Vrijdag 21/02/2020

Rusland

Man legt in zijn eentje de volledige geheime politie van Stalin bloot

Russische communisten met een spandoek van Jozef Stalin.

Hij moest er zich twee decennia lang minstens drie dagen per week voor terugtrekken in een archief in Moskou, maar de Rus Andrei Zhukov (64) is erin geslaagd het eerste volledige overzicht samen te stellen van de mannen die verantwoordelijk waren voor de Grote Zuivering van Jozef Stalin in 1937 en 1938. Daarbij werden 1,5 miljoen mensen gearresteerd en 700.000 neergeschoten.

Het gaat niet om de eerste studie naar het NKVD, de geheime politie van Stalin, maar het is wel de eerste keer dat iedereen - van onderzoekers tot uitvoerders - geïdentificeerd werd. Daarvoor ploos Zhukov duizenden bevelen van het NKVD uit, op zoek naar de namen en de rangen van de officiers van de organisatie. 

In totaal staan er meer dan 40.000 namen op de lijst. Dat waren niet allemaal beulen; sommigen werden zelf gedood omdat ze hun bevelen niet uitvoerden.

Zhukov zegt dat hij geen politieke motivatie had voor zijn werk. "Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in dingen die geheim waren, of moeilijk te vinden. Ik ben hiermee begonnen vanuit het instinct van een verzamelaar", zegt hij.

Slachtoffers

Maar geschiedkundigen beseften al snel wat het belang was van zijn werk. De geschiedkundige organisatie Memorial, die gegevens bijhoudt van de misdaden tijdens het Stalin-regime, heeft de database intussen op cd uitgebracht en online gepubliceerd.

Dit soort werk wordt normaal uitgevoerd door een groep onderzoekers of zelfs een heel instituut, maar Zhukov deed het helemaal in zijn eentje. Omdat hij geen foto's mocht nemen van de gearchiveerde documenten, moest hij alle namen en details bovendien overschrijven in schriften. Thuis schreef hij ze dan nogmaals over op steekkaarten.

Memorial heeft zich in het verleden vooral toegelegd op het documenteren van de slachtoffers van het Sovjet-tijdperk. Hun database van slachtoffers bevat op dit moment ongeveer 2,7 miljoen namen. Dit jaar worden daar nog eens 600.000 aan toegevoegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234