Dinsdag 21/09/2021

Manhattan aan de Maas

Rotterdam

is City of Architecture 2007

Sinds de Rotterdamse binnenstad op 14 mei 1940 werd platgebombardeerd, is daar een prestigieus spelletje aan de gang: een zo hoog mogelijke wolkenkrabber bouwen die boven de skyline uitsteekt. De voorlopige winnaar is het Belgische bouwbedrijf Besix. Nu Rotterdam dit jaar een ode brengt aan haar architectuur, gaan zij voor de 165 meter.

Door An Bogaerts

Rotterdam is allesbehalve een typische stad. Het centrum is nieuw, modern en vooral hoog, terwijl alles eromheen zich nog in de oude vooroorlogse toestand bevindt. Deze omgekeerde stadsarchitectuur herinnert de Rotterdammers nog elke dag aan de oorlogsbommen van 67 jaar geleden. De wederopbouw van de stad gebeurde aanvankelijk snel en met weinig middelen: het wissen van de oorlogssporen was belangrijker dan het bouwen van een toeristisch aantrekkelijke stad. Nu is de situatie helemaal anders. Multinationals leggen enorme bedragen op tafel voor futuristische kantoorgebouwen in de binnenstad. Wolkenkrabbers rijzen als paddenstoelen uit de grond en zelfs de Rotterdammers beginnen de vormgeving van hun stad te appreciëren. Het ideale moment dus om van 2007 het Rotterdamse architectuurjaar te maken, zo dacht het stadsbestuur.

De stad voert een aantal indrukwekkende lijstjes aan: het hoogste gebouw van Nederland, de eerste wolkenkrabber van Europa, het duurste pand per vierkante meter, én de hoogste 'woontoren' van het land. Deze laatste werd gebouwd door het Belgische bouwbedrijf Besix. Het project kreeg de naam Montevideo en gaat 152 meter de lucht in. Maar Besix zal nog dit jaar ook het 'hoogstegebouwrecord' breken. De Brusselse bouwers leggen met de Maastoren het record op 165 meter. "Het is wel een prestigezaak om altijd net iets hoger te gaan", aldus Wilfried Dom, operations manager gebouwen bij Besix. "Anderzijds past een heel hoog gebouw perfect in het totaalbeeld van de stad. Rotterdam wil zich als moderne en vooruitstrevende stad profileren en daar horen wolkenkrabbers bij." Hoe lang dat spelletje hoger/lager nog kan doorgaan? "Nog heel lang", zegt Dom. "In Dubaï hebben wij een gebouw van meer dan 800 meter hoog neergeplant. Technisch gezien is hoogte geen beperkende factor."

Toch valt er ook dichter bij de grond heel wat te beleven in Rotterdam. De mp3-toer Sites & Stories moet dat duidelijk maken. Download de route op www.rotterdam2007.nl, spring op een huurfiets, en bekijk de toekomst van de veertig mooiste plekken van Rotterdam terwijl de geschiedenis wordt verteld. Het parcours begint bij het Groot Handelsgebouw. In de oortjes getuigt architect H.A. Maaskant in een journaal van 1953: "Toen ik de ochtend na de branden de binnenstad zag, vond ik Rotterdam grootser dan ooit", om dan jaren later te stellen: "Een generatie later weet niemand meer hoe Rotterdam er vroeger uitzag." En dan geldt nu nog. Naast het Groot Handelsgebouw ligt het Centraal Sation volledig in de steigers. Een virtuele affiche toont Rotterdam Centraal in 2010. Een futuristisch maar relatief laag gebouw met een minimalistische, bijna Scandinavisch ogende vormgeving. Rotterdam blijft dynamisch. Over de hele stad zijn mannen met fluogele vesten en graafmachines daar het bewijs van.

Sites & Stories houdt ook halt bij Café De Unie op de Mauritsweg: een ontmoetingsplek voor hippe Rotterdammers die er moeilijke boeken lezen over filosofie, mode en design. Wat verder op het Schouwburgplein is het oppassen geblazen: bij regenweer komt menig fietser hier ten val. "Niet mijn schuld", hoor je landschapsarchitect Adriaan Geuze via de mp3 vertellen. "Dat is de verantwoordelijkheid van de gemeente." De veertig Rotterdamse mijlpalen hebben voor de gelegenheid allemaal een paars accent gekregen. Ontwerpstudio VollaersZwart inventariseert op die manier de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad. Van een paarse kubuswoning en een paarse staander van de Erasmusbrug over paarse schotelantennes aan wooncomplex de Peperclip tot paarse ballen in de vijver van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi).

Pieter Kuster, projectleider van het architectuurjaar, wil architectuur veel breder bekijken dan in gebouwen alleen. Hij nodigt vijf kunstenaars uit om de stad op een meer artistieke manier te promoten. Luuk Bode maakt het kunstwerk Oorsprong Rotterdam: een driedimensionale straatschildering van 3500 vierkante meter, die de ontstaansgeschiedenis van de stad in beeld brengt. Met de hulp van hoogbouw, uiteraard. Want van waaruit is de grondschildering het best te bewonderen? Juist ja, van op de zoveelste verdieping van een torenhoge building. Landschapsarchitect Adriaan Geuze daarentegen wil een volwaardig alternatief bieden voor al die bakstenen bouwsels. Een sculptuur van 24.000 rode geraniums stelt de vuurzee voor die de inwoners tijdens de oorlog moesten trotseren. Daan Roosegaarde voorziet de ondergrondse voetgangerstunnel van honderden gigantische rietjes die reageren op beweging en geluid. Het opzet van dit kunstlandschap is om wat natuur en leven brengen in de anders muisstille tunnel. Tenslotte is er ook nog theater en dans. Toneelgezelschap Bonheur en dansgroep Conny Jansen Danst zorgen voor wat beweging tussen de statische architectuur van de stad.

Twee weken geleden werd in Rotterdam de derde Internationale Architectuur Biënnale afgerond. Deze tweejaarlijkse denkoefening over stadsarchitectuur trekt beleidsmensen, architecten en stedenbouwkundigen aan om na te denken over de stad van de toekomst. In het teken van die biënnale blijven er deze zomer nog een aantal tentoonstellingen toegankelijk voor het grote publiek. Visionary Power in de Kunsthal Rotterdam toont het resultaat van een grootschalig onderzoek bij jonge architecten. Hoe denken zij dat invloeden als migratie, angst, rijkdom en toerisme het beeld van een stad kunnen bepalen? De Kunsthal selecteerde veertien architectenteams, die deze vraag elk voor een andere stad in de wereld beantwoorden. Een gelijkaardige tentoonstelling, maar dan gefocust op Nederlandse steden, is de expositie De Nieuwe Nederlandse Stad in de Kunsthal. Het NAi laat het woord aan de stadsbewoners. Hoe willen zij in de toekomst leven? Vijf internationale ontwerpbureaus geven op de tentoonstelling een beeld van de stad, op maat gemaakt van de bewoners. Een overzicht van alle activiteiten naar aanleiding van het Rotterdamse architectuurjaar én van de architecturale hoogstandjes van de stad - letterlijk dan - vindt u op www.rotterdam2007.nl. n

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234