Maandag 19/08/2019

Mark Rutte, de bekwaamste

Mark Rutte is dé troef van de VVD. Ruim de helft van de kiezers (56 procent) zegt dat bij twijfel tussen twee politieke partijen het vertrouwen in de lijsttrekker de doorslag geeft. En Rutte is de populairste.

Het vertrouwen is sinds zijn aantreden in oktober 2010 nochtans nooit heel hoog geweest. Scores van onder de 50 procent zijn lager dan die van bijvoorbeeld zijn voorganger, CDA'er Jan Peter Balkenende. Maar zijn scores waren altijd hoger dan die van zijn rivalen én ze bleven opvallend stabiel.

De campagne heeft daarin geen verandering gebracht; tussen 31 augustus en 3 september antwoordde 45 procent van de kiezers veel tot zeer veel vertrouwen in hem te hebben. Daarmee is Rutte de concurrentie steeds voor gebleven. In mei 2010, dus voor de vorige verkiezingen, was zijn voornaamste rivaal D66-leider Alexander Pechtold (40 procent). Afgelopen juni kwam SP-leider Emile Roemer even heel dichtbij (42 procent, Rutte was toen gezakt naar 43 procent). Beide rivalen zijn weer teruggezakt naar 33 procent.

Niet zo eerlijk

Opvallend: de kiezer vindt Pechtold, Roemer, Samsom en Buma eerlijker. Maar het lijkt bijna of veel kiezers een beetje oneerlijkheid bij het vak vinden horen; tegelijk scoort Rutte namelijk onveranderlijk hoog op eigenschappen als 'bekwaam' en 'echte leider'. Vooral dat laatste kan doorslaggevend blijken; van de ondervraagden zegt 76 procent dat 'een moedige en toegewijde leider' is wat Nederland dezer dagen het meest nodig heeft.

Kan Rutte tijdens de laatste campagnedagen nog stemmen wegkapen bij de concurrentie? Extra zetels zou Rutte moeten wegslepen bij vooral D66, CDA en GroenLinks. Maar die laatste twee partijen zijn in de huidige peilingen al nagenoeg uitgekleed. D66 is nog wel een mogelijkheid. Ruttes probleem is dat hij kiezers dreigt te verliezen aan Geert Wilders' PVV. Onder de kiezers van voormalig coalitiegenoot PVV geniet Rutte weinig vertrouwen, daar valt niet veel te halen maar nog wel wat te verliezen. Volgens onderzoeksbureau TNS Nipo is Rutte vooral kwetsbaar op het onderwerp Europa, de VVD-achterban is daarover heel kritisch. Wat meteen verklaart waarom Rutte zich vorige week als een euroscepticus gedroeg en verklaarde dat "er onder geen voorwaarde nog een cent naar Griekenland mag" Verstandig, zo oordelen Nederlandse opiniemaker: de deur naar de PVV moet dicht blijven.

Diederik Samsom, de eerlijkste

Bij aanvang van de Nederlandse verkiezingscampagne zag het er verre van goed uit voor PvdA-lijsttrekker Diederik Samsom. Hij bracht zijn dagen door in de schaduw van zijn linksere concurrent Emile Roemer en leek aanvankelijk ook gewicht te missen om in de ring te stappen met uittredend VVD-premier Mark Rutte. Wát Diederik Samsom ook deed, het zette geen zoden aan de dijk. Toen een PvdA-Kamerlid eind juli zei dat de partij nog best groter zou kunnen worden dan de SP, werd dat vooral uitgelegd als het ultieme bewijs dat de sociaal-democraten iedere realiteitszin waren verloren. Nog drie weken geleden was Samsom onbekend, onbemind, kansloos.

En zie: twee weken van televisiedebatten hebben daarin radicaal verandering gebracht. De 'drammerige actievoerder' van weleer is opeens de grote uitdager van Mark Rutte en wordt van de weeromstuit zelfs sympathiek en staatsmannelijk bevonden. Samsom scoort op aaibaarheid nagenoeg hetzelfde als 'ideale schoonzoon' Rutte. Alleen Roemer is nog aardiger, zegt de kiezer.

Zonder trukendoos

Van alle politici wordt Samsom gezien als de eerlijkste. Wel moet het belang ervan worden gerelativeerd. Ook Roemer is volgens de kiezers eerlijk, maar hij scoort tegelijk veel lager op 'bekwaamheid' en 'leiderschap'. Nederland wil vooral een leider die hen uit de crisis loodst, met of zonder trukendoos, suggereren de bevindingen. En juist op die eigenschappen moet de PvdA-leider premier Rutte nog voor zich dulden. Maar alléén die, en Samsom is de laatste dagen pijlsnel naderbij gekomen.

Grote vraag is of Samsom in de eindsprint van de campagne nog kiezers kan weghalen bij andere partijen. Het antwoord luidt: zeer waarschijnlijk wel. Hij is opvallend populair bij kiezers van andere partijen dan die van hemzelf; GroenLinks, D66 en de SP. Die eerste partij is al goeddeels leeggetrokken, maar bij D66 en vooral bij de SP is nog steeds veel te halen. Liefst 52 procent van de SP-kiezers ziet in Samsom een sterke leider, blijkt uit verkiezingsonderzoek door TNS Nipo en de Universiteit van Amsterdam, in opdracht van de Volkskrant. Bij twijfel tussen twee partijen zegt 56 procent van de kiezers dat dat - 'de sterke leider' - voor hen de doorslag geeft. Die twijfel zal sterk worden aangewakkerd door de tweestrijd tussen Samsom en Rutte. Het kan Samsom extra zetels opleveren, boven op de ruim 30 die hij nu al scoort in de peilingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden