Zaterdag 22/01/2022

Marokko verslaaft

Het mooist is de winter. Als je voor het eerst naar Marokko gaat, dan moet je dat in de wintermaanden doen. Dan is het zonlicht op zijn mooist - onwaarschijnlijk mooi als de zon laag staat en ze het blauw nog blauwer maakt, het rood nog roder. Dan is de woestijnhitte wat geluwd, zijn de dagen zalig zacht en gaat de zon onder in een felheid van geel en oranje.

Gerdi Esch

Marokko is een land van kleuren. Marrakech bijvoorbeeld is rood. Maar als je naar boven kijkt, zie je boven de rozerode vestingmuren een knalblauwe lucht, alsof ze geschilderd was door Yves Klein. En bij het helder weer is de Atlas kolossaal aanwezig, met zijn eeuwig witte bergtoppen. Het is een verwarrend mooi gezicht. Beneden krioelt het. Want Marrakech is een weliswaar oude, maar nog altijd bedrijvige karavanenstad. Gesluierde vrouwen in zwart en blauw, Berbervrouwen in vrolijke bloemengewaden, mannen in djellaba's met kleurige kleine mutsjes, je bent in een andere cultuur gestapt en je weet niet waar eerst te kijken.

Marrakech is een fascinerende oude rode stad. De mooiste plek voor die eerste indrukken is hoog boven op een van de terrassen op het mythische Jemaa el Fna-plein. Er zijn er verscheidene, maar kies maar voor Café de France, dat ligt centraal en het is er ook gezellig. Het mooiste moment is 's avonds, als de zon ondergaat. Bestel er een muntthee en kijk, geniet en bewonder. Het is een moment dat je niet vergeet, want je bent even ontsnapt aan de tijd. Rookslierten van de ontelbare eetkraampjes hullen het plein in een sprookjesachtige mist. Op de achtergrond zie je de minaret - jemaa betekent moskee - en hoor je misschien wel de muezzinoproep voor het gebed. En als je dan eindelijk afdaalt, zie je ze van dichtbij, de vertellers met een geboeid publiek in een cirkel eromheen, of de dansers, de muzikanten, de slangenbezweerders, de waterdragers, de openbare schrijvers met hun zwarte paraplu's, de toekomstvoorspellers, de genezers en de vrouwen die manden aan je willen verkopen of rinkelende armbanden. Het plein is als een magneet waar je op elk moment van de dag weer naartoe wordt gezogen. Het is ook de plek waar je altijd weer terechtkomt als je uit de soeks komt of de oude medina.

Marrakech is een stad die je gemakkelijk zelf kunt verkennen als je tijd hebt. Maar als je bang bent van die op het eerste gezicht ondoorgrondelijke medina of die labyrintische soeks waar je de eerste dagen echt wel in kunt verdwalen, vraag dan in het hotel om een officiële gids. Het is een goede manier om op korte tijd zowel de medina als de historische monumenten en plaatsen van Marrakech te leren kennen. Vergeet de mellah niet, de fascinerende joodse wijk, zo mooi beschreven door Elias Canetti, een van de laatste kosmopolieten, die schreef in het Duits, in Bulgarije geboren was als telg van uit Spanje verdreven sefardische, nog ladino sprekende joden. Maar klassiekers zijn ook het Bahiapaleis dat grootvizier Ba Ahmed liet bouwen en waar je ingewijd wordt in de kunst van faience en mozaïek, stucwerk en cederhout, maar ook in verhalen van duizend-en-één-nacht over vrouwen en concubines en over hoe corpulent deze Ba Ahmed wel was. De gids zal je ook begeleiden naar het mausoleum van de Saadische prinsen met tombes versierd met bewerkt ivoor, met mozaïeken in een rijk gedecoreerde zaal, waarop vrouwen, concubines en kinderen tesamen zijn afgebeeld, of met mozaïeken in turquoise wit en groen in het gras. En in een van de vele smalle straatjes van de medina zal je de Ben-Youssef Medresse binnenstappen, een koranuniversiteit uit de veertiende eeuw, een van de mooiste gebouwen van Marrakech.

De soeks zijn nu dichtbij en verleidelijk. Alle schatten van Ali Baba liggen daar bij elkaar. De lampions, de tapijten, het aardewerk en de exotische stoffen die bij ons de interieurs zijn gaan versieren, liggen daar te lonken. De geuren van saffraan, komijn, gember, rozen, jasmijn en muskus bedwelmen je. En laat je maar eens gaan op deze verukkelijke momenten.

Het is er altijd druk in die wirwar van straatjes en steegjes die met latwerk overdekt zijn tegen te felle zon. Zoek vroeg in de ochtend de wolmarkt op in de Souk Ghazal of loop tegen vieren naar de Souk Rabia waar de berbertapijten geveild worden. Het is een boeiend spektakel. Op deze zelfde plek werd tot 1912 de slavenmarkt gehouden... En als je als souvenir heel graag een tapijt wil meenemen, ga dan binnen bij een van de vele tapijthandelaars. Weiger nooit een glaasje muntthee, want dat is een heilig ritueel. Het is een blijk van gastvrijheid. Laat je ondertussen inwijden in de geschiedenis en technieken van de tapijtcultuur en kijk hoe met eindeloos geduld het ene tapijt na het andere wordt uitgerold. Trek er maar wat tijd voor uit. Want ook het afdingen hoort bij dit ritueel. Het kost je tijd, maar je tapijt krijgt er wel een nieuwe dimensie bij. In deze soeks loop je misschien bij toeval ook een oude berberapotheek binnen. Alleen het gezicht al van weer eens die verbluffende kleuren in glazen bokalen is de moeite waard.

Gun je 's avonds minstens eenmaal een onvergetelijk koninklijk Marokkaans diner. Want ook dat is een belevenis en een festijn. In sommige restaurants word je daar bovenop nog eens vermaakt met muziek of dans en je voelt je als een koning zo rijk.

Een bezoek aan de Majorelletuin vlakbij Bb Doukkala mag je zeker niet overslaan. De vegetatie is er even indrukwekkend als het diepste blauw dat je ooit zag op de muren van het huis dat Yves Saint-Laurent er sinds jaren bewoont.

Agadir aan de Atlantische Oceaan is een ander verhaal. De stad werd in 1960 compleet verwoest door een aardbeving. De nieuwe stad is vooral aantrekkelijk voor zonnekloppers. De zee is uitnodigend, de meeste hotels uitstekend. En het echte Marokko is vlakbij als je een dagje zonnen wil afwisselen met cultuur. Op 8O km ligt de stad Taroudant, ook wel het 'Kleine Marrakech' genoemd, maar het is er rustiger en ongerepter. Deze okerkleurige ommuurde stad aan de andere kant van de Atlas is zeer zeer mooi. Ga ook een kopje koffie of een muntthee drinken in Hotel Palais Salam en dan zie je hoe ooit de grootviziers leefden.

Maar dichterbij is de natuur dan weer zo indrukwekkend. Immouzzer ligt op amper 3O km van Agadir, maar het berglandschap is verbazingwekkend. Een ander mooie plek is Massa, een dorpje verborgen in de tijd. Daar kun je in Kasbah Tasila eenvoudig eten en word je ook meegesleept door de vrolijke muziek die nooit ontbreekt in Marokko.

Op tien kilometer van Agadir ligt Inezgane. Een druk stadje met een kleine soek, maar als je zowel Marrakech als Taroudant gemist hebt, is het toch een plek die je laat voelen hoe Marokko echt leeft.

Ten slotte is er een grote moderne soek in Agadir. Je moet het toch meemaken, die drukte. Je moet het toch ruiken, die specerijen. Je moet het toch zien, al dat aardewerk, dat koper, dat houtwerk van de argania's.

En dan zijn er nog de rozen. In elke hotelkamer staat wel een vaasje. In de hal van elk hotel liggen de rozenblaadjes in de fontijnen. Ze ruiken nog echt naar rozen. En wil je die geuren nog even vasthouden, later thuis, dan kan dat. Boeketten worden vakkundig verpakt zodat ze nog twee weken bloeien en geuren. In sommige hotels kun je zelfs een boeket bestellen, maar als je tijd hebt is het leuker om zelf naar de bloemenmarkt te gaan en ze daar zelf te kiezen. Het is een mooi souvenir dat bijna niets kost en waarvan je nog dagen kan nagenieten. Want als je eenmaal in Marokko bent geweest, dan wil je dat vasthouden. En wil je teruggaan. Want Marokko kan verslavend werken.

* Wij reisden met Bosphorus. Deze reisorganisator heeft wekelijks vluchten naar Marrakech en Agadir. De brochure met verblijven en rondreizen is te verkrijgen in alle reisbureaus.

* Enkele tips voor Marrakech. In de soeks: 'Les tapis du Sud', 139, Souk des Tapis, voor tapijten; 'La lampe d'Aladin' voor oude sieraden en ceintuurs. Op de bloemenmarkt (Avenue Mohammed V, Gueliz) koop je rozen, bij patisserie 'Al Jawda' (11, Rue de la Liberté) snoepgoed.

Eenmaal eten in de 'Stylia', 34, rue Ksour (tel. 44 35 87) is een aanrader, wat ook geldt voor de 'Fantasia Chez Ali'.

Aardewerk uit Fèsof Safi vind je overal, zowel in de soeks van Marrakech als die van Agadir. Indische kaneel, Spaanse saffraan, kerrie en rozenblaadjes zijn leuke cadeautjes. Mooi zijn ook de voorwerpen van wortelhout en natuurlijk Marokkaans koper, tegels en lederwaren.

* Boeken over Marokko van goede auteurs: Adriaan Van Dis met 'Casablanca' (Meulenhof); Cees Nooteboom met 'Waar je gevallen bent, blijf je' (De Arbeiderspers); Elias Canetti met 'Stemmen van Marrakech' (Van Gennep); Paul Bowles (die gedurende een groot deel van zijn leven lang in Marokko woonde) met 'The Sheltering Sky', waar ook de gelijknamige film op gebaseerd is; Tahar Ben Jelloun met 'Met neergeslagen ogen' (Het Wereldvenster).

* Prachtig om in te kijken: 'Intérieurs Marocains' van Lisa Lovatt-Smith, uitgeverij Taschen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234