Dinsdag 14/07/2020

Marleen Merckx (52), actrice ‘Je mist veel moois als je geen risico’s neemt’

Trouwe kijkers van Thuis hebben jouw personage Simonneke de afgelopen jaren van een broze bleitsmoel naar een sterke vrouw zien evolueren. Was er achter de schermen ook sprake van een persoonlijke transformatie?

Merckx: “Wij leven in een tijd waarin vrouwen, in tegenstelling tot vroeger, voor zichzelf durven op te komen en meer kansen krijgen om zich te ontplooien. Zelf heb ik echter nooit anders gekend. Mijn moeder was een bijzonder sterke vrouw en had universitaire studies achter de rug. Toen ik een kleuter was, stierf mijn vader en liet hij haar achter met vier kinderen en een bedrijf. Vanaf dat moment stond mijn moeder er alleen voor. Ze moet ontzettend veel verdriet hebben gehad, maar voor ons hield ze zich sterk. Mijn moeder voedde ons zeer zelfstandig op, het kon gewoon niet anders. Op mijn achtste kookte ik spaghetti bolognese voor de hele bende, op mijn achttiende runde ik met gemak het volledige huishouden. Het cliché van de onderdanige vrouw heb ik dus nooit aan den lijve ondervonden. Later, toen ik ging studeren, ook niet. Noch in mijn job noch in mijn relatie.

“Ik ben dus nooit zoals Simonneke geweest. Pas op, ik begrijp heel goed wat er in haar omgaat maar zelf leid ik een totaal ander leven. Ook mijn huwelijk lijkt geenszins op dat van Frank en Simonneke. Wel is Simonneke de laatste jaren meer naar Marleen geëvolueerd. Er zijn nu meer raakvlakken dan vroeger.”

Hoe heeft de vroege dood van je vader jouw leven beïnvloed?

“Zo jong je vader verliezen is ingrijpend. Ik vermoed dat mijn oudste zus er nog meer onder heeft geleden: zij was een jaar of tien en begon te puberen. Ik was de jongste en pas vier. Ik herinner mij mijn vader wel, maar besefte destijds niet goed wat er aan de hand was: ‘O, papa is dood. Mama, mag ik een ijsje?’

“De dood van mijn vader heeft veel invloed gehad op mijn verdere leven. Ook op mijn omgang met mannen. Ik was bang om me te binden en trouwde pas toen ik mijn man al jaren kende. Dat noemen ze verlatingsangst, zeker? Om diezelfde reden was ik ook bang om aan kinderen te beginnen.

“Met die angst heb ik lang geworsteld, tot ik inzag dat ik door zo te denken heel veel miste. Door me voortdurend in te dekken liep ik minder kans om gekwetst te worden, maar miste ik evengoed waardevolle gevoelens en gebeurtenissen. Met scha en schande heb ik geleerd dat je je in het leven kwetsbaar moet durven op te stellen. Er is nooit een garantie dat iets goed afloopt maar als je geen risico’s neemt, dan mis je ook al het moois.

“De angst voor grote, griezelige verrassingen blijft. Ik heb de neiging om alles onder controle te willen houden, zodat het overzichtelijk blijft, maar tegelijk probeer ik me daar tegen te verzetten. Ik bewonder mensen die vlug knopen kunnen doorhakken. Zelf ben ik een enorme twijfelaar, al van kinds af aan. Tot uit den treuren blijf ik wikken en wegen, en als ik dan eindelijk een beslissing heb genomen, kan ik daar een hele nacht wakker van liggen om er de volgende ochtend op terug te komen. Die besluiteloosheid herken ik ook in mijn dochter en daar probeer ik haar vanaf te brengen.

“Uiteindelijk zijn de grote beslissingen die ik tot nu toe heb gemaakt heel goed uitgedraaid. Ik heb een solide huwelijk en een prachtige dochter. Je weet natuurlijk nooit wat er kan gebeuren, maar daar wil ik niet te lang over nadenken. Zeker niet als moeder: ik wil mijn kind niet overbeschermen vanuit angst. Nee, ik probeer haar juist vrij te laten, zodat ze zich kan ontplooien en leren om zelf beslissingen en verantwoordelijkheden tenemen.”

Zowel in Thuis als in De ronde speel je een goeie, een echte gever. ‘Geven wekt meer blijdschap dan ontvangen, niet omdat geven een offeren is, maar omdat in het geven mijn levenskracht zich uit’, schreef de Duits-Amerikaanse filosoof en psycholoog Erich Fromm. Geef jij in relaties ook liever dan dat je ontvangt?

“Alles wat Simonneke doet, doet ze inderdaad om goed te doen. Daar herken ik mezelf volledig in. Soms draait het helaas anders uit. Ik maak veel fouten, ook in mijn relatie. Maar mijn intenties zijn altijd goed.

“Geven vind ik zo veel gemakkelijker dan ontvangen. Vooral materiële zaken krijgen, vind ik lastig. ‘Als ik iets nodig heb, dan koop ik het zelf wel’, denk ik vaak. Emotioneel ontvangen heb ik in de loop der jaren geleerd. Mijn moeder kon hard zijn, ze wilde geen flauwekul. Zij toonde nooit haar emoties maar kropte ze op. Als kind had ik het daar heel moeilijk mee. Ik miste de warmte. Ik wilde dolgraag geknuffeld worden, maar dat gebeurde nooit. Later vond ik het dus ook moeilijk om complimentjes in ontvangst te nemen. Mijn man heeft me dat moeten leren. Hij prijst me vaak en nu kan ik daar op een volwassen manier mee omgaan.

“Zelf pot ik nooit emoties op. Als ik kwaad of verdrietig ben, gooi ik dat er allemaal uit. Wat dat betreft ben ik het omgekeerde van mijn moeder. Wat mijn man ten stelligste zal ontkennen, want als we ruzie hebben roept hij vaak dat ik net mijn moeder ben. (lacht)”

‘We moeten elkaar wantrouwen. Het is onze eigen verdediging tegen bedrog’, beweerde de Amerikaanse schrijver Tennessee Williams. Hoe wantrouwig sta jij in het leven?

“Ik wil mensen altijd opnieuw een kans geven, anders kan ik niet leven. Ik zou doodongelukkig worden mocht ik mensen voortdurend wantrouwen. Het lijkt me trouwens ook vreselijk vermoeiend. In de loop der jaren heb ik wel een natuurlijke selectie gemaakt en omring ik me alleen nog met betrouwbare mensen. Bij nieuwe kennismakingen voel ik meestal intuïtief aan of de ander integer is. Als het niet goed voelt, ben ik weg. Tenzij er een zakelijk belang mee gemoeid is, zo gewiekst kan ik dan ook weer zijn! (lacht)

“Als blijkt dat ik me in iemand heb vergist, neem ik mezelf dat nooit kwalijk. Ik zou het juist pretentieus vinden om van mezelf te verwachten dat ik niet in staat ben tot het maken van fouten.

“In Thuis werd Simonneke vaak bedrogen door haar Frank en onlangs reed ze zelf ook een scheve schaats. Mannen en vrouwen gaan om dezelfde redenen vreemd, maar hebben daar verschillende gevoelens bij. Vreemdgaan draait om bevestiging. Maar bij mannen gaat het in de meeste gevallen enkel om lust en is alles wat tussen de lakens gebeurt zeer vrijblijvend. Vrouwen raken vlugger emotioneel betrokken en hopen bijna altijd op meer.

“Het is niet zo dat een vrouw, ook al begrijpt ze rationeel waarom haar man vreemdgaat, dat ook emotioneel kan plaatsen. Met bedrog doe je altijd iemand pijn.”

De Amerikaanse acteur George Burns beweerde: ‘Acteren is niet moeilijk, je moet vooral kunnen lachen en huilen als dat nodig is. Als ik bijvoorbeeld moet huilen, denk ik aan mijn seksleven. En als ik moet lachen ook.’ Jij hebt als Simonneke ook behoorlijk wat tranen op commando mogen laten. Is dat niet moeilijk?

“Toen niet. Bij de start van Thuis, zestien jaar geleden, zat ik diep in de shit. Ik speelde nog maar net in de soap mee toen mijn moeder zwaar ziek werd. Een jaar lang lag ze op intensive care. Na enkele maanden besefte ik al dat het niet goed zou aflopen. Als ik niet moest draaien reed ik ’s morgens meteen naar haar toe. Werd ik wel op de set verwacht, dan bezocht ik haar voor en na de werkuren. Dat was emotioneel erg zwaar.

In die tijd werd Simonneke getypeerd als vrij dom, een simpel secretaresje dat nauwelijks scholing had gehad. Oorspronkelijk was ze bedoeld als een karakter dat vlug weer zou verdwijnen: het zoveelste minnaresje van Frank. Maar algauw zagen de schrijvers en producers in dat het koppeltje Frank en Simonneke in de smaak viel. Dus besloten ze om hen te laten trouwen. Maar Frank bleef naast de pot pissen. Dat deed Simonneke, het goeie kind, behoorlijk veel verdriet. Daarom moest ze dus veel wenen en was dat voor mij, gezien de problematiek rond mijn moeder, een fluitje van een cent. Inmiddels is Simonneke geëvolueerd en laat ze nauwelijks nog een traan. Maar dat huilen, met wangen vol uitgelopen mascara, was en is nog altijd mijn handelsmerk geworden. Daar word ik nog vaak op aangesproken: “Hé, moet je niet bleiten vandaag?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234