten van elke geïnfecteerde persoon moet men kunnen opsporen.”

Vlak nadat de directeur van de WHO op 16 maart al het belang van testen had benadrukt met de woorden ‘test, test, test’, is minister Philippe De Backer dan ook aan een race begonnen om dat in ons land te realiseren. “We zullen binnenkort tienduizend tests per dag kunnen doen”, klonk het.

Ruim een maand later is dat nog niet gelukt. Vandaag schommelt het dagelijkse aantal iets boven de helft van de vooropgestelde tienduizend tests per dag. Dinsdag dook het zelfs naar ongeveer 4.500. Het gaat om PCR-tests. Die sporen het virus op via een staal uit de neus. Zo kan worden bevestigd of iemand met symptomen van Covid-19 daadwerkelijk besmet is met dit virus.

Twee redenen

Het kabinet van De Backer ziet twee belangrijke redenen voor de ‘onderprestatie’ tot nu: het beperkte ‘testdomein’ en logistieke hindernissen bij de uitrol.

Tot deze week werden de tests enkel afgenomen in ziekenhuizen en in woon-zorgcentra (wzc) bij zieke mensen. Dat is nu uitgebreid. Voortaan wordt iedereen die zich nieuw aanmeldt in een ziekenhuis of een collectief zoals een rusthuis, een gevangenis of een jongerenopvangcentrum getest. Ook huisartsen doen nu PCR-tests bij wie griepsymptomen heeft. Dat alles zou het aantal tests nu snel flink de hoogte moeten in duwen, zegt Caroline Leys, woordvoerster van De Backer.

“De testcapaciteit zelf hebben wij op korte tijd flink kunnen opdrijven en ligt nu eigenlijk al op meer dan tienduizend tests per dag. Maar de mensen die de tests moeten afnemen, moeten eerst de juiste richtlijnen hebben voor ze ermee aan de slag kunnen. Die richtlijnen voor de testcriteria moesten eerst nog aangepast worden door de Risk Management Group en dat vroeg wat tijd.”

Een tweede probleem is volgens Leys dat de wzc’s soms minder tests inleveren dan dat ze er kregen. “Ik wil benadrukken dat wij hen dit zeker niet verwijten, maar het is even zoeken geweest. Voortaan sturen we 20 à 30 procent meer testskits naar de wzc’s om te garanderen dat we voldoende resultaten per dag kunnen aanleveren”, aldus de woordvoerster.

Een insider bij Volksgezondheid wijst er ook op dat er ‘een groot verschil is tussen een geroutineerde spoedarts die bij een gemiddelde potentiële patiënt een PCR-test afneemt en een wzc-medewerker die dat moet doen bij bijvoorbeeld een demente bejaarde terwijl er misschien onvoldoende beschermingsmateriaal is.’

Roel Van Giel, voorzitter van huisartsenvereniging Domus Medica, noemt nog twee andere problemen die een rem zetten op de uitrol van de tests. “Er zijn nu voldoende labo’s en machines ter beschikking, maar er is nog altijd een gebrek aan reagentia (de chemische stoffen die nodig zijn om de tests uit te voeren, BDB) en aan testmateriaal, namelijk de neusswabs.”

Het tekort aan reagentia is al de hele tijd het belangrijkste kopbreken omdat ze moeten worden aangekocht bij grote buitenlandse bedrijven die overbevraagd zijn. Door meer intensieve ‘jacht’ op die internationale markt en ook door andere technieken van onder het stof te halen, is daar wel al een inhaalbeweging ingezet.

Beter dan buurlanden

In vergelijking met buurlanden doet het België het niet zo slecht, zo tonen de data van Ourworldindata. Per duizend inwoners doen wij nu 0,59 tests per dag. In Frankrijk is dat 0,04; in Nederland 0,31. Duitsland doet er veel meer, maar ontbreekt in de laatste data en rapporteert volgens Leys alleen over zijn testcapaciteit, niet over de daadwerkelijk uitgevoerde testen.

“De ondercapaciteit aan tests zie je hoe dan ook overal. Naast Duitsland zijn het slechts enkele andere landen die op de betere weg zijn, namelijk Finland, Taiwan, Korea, Singapore en China”, zegt Hans-Willem Snoeck, professor microbiologie en immunologie aan de Columbia University in New York.

Als we toch de tienduizend halen of daar zelfs nog een pak bij kunnen doen tegen 4 mei, is het ook nog maar de vraag of dat dan in feite wel voldoende is om veilig de economie te heropstarten. Snoeck is zeker van niet en noemt het verbijsterend mocht ons land met slechts deze capaciteit uit de lockdown stappen.

“We kunnen en moeten veel meer testen”, zegt hij. “Er zijn nu zo’n 40.000 mensen gediagnosticeerd. Die hebben allemaal gemiddeld tien contacten. Hoe ga je met 10.000 tests per dag die 400.000 testen? Hoe ga je met naar verluidt 2.000 tracers die mensen en de contacten van de volgende 200.000 besmetten opsporen en blijven opvolgen?”, aldus Snoeck. 

Hij heeft het over ‘grote kortzichtigheid. “Het is België wel gelukt de exponentiële groei van het virus te stoppen. Maar er is wel nog altijd groei. Ondertussen zijn we niet klaar voor het echte gevecht: iedereen die besmet is detecteren en isoleren. Ik kan dat gewoon niet geloven, echt niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234