Dinsdag 25/01/2022

MAS moet toren vol verhalen worden

De bouw van het Antwerpse Museum aan de Stroom (MAS) is voltooid. Over exact een jaar zwaaien de deuren van het museum zelf open. De nieuwe instelling gaat het verhaal van de stad en de haven in relatie tot de wereld vertellen. Maar voor curatoren en scenografen aan de slag gaan, kan het publiek het indrukwekkende, 65 meter hoge en nu nog lege museum bezoeken en genieten van de uitzichten over de stad.

Bouw van Museum aan de Stroom is voltooid, deuren zwaaien over een jaar open

Het MAS wil meer dan een museum zijn en ook een rol als ontmoetingsplek spelen. Er is op de begane grond een café dat nu al geopend is. En voor het MAS strekt zich, ook in rode steen, een ruim museumplein uit waar allerhande festiviteiten kunnen plaatsvinden. Kunstenaar Luc Tuymans bracht er een merkwaardige mozaïek aan: Dead Skull.

In 2000 won het bureau Neutelings Riedijk Architecten de internationale wedstrijd voor een nieuw stadsmuseum. Tien jaar later is hun ‘stapelhuis’ opgeleverd. Het is meer dan honderd jaar geleden dat er in Antwerpen nog een museum werd gebouwd. Het Museum aan de Stroom is een kloek gebouw, een rode, ruwe toren van 65 meter hoogte: hij biedt daardoor mooie panorama’s over de stad, de Schelde en de haven.

Het MAS verrijst op een historisch belangrijke plek: in de zestiende eeuw stond daar het monumentale Oosterlingenhuis, het pakhuis van de Duitse hanzesteden, dat in de 19de eeuw afbrandde. Nog belangrijker is dat het MAS met zijn gedurfde architectuur de buurt het Eilandje op de kaart zet en een scharnierfunctie zal vervullen tussen de binnenstad en het oudste deel van de haven.

Een van de grote attractiepunten van het MAS is zeker de verticale wandelboulevard die Neutelings Riedijk heeft ontworpen. De MAS-toren bestaat uit tien reusachtige overkragende ‘dozen’ of ‘koffers’, die telkens een kwartslag gedraaid zijn waardoor ruimte voor een reusachtige wenteltrap ontstaat. De bezoeker kan langzaam naar de top, het dakterras, wandelen door spatieuze en toch intieme ruimten, bekleed met dezelfde rode steen die ook voor de gevel gebruikt werd. Roltrappen verbinden de verschillende niveaus en de bezoeker krijgt, door de reusachtige raampartijen van gegolfd glas, een steeds weer wisselend uitzicht over de stad. Zo willen de architecten interactie creëren tussen de levende stad buiten en de geschiedenis die in het museum getoond zal worden.

Neutelings Riedijk was het enige architectenkantoor dat het museum in de hoogte wilden bouwen om, letterlijk, een stapelhuis te maken. Zo wilden de architecten verwijzen naar de zwaarte van de opeengestapelde geschiedenis maar ook naar de vele opslagplaatsen die de havenbuurt nog altijd telt. De ruwe rode zandsteen uit vier Indiase steengroeven verleent het museumgebouw een grote monumentaliteit en verwijst tegelijk naar de ruwheid van de magazijnen. Door het museum in de hoogte te bouwen creëerden de architecten ook een museumplein met enkele paviljoenen, wederom ontmoetingsplaatsen.

Er is natuurlijk niet alleen het gebouw, hoewel dat wel enkele generaties moet meegaan. “We hebben de stad een concertvleugel gegeven, waarop de volgende generaties muziek kunnen maken,” zei architect Willem Jan Neutelings gisteren. Inmiddels is het museumconcept ook rond. “Het MAS moet een toren van verhalen worden,” aldus de Antwerpse cultuurschepen Philip Heylen. “Een stadsmuseum dat een wereldverhaal vertelt.”

Concreet komt het erop neer dat met de permanente collectie vier thema’s worden uitgewerkt. Het verhaal van het ontstaan en de groei van de stad wordt op één niveau getoond, één niveau is voorbehouden aan het ontstaan en de groei van de haven, telkens gerelateerd aan de wereld. Op twee niveaus wordt dieper ingegaan op het thema van leven en dood in de stad en hoe diverse religies daarmee omgaan. De collectie pre-Colombiaane kunst van Paul en Dora Janssen, die in se een funeraire verzameling is, wordt hier integraal getoond. Een vierde thema is macht en de theatrale aspecten ervan: daarin komen zowel de kolonisatie als de verwoestende gevolgen van de Tweede Wereldoorlog aan bod. Een kijkdepot focust op de passie van het verzamelen.

De tijdelijke tentoonstelling waarmee het MAS op 17 mei 2011 zijn deuren opent, zal het verhaal van het beeld vertellen. Voorproefjes daarvan waren vorige jaar in Singapore en Shanghai te zien, maar nu kunnen de curatoren de kerncollectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten integreren. Dat museum sluit in het voorjaar van 2011 immers voor enkele jaren de deuren. De tijdelijke tentoonstelling Story of the Image zal in het MAS vermoedelijk een à anderhalf jaar te zien zijn. “Die presentatie zal, samen met de permanente collectie, sterk genoeg zijn om langer dan gebruikelijk te blijven staan”, zegt MAS-directeur Carl Depauw.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234