Maandag 14/10/2019

Massa's lol zónder latten

Graubünden staat bekend als een van de duurste regio's van Zwitserland, met klinkende namen als St. Moritz en Davos. Maar ver weg van deze mondaine oorden zijn er kleine dorpjes waar alles betaalbaar is én een stuk gemoedelijker. Je kunt er massa's activiteiten uitproberen die niks met skiën te maken hebben.

De zon schijnt en er ligt amper sneeuw in Vals, op 1.250 meter. Erg is dat niet, vermits skiën niet op mijn programma staat en ik naar dit charmante dorp kom om cultuur op te snuiven en me te laten bepamperen in een van de mooiste wellnesscentra van Zwitserland. Hedendaagse architecten lieten hun fantasie de vrije loop in het anders zo traditionele Vals en daar komen ze van heinde en ver naar kijken.

Remo, hier geboren en getogen, legt me uit dat Vals van 'Walser' komt, een Duits sprekend bergvolk dat zich hier settelde in de 13de eeuw. Het oudste Walser-huis dateert van 1539, de rest van het centrum is 17de-eeuws. De huizen hebben stenen daken en de muren zijn bekleed met shingles, houten vinnen. Traditie zit hier nog diep geworteld, al heeft de Therme Vals daar verandering in gebracht. Het hotel bestaat al sinds de jaren 60, maar 7132, het thermale centrum, werd in 1993 door toparchitect Peter Zumthor gebouwd. Hij gebruikte vooral kwarts en het plaatselijke gneisgesteente. Remo laat me eveneens drie berghutten zien van Zumthors hand, met in tegenstelling tot de traditionele hutten, enorme moderne glaspartijen. Intussen heeft de eigenaar van Therme Vals ook op andere futuristische toparchitecten beroep gedaan zoals de Japanners Tadao Ando en Kengo Kuma, en de Californische Thom Mayne, die de kamers een totaal nieuwe look gaven.

Wellness met een strakke W

7132 is een bijzonder mooie hedendaagse wellness met thermale baden van 14 tot 42°C. In het hete openluchtzwembad kijk ik uit op de bergen. Ook in de thermen sijpelt het landschap binnen via grote ramen. Ik kom er helemaal tot rust. Er heerst ook een visuele sereniteit, alles is strak en oogt mooi. De massage die ik krijg is zalig. Het is een mix van ayurveda, shiatsu en Europese technieken. Dineren doe ik in het Alpina-hotel, waar ik ook logeer. Het staat bekend om zijn goeie keuken en doet zijn reputatie alle eer aan. Zelfs de Zwitserse wijnen zijn verbazend lekker. Ook dit hotel werd ontworpen door een bekende architect, Gion A. Caminada. Goed volk trekt goed volk aan.

"Uitkijken naar herten en gemzen", zegt Edi, die me de volgende dag oppikt voor een observatiehike. Het is beduidend frisser en het begint te sneeuwen. We zien tientallen alpenkauwen, familie van de kraai, en een paar enorme raven die fel afsteken tegen het witte landschap. Iets verderop vliegen er valken over onze hoofden. Vorige week zag Edi nog kuddes met tientallen herten en in de zomer is dit de beste plek om marmotten te spotten, vertelt hij. Het klinkt als jagerslatijn. Gemzen zien we wel aan de overkant van de kloof, maar de herten houden zich schuil voor de sneeuw, die intussen met pakken naar beneden valt.

Gedaan met dieren observeren, we wandelen verder tot aan de dam, waar het doorgaans schitterende landschap zich vandaag volledig in de wolken hult. Tijd voor koffie in een plaatselijke bar. Er hangt een toepasselijk plaatje boven de vaste tafel van een paar locals: Stammtisch für Fischer, Jäger und andere Lügner. Wat zoveel wil zeggen als: 'het tafeltje voor vissers, jagers en andere leugenaars'. Grappig toepasselijk na mijn kale Alpen-safari. Van overal klinkt 'viva!' (cheers), zij klinken met bier, ik met een warme koffie. Genieten doe ik met volle teugen van deze lokale après-hike.

Lierse vlaaikens en andere zaligheden

In Chur, de oudste stad van Zwitserland, heb ik een gastronomische tour geboekt. Net als wellness hoort culinair genieten bij een wintervakantie. De gids troont me mee naar alle mogelijke foodshops, waar ik tientallen specialiteiten uitprobeer. Wat me het meest bijblijft, zijn de Nüsstorte met karamel en de Churer Röteli, een schnaps op basis van bergkersen.

Ik proef uiteraard de Alpine-chocolade met walnoten. Met walnoten kun je de straten plaveien in heel het kanton Graubünden. Tussen de hapjes door krijg ik ook wat cultuur en geschiedenis ingelepeld en word ik langs enkele schitterende gildenhuizen geloodst. In een van hen, Zunfthaus Zur Rebleuten, proef ik de beroemde Graubünder-sushi met gerst, kaas en Bündnerfleish, luchtgedroogd rundsvlees. Het wordt geserveerd met een zachte wasabi, een traditioneel gerecht in een hedendaags jasje. Ik probeer ook Hirschsalanetti (saucijsjes van hert). In slagerij Metzgereimark roken ze die zelf. De beste marsepein van Graubünden proef ik in Bühler's Zuckerbäckerei, waar ze ook lekker Capricorn-brood verkopen, want de steenbok is het symbool van de stad. Na ook nog Birnbrot, dat naar Lierse vlaaikes smaakt, en de zware Alpenstadt-törte te hebben uitgeprobeerd, kan ik geen pap meer zeggen.

In Graubünden kun je heel wat winteractiviteiten combineren zonder steeds zelf heel actief te moeten zijn. Je kunt er naar sporten gaan kijken die je nergens anders ziet, zoals sneeuwvoetbal, wintergolf in de sneeuw, of sneeuwpolo. Op het meer in St. Moritz zijn er zelfs paardenraces op ijs. Je kunt ook bobsleewedstrijden volgen of skijoring, waarbij skiërs door een paard worden voortgetrokken. Wie wil, kan die laatste twee ook zelf uitproberen.

Tijd voor actie

Behind the moon left, zo wordt er gerefereerd naar St. Antönien, een dorpje zonder pretentie, traditioneel Zwitsers en niet duur. In berggasthaus Gemsli krijg ik een room with a view. Ik word opgepikt door Nick en zijn hond Vanya, die me meenemen op wandeling. We stijgen 300 meter, de omgeving is bijzonder mooi. Om de moed erin te houden, voert Nick me geregeld studentenhaver, heerlijke gemberthee en jawel: walnoten. Ons enige gezelschap op de wandeltrack zijn tientallen beoefenaars van tourski, een razend populaire sport hier, veel mensen houden van de combinatie klimmen en skiën buiten de pistes.

We houden halt voor een copieuze lunch in Bodehütte, een piepklein bergrestaurantje, waar ik voor het eerst gerstsoep proef. "Calorieën worden hier niet geteld", lacht Nick, wanneer ik het enorme bord met vertwijfelde blik bekijk. Er volgt nog een hele plank charcuterie. Als de zon plots doorbreekt, stormt iedereen naar buiten om te genieten van het magistrale decor en komen de tongen los. Ik zou met een paardenslee de afdaling naar Pani doen, maar er ligt net niet genoeg sneeuw. Als alternatief kan ik met de paardenkoets naar beneden en wanneer ik zelf de teugels in handen mag nemen, vind ik deze onverwachte activiteit best geslaagd.

Op naar de top

"Niet te snel", lacht Ernst wanneer ik wat later een bergpad op race met mijn motorski. Mijn doel is berghaus Sulzfluh, een leuke plek om te logeren als je aan tourskiën doet, graag wandelt of met de slee naar beneden wil glijden. Sulzfluh is een erg romantische plek, vrij basic en zonder elektriciteit, alles wordt verlicht met kaarsen. Ernst wil graag de authenticiteit van zijn 140 jaar oude gasthuis bewaren.

Ik heb een plaatsje op het terras uitgezocht, in de stralende zon, het landschap is fenomenaal. Sulzfluh ligt midden in het Rätikon-massief, op amper 5 kilometer van Oostenrijk. Een leuke winteractiviteit is hier de hotpot, een openluchtbad voor zes, dat wordt verwarmd met een houtvuur. "Tijdens het weekend staan ze ervoor in de rij", lacht Ernst. Mijn doel is om de berg weer af te racen met een slee. Het is niet te steil, dus dat moet lukken. Het sturen staat nog niet helemaal op punt, maar ik kom zonder kleerscheuren beneden.

De langste rodelbaan van Zwitserland, 12 kilometer, ligt een halfuurtje verder op de Fideriser Heuberge. Rodelen (sleeën) is erg populair in Graubünden, zelfs op de openbare weg, wat niet altijd even veilig is want het gaat waanzinnig snel.

Vollemaanwandeling

Ik neem een shortcut en klim een steile helling op in de diepe sneeuw om berggasthaus Michelshof, helemaal boven in St. Antönien, te bereiken. Nu begrijp ik waarom we vanavond een vollemaanhike mét sneeuwschoenen doen. Maar eerst kaasfondue, klaargemaakt mét en begeleid door champagne. Bij het buitenlopen word ik bijna omver gerend door een 80 kilo zware St. Bernard.

Het is intussen bewolkt, de volle maan houdt zich schuil. We proberen toch zoveel mogelijk zonder zaklampen te lopen. Het is vrij zwaar want we stijgen voortdurend. Pas als we de top van de berg bereiken komt de maan plots tevoorschijn. De dennen krijgen lange schaduwen, het is volmaakt stil. Gids Dominic leert ons hoe we snel kunnen afdalen, superleuk, maar we zijn buiten adem als we in Michelshof aankomen, waar de schnaps al koud staat.

De laatste ochtend bouw ik met Dominic en een paar andere gasten een iglo. Pure nostalgie, want toen ik acht was maakte ik er ooit een in onze tuin. Het principe is niet veel veranderd: eerst een plek vinden met veel vaste sneeuw en een cirkel afbakenen. Ik vulde vroeger grote bakken met sneeuw die ik omdraaide, het pondertjessysteem, maar Dominic gaat voor de authentieke methode: het uitsnijden van sneeuwblokken. Het is veel werk, maar bijzonder prettig en sneeuw blijkt perfect bouwmateriaal. In Davos kun je zelfs in een iglodorp logeren. In St. Antönien is het veel geïmproviseerder, maar dat maakt het net leuk. Overnachten in de iglo kan ik jammer genoeg niet, want slapen doe ik vanavond weer thuis in mijn eigen warme bed.

We reisden op uitnodiging van de tourist boards van Zwitserland, Graubünden, Vals en Chur, SWISS en de genoemde hotels.

PRAKTISCH

Vliegen: SWISS biedt zes vluchten per dag van Brussel naar Zürich (swiss.com). Plaatselijk vervoer: via het Swiss Travel System met trein en bus is het 1 uur tot in Chur, de hoofdstad van Graubünden (swisstravelsystem.com, bussen en treinen wachten op mekaar). Welness in de prachtige thermen in Vals: Therme 7132 (7132.com). Overnachten: Alle genoemde hotels en guesthouses bieden logies van maximaal 100 euro per nacht, zelfs de designrooms van architect Caminada in het Alpina (hotel-alpina-vals.ch, berggasthaus-gemsli.ch en sulzfluh.ch). Een uitgebreid aanbod van activiteiten vind je op praettigau.info (in Vals), 2000plus.ch (St. Antönien), culinaire tours in Chur kun je via +41 (0)81 252 18 18 boeken. Meer algemene informatie is beschikbaar op de websites myswitzerland.com, graubuenden.ch, vals.ch en churtourismus.ch

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234