Zaterdag 21/05/2022

Mannen, dit is hoe je boeken verkoopt

Vampier Edward Cullen doet tienerharten sneller slaan, maar zijn geestelijke moeder, Stephenie Meyer, is haast even populair. De mormoonse huisvrouw uit Connecticut groeide uit tot een celebrityschrijfster. En ze is niet de enige. In de pulpliteratuur komen mannen er niet aan te pas.

Er was eens een alleenstaande moeder uit het Britse Chepstown. Tijdens een treinrit bedacht ze het verhaal van een jonge tovenaarsleerling. De vrouw krabbelde haar hersenspinsels snel neer, volgens sommige bronnen op een papieren zakdoek. Het werd een zevendelige boekenreeks, die Joanne Rowling tussen haar huishoudelijke taken en zoektocht naar werk door neerpende. Verschillende uitgeverijen wezen de reeks af. Zeven jaar en ettelijke afwijzingen later publiceerde Bloomsbury Children's het eerste deel van Harry Potter. De jeugdreeks maakte de alleenstaande moeder schatrijk. J.K. Rowlings verhaal werd gretig verspreid. Samen met haar geesteskind groeide de schrijfster uit tot een ster. De celebrityschrijfster was geboren.

De biografie van Stephenie Meyer, de mormoonse huisvrouw die TheTwilightSaga schreef, is op dezelfde leest geschoeid. Op een nacht krijgt de Amerikaanse, net als Rowling, een briljante inval. Ze schrijft het eerste deel van Twilight. Haar oudste zus moet haar overtuigen om het boek naar een uitgever te sturen.

"Uitgeverijen hebben het succes van J.K. Rowling opgemerkt, en zijn geneigd dezelfde formule te herhalen", zegt Anneleen Masschelein, docent algemene literatuurwetenschap aan de KU Leuven. "Wanneer ze de kans zien een vrouw te lanceren met een gelijkaardig profiel als dat van Rowling, grijpen ze die."

Zo krijgen bepaalde auteurs volgens Masschelein een soort sterrenstatus. Stephenie Meyer verloor sinds de publicatie van haar succesroman ettelijke kilo's. De schrijfster onderging een ware Hollywood-transformatie. Van zwaarlijvige huisvrouw tot slimme zakenvrouw met zandloperfiguur. Naast het vampierensprookje over de smachtende Bella Swan en Edward Cullen die vechten voor hun onmogelijke liefde, is er het pr-sprookje van de mollige huisvrouw, die een toproman schrijft.

Imago cultiveren

Het is geen recent fenomeen. "Sinds de verlichting werd het privéverhaal van de schrijver belangrijk", vertelt Olivier Driessens, assistent aan de Vakgroep Communicatiewetenschappen van de Universiteit Gent gespecialiseerd in celebritycultuur. "Jean-Jacques Rousseau doorbrak definitief het patroon waarbij de schrijver zijn enige legitimatie haalde bij zijn aristocratische opdrachtgevers. De auteur zelf werd belangrijk en via zijn persoonlijk verhaal zocht hij de erkenning van het publiek. Sindsdien zijn schrijvers almaar meer hun imago gaan cultiveren."

"J.K Rowling en Stephenie Meyer belichamen de American dream", gaat de onderzoeker verder. "From zero to hero: het blijft de mensen aanspreken. Je merkt ook dat zulke schrijvers heel snel in het bekende celebritypatroon vervallen. J.K. Rowling doet aan liefdadigheid en ventileert in de media politieke meningen: het zijn allemaal manieren om de eigen persoonlijkheid extra in de verf te zetten. Maar hun boeken blijven wel de basis vormen. Was het publiek niet voor Harry Potter of Twilight gevallen, dan was er ook geen sprake geweest van de sterrenstatus van J.K. Rowling en Stephenie Meyer."

Britse culturele theoreticus, commentator en feministe Angela McRobbie heeft het over 'de mythe van persoonlijke creativiteit'. "Je eigen creatieve vaardigheden ontwikkelen is erg verleidelijk", schrijft McRobbie. Ze merkt op dat veel mensen ervan dromen ontdekt te worden, om zo te ontsnappen aan vervelende taakjes, een stressvolle baan of onbevredigend werk. "Hoeveel boeken zijn er niet geschreven? Konden we maar allemaal J.K. Rowling zijn."

Volgens McRobbie ontstaat er zo een subtiele hiërarchie tussen mensen met een creatief beroep, die talent hebben en durven inzetten op hun eigen creativiteit en mensen zonder talent die het niet durven. Die hang naar eigen creatief succes uit zich op verschillende manieren. "Een opvallende trend is dat lezers vaak zelf aan het schrijven slaan", zegt Masschelein. "Er bestaat bijvoorbeeld het fenomeen fanfiction. Dat zijn internetfora waarop fans het universum van hun favoriete televisiereeksen en boeken voortzetten door spinn-offs te schrijven."

Talent op fanforum

Schrijfster E.L. James, de vrouw achter de erotische roman Fifty Shades of Grey werd ontdekt op een fanforum. Net als Rowling en Meyer begon James tussen de was en de plas te schrijven. Haar succesverhaal spoort mensen aan nog meer te schrijven. Net zoals de inspirerende verhalen van sterren die via talentenjachten bekend werden. "Literaire agenten speuren dit soort sites af om nieuw talent te ontdekken", merkt Masschelein op. Of Meyers' sprookje uit is, valt nog af te wachten. De schrijfster liet in een recent interview vallen dat ze best een vervolg wil breien aan de vierdelige boekenreeks. "Als mensen vampiers nog niet beu zijn, waarom niet", lachte ze.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234