Dinsdag 29/11/2022

Marc Galle (1930-2007)

Wilfried Martens:

De Rode Leeuw verbrandde zich aan een Magritte

Gent l Donderdagnacht is in een ziekenhuis in Gent Marc Galle gestorven. Voor hij als socialistisch flamingant politieke carrière maakte, kenden de Vlamingen hem al als radiofiguur die hun Nederlands probeerde te verbeteren. Een nog hangende rechtszaak dreigt wel zijn nagedachtenis te bezoedelen.

door erik raspoet

Marc Galles verscheiden was ongelukkig. Vorige maand nog eiste het Openbaar Ministerie van de Brusselse correctionele rechtbank dertig maanden met uitstel tegen Galle. In het rekwisitoor vielen beladen termen als valsheid in geschrifte, diefstal en oplichting. De rechtszaak was het gevolg van een klacht uit 2000, ingediend door de erfgenamen van de weduwe van Marnix Gijsen, die Galle ervan beschuldigen dat hij de erfenis van de gevierde schrijver heeft geplunderd.

Dat Galle en Gijsen bij leven en welzijn goede vrienden waren, wordt door niemand betwist. Maar heeft Galle na het overlijden van Gijsen het vertrouwen van diens dementerende weduwe misbruikt? Heeft hij haar vervalste volmachten laten ondertekenen om aldus de hand te leggen op twee schilderijen van René Magritte en een geldsom van 2,5 miljoen euro? Galle heeft de aantijgingen altijd ontkend, volgens hem werd hij op volstrekt regelmatige manier tot erflater van Marnix Gijsen aangeduid, en heeft hij die positie nooit voor eigen gewin misbruikt. Het is niet duidelijk hoe het proces na het onverwachte overlijden verder moet. Wellicht wordt de hele zaak, die in culturele middens veel stof deed opwaaien, geseponeerd.

Er zijn natuurlijk andere redenen om Marc Galle als een markante Vlaming te gedenken. Om te beginnen is er zijn taalapostolaat. Galle, die Germaanse filologie studeerde in Gent en nadien in Brussel doctoreerde, is een van de architecten van wat in de jaren zestig en zeventig nog Algemeen Beschaafd Nederlands heette. Luisteraars spitsten de oren als ze op BRT-radio zijn glasheldere stem en perfecte dictie herkenden. Als Marc Galle sprak, dan viel er wat op te steken. Voor wie haar soms geweld aandoet, zo luidde de titel van zijn dagelijkse portie taalwenken.

"Je moet dat in zijn context plaatsen", zegt Eugène Berode, de gepensioneerde taaladviseur van de VRT. "De openbare omroep deed toen nog aan volksverheffing. Een van de strijdpunten was het verbeteren van het taalgebruik. Dat was hard nodig, want het Nederlands van de doorsnee-Vlaming wemelde van de gallicismen en germanismen. Mensen zoals Marc Galle, Karel Hemmerechts en Cas Goossens trokken daartegen van leer. In hun vrije tijd, het was zuiver idealisme."

Berode heeft Galle niet persoonlijk gekend, een paar ontmoetingen in de wandelgangen van de openbare omroep daargelaten. Over het taalproselitisme van zijn generatiegenoot is hij niet bijster enthousiast. "Het was goed bedoeld, maar het werkte niet. Als luisteraar wil je niet betutteld worden. Stel je voor, je zat om halfacht 's morgens aan je zachtgekookt eitje, en op de radio kwam een strenge man je taal verbeteren. Zeg niet zus, maar zeg wel zo. Zeg niet 'zich verwachten aan iets', maar wel 'iets verwachten'. En een kwartier later kwam dan de nieuwslezer vertellen dat de regering zich aan extra inkomsten verwachtte. Gelukkig zijn ze van die aanpak afgestapt. Als je het taalgebruik wil verbeteren, dan moet je intern werken. Met taaladviseurs die de fouten van de eigen mensen corrigeren, zodat ze het goede voorbeeld kunnen geven."

Marc Galle is geen voorloper van politieke media-BV's zoals Dirk Sterckx of Ivo Belet. Ook zonder zijn radiobekendheid was hij in de politiek beland. Galle, geboren in Denderleeuw, komt uit een socialistisch en flamingantisch nest. In 1968 nam hij voor het eerst aan de parlementsverkiezingen deel, als lijstduwer van de Rode Leeuwen. Na zijn verkiezing als volksvertegenwoordiger van Aalst in 1977 ging het snel.

Zijn deelname aan de eerste vier regeringen-Martens en Eyskens I werd getekend door de wisselvalligheden van de staatshervorming. Debuteerde hij als federaal minister van Vlaamse Zaken, dan veranderde die titel later in minister van het Vlaams Gewest, om nog een regering later alweer te vervellen tot minister van de Vlaamse Gemeenschap. Marc Galle was ook present toen diezelfde Vlaamse Gemeenschap in 1981 voor het eerst over een volwaardige 'executieve' beschikte. Onder Gaston Geens I was hij gemeenschapsminister van Ondergeschikte Besturen en Gesubsidieerde Werken, materies die later tot Binnenlandse Zaken werden herdoopt.

"We schoten goed op", zegt meervoudig oud-premier Wilfried Martens (CD&V). "Voor hij in de politiek ging kende ik hem al, als hooggewaardeerd taalleraar. We zaten op dezelfde golflengte, ik stam zelf uit de ABN-beweging, ik deelde zijn culturele interesses. Ook als politicus konden we elkaar vinden. Galle was een Rode Leeuw, socialist en flamingant, een zeldzame combinatie, toen hij in 1979 tot mijn eerste regering toetrad. Ik zal hem herinneren als een stijlvolle en plichtsbewuste man. Hadden we 's morgens om halfnegen kabinetsraad, dan verscheen hij stipt om kwart over acht. Als minister was hij een echte dossiervreter. Hij had trouwens een steengoede kabinetschef, Norbert De Batselier."

Wilfried Martens was erbij toen Galle op de Duitse ambassade een hoge onderscheiding kreeg, voor zijn verdiensten als Europarlementslid, zijn laatste politieke mandaat. Marc Galle van zijn kant zat op de eerste rij toen Wilfried Martens vorig jaar zijn memoires presenteerde. "Ik zal het nooit vergeten", zegt Martens. "Hij was toen nog een rijzige verschijning. Ik kon mijn ogen niet geloven toen ik hem een paar weken geleden in het tv-journaal zag. Galle zag er doodziek en gebroken uit. Hij heeft er met mij nooit over gesproken, maar het lijdt geen twijfel dat die erfeniskwestie hem veel pijn heeft gedaan. Het is jammer dat die affaire de nagedachtenis van zo'n man moet overschaduwen."

Hij was een stijlvolle en plichtsbewuste man

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234