Zondag 27/09/2020

Opinie

Mannelijke leiders laten het afweten, tijd voor no-nonsensevrouwen

Theresa May heeft momenteel de beste kaarten om David Cameron op te volgen als leider van de tory's en dus premier van het VK.Beeld epa

David Brooks is columnist van The New York Times.

Als je dezer dagen een leider wilt kiezen, heb je doorgaans slechts twee opties: een verstandige establishmentfiguur die volledig losstaat van de samenleving, of een populistische buitenstaander die incompetent of gek is, of allebei.

Dat was de keuze waar de leden van de Britse Labour Party in 2015 voor stonden, toen ze een nieuwe leider kozen. Ze verbonden hun lot destijds aan de incompetente, onervaren buitenstaander Jeremy Corbyn. Onlangs verloor hij een vertrouwensstemming onder de parlementsleden van zijn eigen partij, met 172 tegen 40 stemmen.

Dat was ook de keuze waarmee Republikeinse kiezers werden geconfronteerd tijdens de Amerikaanse presidentiële voorverkiezingen. Terwijl zij de niet bij de tijd zijnde insiders negeerden, kozen zij voor een opgeblazen soufflé van incompetente dwaasheid, in de persoon van Donald Trump.

En dit is zeker de keuze waar de leden van de Britse Conservatieven momenteel voor staan. Zij kennen de kalme achteloosheid van David Cameron. Hij was een goede premier, maar organiseerde een referendum uit politiek winstbejag op de korte termijn, zich domweg onbewust van wat er in zijn eigen land aan het gebeuren was.

David Brooks.Beeld kos

De incompetente dwaasheid wordt in dit geval belichaamd door de twee toonaangevende campagnevoerders voor de brexit, Boris Johnson en Michael Gove.

Johnson is een geestige, losbandige showman die zichzelf altijd in het middelpunt van de aandacht plaatst en bereid is een hoop schandalen en afkeuring voor lief te nemen om in dat middelpunt te kunnen blijven.

Het is niet duidelijk of Johnson werkelijk wilde dat Groot-Brittannië de Europese Unie zou verlaten, maar het leiding geven aan de brexitcampagne leek de snelste manier om premier te worden. Toen zijn kamp bij het referendum verrassend genoeg won, dook hij na afloop lijkbleek op, als een jongetje dat met lucifers had gespeeld maar per ongeluk zijn eigen huis in de fik had gestoken.

Zijn eerste reactie was ontkenning. Vervolgens krabbelde hij terug. En aan het einde van de week gaf hij zijn campagne op om premier te worden - een verbluffend staaltje van het weggrissen van de nederlaag voor de kaken van de overwinning, waar een paar van de grootste ontsnappingskunstenaars uit de geschiedenis hun pet voor zouden hebben afgenomen.

Gove is daarentegen bijzonder serieus en eerlijk, op een manier die hem zijn plek in veel wiskundeteams had kunnen kosten omdat hij een te grote nerd was. Twee jaar eerder had Gove nog uiting gegeven aan zijn minachting voor Johnson, toen hij naar verluidt na een lang diner tegen het verzamelde publiek zei: "Boris is niet in staat zich te concentreren op serieuze zaken; hij heeft geen ernst. Hij is geen teamspeler, maar speelt voortdurend voor de bühne." Maar tijdens de brexitcampagne was Gove Johnsons rechterhand en leek hij voorbestemd om de nr. 2 van de regering te worden.

Een paar dagen na de overwinning besloot hij echter dat Johnson te wispelturig was en dat hij zelf de echte nr. 1 moest worden. Goves twijfels werden versterkt door een e-mail van zijn vrouw, Daily Mail-columniste Sarah Vine. Zij herinnerde haar echtgenoot eraan dat de leden van de Conservatieve partij sceptisch waren over Johnson, maar Gove zelf geruststellend vonden. "Doe geen concessies. Houd voet bij stuk", schreef ze hem.

Hoe een e-mail van echtgenoot aan echtgenoot naar de pers heeft kunnen lekken, is een vraag voor een andere keer.

Gove kondigde tot ieders verbazing aan dat hij, in plaats van Johnson te steunen, tegen hem in het strijdperk zou treden. Dat kan een principiële daad zijn geweest, maar de indruk ontstond, zoals een leider van de tory's tegen The Telegraph zei, dat Gove een "Machiavelliaanse psychopaat" is die "vanaf het begin" van plan was geweest zijn vriend een mes in de rug te steken.

Hoe dan ook, ze zijn nu allebei in onmin gevallen: Johnson ligt uit de race en Gove heeft inmiddels het nakijken.

De grotere historische betekenis is deze: er is iets fundamenteels aan het veranderen in onze politiek. De insiders hebben dit niet in de gaten. Buitenstaanders komen bovendrijven te midden van het tumult, maar zij zijn te marginaal, te excentriek en te onervaren om effectief leiding te kunnen geven.

Zonder veel enthousiasme lijken veel kiezers zich te bekeren tot strenge no-nonsensevrouwen die in ieder geval een verstandige indruk maken: Angela Merkel, Hillary Clinton en nu ook Theresa May, de koploopster in de Conservatieve strijd om het Britse premierschap.

We hebben waarschijnlijk een nieuw soort politicus nodig, die van onderop komt en het leven daar begrijpt, maar wel in staat is een lans te breken voor een open, dynamische wereld, met vrij verkeer van goederen, ideeën, kapitaal en mensen. Totdat die figuur opduikt, zullen we waarschijnlijk te maken krijgen met een hele reeks leiderschapscrises.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234