Woensdag 13/11/2019

Economie

Mario Draghi draait de geldkraan open

ECB-voorzitter Mario Draghi tijdens een persconferentie waarin hij de nieuwe renteverlaging aankondigde. Beeld EPA

Mario Draghi verrast door de geldkraan open te draaien. De voorzitter van de Europese Centrale Bank, die volgende maand afzwaait, kondigt niet alleen een verdere renteverlaging aan, maar ook een nieuwe ronde schuldaankopen van 20 miljard euro per maand. ‘Zolang het nodig is.’

ECB-voorzitter Mario Draghi bijt van zich af, en onderneemt actie omdat de economische indicatoren in de eurozone verslechteren, terwijl de inflatie met 1 procent ver onder de doelstelling van ‘onder maar dicht bij 2 procent’ blijft. Met een depositorente van -0,5 procent schrijft de ECB een nieuw historisch dieptepunt. De depositorente is het tarief waartegen banken elke nacht hun cashoverschotten bij de ECB moeten parkeren. Voor de banken komen er wel uitzonderingen op die negatieve rente voor een deel van hun deposito’s. Banken zijn al lang vragende partij voor een regeling om hun krimpende marges te beschermen. Europese banken betalen nu op jaarbasis 7,5 miljard euro strafrente. Omgerekend 15 procent van de totale Europese bankwinsten. Dat zet de rendabiliteit van de banksector nog meer onder druk. Blijkbaar hebben ze bij Draghi een oor gevonden om daar enigszins een mouw aan te passen.

Ook gaf de ECB aan dat de belangrijkste rentetarieven in ieder geval laag zullen blijven tot de inflatie weer richting de 2 procent gaat. De beleidsrente bleef ongewijzigd op 0 procent.

20 miljard per maand

Dat werd allemaal enigszins verwacht in de markt. Opvallender evenwel is dat de ECB opnieuw een Quantitative Easing (QE)-programma lanceert, in vakjargon kwantitatieve versoepeling of het opkopen van obligaties. Daarmee wil de ECB de marktrente voor staats- en bedrijfsleningen lager duwen, in de veronderstelling dat investeringen makkelijker gefinancierd worden, wat de economie een boost moet geven. Het betreft een opkoopprogramma van 20 miljard euro per maand, vanaf 1 november. Als vergelijkingspunt: tijdens het vorige opkoopprogramma van de ECB – dat liep van maart 2015 tot december 2018 – kocht de ECB voor 80 miljard euro per maand in. Het is dus een eerder ‘bescheiden’ programma.

Maar de afgelopen jaren kochten de centrale bankiers al voor 2.648 miljard euro aan obligaties van overheden en multinationals. Die gigantische som zal vanaf november nog aanzwellen, met nog eens 20 miljard euro per maand. Opvallend daarbij ook is dat Draghi daarbij liet verstaan dat het opkoopprogramma doorgaat ‘zolang het nodig is’.

Vraag luidt evenwel of dit veel zoden aan de dijk zet, gezien het bescheiden resultaat. Maar ook daar had de ECB-baas een antwoord op. “Mochten de overheden meer begrotingsstimulus ondernemen, dan zou er minder nood zijn aan monetaire stimulus en dus ook minder potentiële neveneffecten”, aldus Draghi op de persconferentie. Blijkbaar wou de afscheidnemende voorzitter de overheden bij de les brengen, dat de bal ook in hun kamp ligt. Daarmee geeft hij tussen de regels ook toe dat het monetaire beleid op zijn limieten botst. En dat het hoogtijd wordt dat de overheden hun rol gaan spelen om de Europese economie te ondersteunen.

Helikoptergeld

Waarnemers hadden gedacht dat de zogenaamde ‘haviken’ – de noordelijke landen als Duitsland en Nederland – van zich zouden laten horen om aan de opvolger van Draghi, Christine Lagarde, meteen te tonen dat er een koerswijziging nodig was. Maar blijkbaar staat Draghi steviger in zijn schoenen, ook al neemt hij afscheid. Dat hij met dit besluit een beetje regeert op het nieuwe tijdperk-Lagarde ‘vanuit zijn graf’ moeten ze er dus bijnemen. Volgens Draghi was er evenwel een grote meerderheid om dit programma uit te voeren.

Op de persconferentie kreeg de ECB-voorzitter ook een vraag of helikoptergeld een optie was die op tafel lag. Daarbij zou maandelijks een bedrag rechtstreeks op de rekening van de burgers van de eurozone worden gestort. De term ‘helicopter money’ werd in 1969 voor het eerst gebruikt door de gerenommeerde econoom Milton Friedman. Hij beschreef helikoptergeld als een beleidsvorm om de uitgaven van de gezinnen en de inflatie opnieuw aan te wakkeren. Mario Draghi liet verstaan dat dit niet op tafel lag, en dat er met dergelijke innovatieve monetaire oefeningen zeer omzichtig moet worden omgesprongen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234