Donderdag 22/08/2019

vluchtelingencrisis

Man die migranten Frankrijk insmokkelde krijgt voorwaardelijke boete van 3.000 euro

Cédric Herrou verlaat de rechtbank in Nice. Beeld EPA

De boer Cédric Herrou uit het Zuid-Franse Breil-sur-Roya is veroordeeld tot een voorwaardelijke boete van 3.000 euro wegens hulp aan migranten. Tegen Herrou was een voorwaardelijk gevangenisstraf van 8 maanden geëist.

Herrou helpt migranten die bij Ventimiglia de Frans-Italiaanse grens oversteken om verder Europa in te reizen. Hij biedt ze onderdak op zijn erf, geeft ze te eten en heeft ze in het verleden ook langs politiecontroles gesmokkeld. De rechtbank in Nice heeft nu veroordeeld omdat hij al op Italiaanse bodem migranten onder zijn hoede heeft genomen. Voor de hulp aan migranten in Frankrijk zelf werd hij vrijgesproken.

"Ik doe het omdat deze mensen een probleem hebben", zei Herrou tijdens de rechtszitting op 4 januari. "Er zijn mensen die zijn gestorven op de snelweg, er zijn families die lijden, er is een staat die een grens handhaaft, maar de consequenties absoluut niet beheert."

Andere strategie

In de krant Nice Matin kondigde Herrou een verandering van strategie aan. Hij wil stoppen met het bieden van hulp aan migranten, "behalve in noodgevallen", en hun lot langs juridische weg verbeteren. Daarbij wil hij zich vooral concentreren op alleen reizende minderjarige migranten. Volgens Herrou en ander actievoerders in de vallei van de Roya handelt de Franse staat juridisch verwijtbaar omdat zij minderjarigen aan hun lot overlaat. Een Frans-Italiaans collectief van advocaten zou in oprichting zijn.

"In het begin heb ik een beetje op noodgevallen gereageerd. De enige oplossing die ik kon vinden was de migranten met mijn auto verder brengen. Ik zie de beperkingen van die aanpak. Nu gaan we ons op juridisch terrein begeven en dat zal de autoriteiten pijn doen", aldus Herrou in Nice Matin.

Beeld Photo News

"Ik heb honderden mensen langs de politie gesmokkeld"

Op 2 januari, vlak voor de eerste rechtszitting, sprak Peter Giesen met Cédric Herrou. Lees hieronder zijn reportage.

In de Zuid-Franse vallei van de Roya smokkelen inwoners als Cédric Herrou (37) vluchtelingen langs het politiecordon. Ze riskeren jarenlange celstraffen. "Deze mensen moet je helpen." Herrou staat woensdag voor de rechter.

"Ik wil naar Holland. Holland is goed, Holland is vrij", zegt Mohammed Khalef (28). Hij komt uit Egypte, studeerde Arabisch en werkte in de keramiekbranche. Nu zit hij in de olijfboomgaard van Cédric Herrou in het Franse Breil-sur-Roya, vlak bij de Italiaanse grens.

Herrou (37) is een vriendelijke alternatieve agrariër, die tien jaar geleden uit Nice kwam om hier een autonoom bestaan te leiden, weg van het rumoer van de stad en de consumptiemaatschappij. Nu heeft hij een miniatuurversie van Calais in zijn achtertuin. Tussen de olijfbomen en de vrij rondlopende kippen kamperen zeventien migranten in tenten en caravans. Een snoer met gekleurde lampen zorgt voor een beetje sfeer, bij wijze van feestverlichting.

De migranten, vooral uit Soedan, Eritrea en Egypte, komen hier even op adem, nadat ze de Frans-Italiaanse grens zijn gepasseerd. Daarna reizen ze verder, naar Parijs, Duitsland, Nederland of een andere Europese bestemming. Maar eerst moeten ze langs de Franse politie worden gesmokkeld, die de toegang tot de vallei van de Roya streng bewaakt en de migranten meteen terugstuurt naar Italië. "Ik heb honderden mensen langs de politie gesmokkeld", zegt Herrou. "Maar nu doe ik het niet meer. Ik houd me even rustig."

Op 4 januari moet hij voor de rechter verschijnen wegens hulp aan illegale vreemdelingen. Hij riskeert vijf jaar celstraf en een boete van 30.000 euro. De rechtszaak tegen Herrou is een nieuwe episode in de strijd tussen de Franse autoriteiten en een groep activisten in de vallei van de Roya. De autoriteiten willen de grens bij Ventimiglia potdicht houden voor migranten. Vorig jaar werden 33.000 migranten aangehouden en teruggestuurd, tegenover 27.000 in 2015. Maar de autoriteiten stuiten op het hardnekkige verzet van een groep bewoners in de vallei. Mensen die oorlog en dictatuur ontvluchten, moet je helpen, zeggen de bewoners. Ze geven de Afghanen, Soedanezen of Eritreeërs te eten en bieden ze onderdak in hun eigen huis. En - het meest omstreden - ze smokkelen de migranten langs de Franse politie.

Er is slechts één toegangsweg tot de vallei van de Roya. Die wordt streng gecontroleerd door de gendarmerie. Ook wij moeten uitstappen en onze kofferbak openen om te laten zien dat er geen Soedanees in ligt. Herrou en andere inwoners van de vallei smokkelen migranten langs deze controles, vaak over onverharde bergweggetjes. Daarna kunnen ze de trein naar Parijs nemen, verder Europa in. Zo is de vallei van de Roya een enclave van ongehoorzaamheid in fort Europa.

Breil-sur-Roya, de belangrijkste plaats in de vallei, is een schilderachtig bergdorp met vierduizend inwoners, ingeklemd tussen de steile rotswanden. 's Winters is het er koud, vochtig en snel donker. Een dorp met een linkse traditie in de zeer rechtse regio Côte d'Azur. De vereniging Roya Citoyenne, die de migranten steunt, heeft 257 leden, ongeveer dertig mensen nemen migranten zelf in huis. "Ik ben de migranten gaan helpen, omdat ik ze langs de weg zag lopen, volkomen uitgeput", zegt actrice Nathalie Masseiglia (42), dochter van een communistische wethouder in het dorp. Sinds de treinen uit Ventimiglia streng worden gecontroleerd, hebben de migranten hun route verlegd. Langs de noordelijker gelegen spoorweg lopen ze van Ventimiglia naar Breil-sur-Roya. "Ze doen er vaak zes uur over of langer, sommigen op slippers of op crocs met versleten zolen."

Zes uur lopen, "het stelt niets voor bij wat we hebben meegemaakt in Libië en op de Middellandse Zee", zegt Mamadou (28) uit Soedan. Hij woont al een jaar in het buitenhuis van de Parijse topadvocate Françoise Cotta, even buiten het dorp. Een prachtige stenen mas (boerderij) met een kapel uit 1797, beschilderd met diepblauwe fresco's. In zijn winterjas zit Mamadou bij de open haard. Hij kijkt uit over de bergen die hem aan thuis doen denken. In Soedan heeft hij twee keer in de gevangenis gezeten, daarom is hij gevlucht. Maar hij zou er nooit aan begonnen zijn, als hij geweten had wat hem te wachten stond.

Behandeld als een slaaf

"Libië was verschrikkelijk", zegt hij. "Jochies van 10 of 12 jaar met machinegeweren kunnen je zo maar doodschieten. Ik heb als slaaf gewerkt in de goudwinning, ik ontsnapte en werd weer opgepakt door een militie. Ik dacht dat ik zou worden geëxecuteerd, maar ze lieten me gaan. Uiteindelijk kwam ik bij de kust. We moesten met 450 mensen op een kleine boot. Dat kan niet, zeiden we. Toen zeiden de mensensmokkelaars: laten we het eerst eens proberen. Iedereen ging op de boot, die gevaarlijk begon te hellen. Maar we konden niet meer terug. Op de kade stond een pick-uptruck met een machinegeweer erop. Er werd over ons heen geschoten."

Inwoners delen eten uit aan vluchtelingen. Beeld Photo News

"Ze zeiden: als jullie terug willen komen, schieten we jullie dood. Er waren veel te veel mensen aan boord. Ik had geluk dat ik op het dek zat. De mensen in het ruim hadden te weinig zuurstof. We tilden mensen omhoog, zodat ze konden ademen, uiteindelijk zijn er tien personen overleden."

"Toen zagen we een Duitse olietanker. Ik herkende de vlag, die had ik thuis ingeprent. Het was een minuut, misschien maar een seconde, waarin alles kon kantelen. Als de tanker was doorgevaren, waren we misschien allemaal verdronken. Maar we werden gered en naar Sicilië gebracht. Toen ik naar huis belde, zei een neef: je hebt geluk, je bent rijk, je bent nu in Europa! Ik zei tegen hem: nee, nee, begin er niet aan, het is verschrikkelijk. Maar ik heb niet de illusie dat mijn woorden enige indruk hebben gemaakt."

Het buitenhuis van Françoise Cotta is een permanent opvangcentrum voor migranten geworden. Ook bij Alain en Camille Créton, iets verderop in de vallei, is het een komen en gaan van migranten. De meesten blijven een dag of tien, waarna ze verder reizen. Zes jaar geleden kochten Alain en Camille een ruïne in een groot kastanjebos, slechts bereikbaar via een steil omhoog slingerend voetpad. Met hun twee kinderen hebben ze hier een bestaan opgebouwd. Ze knapten het huis op, maken biologische kastanjepuree en begeleiden bergwandelingen. De vluchtelingen helpen je nadenken over de vraag wat belangrijk is in het leven, zegt Camille (30). Geen spullen, maar menselijke contacten. "Helpen doet je goed", zegt ze. "Je krijgt er veel voor terug. De vluchtelingen hebben een enorme kracht, een joie de vivre, ondanks alles wat ze hebben meegemaakt."

'Hasjrokende activisten'

Niet iedereen in Breil-sur-Roya is enthousiast over de migranten en hun helpers. "De migranten geven ons dorp een slechte naam, net als Calais", zegt een middenstander die niet met zijn naam in de krant wil. "En die lui die ze helpen zijn allemaal hasjrokers en bijstandstrekkers."

"Dat hasjrokers klopt wel", lacht Alain Créton (55). Een deel van de activisten bestaat uit néoruraux, die op het platteland een nieuw bestaan willen opbouwen. Maar er zit ook een gepensioneerde wiskundeleraar bij en een voormalig politiecommandant uit Monaco.

Tussen de autoriteiten en de activisten is het nu oorlog. De vereniging Roya Citoyenne diende een aanklacht in tegen de autoriteiten omdat zij "buitenlandse minderjarigen aan hun lot overlaten". Eric Ciotti, medestander van de Republikeinse oud-president Sarkozy en voorzitter van het departement Alpes-Maritimes, reageerde met een aanklacht tegen de vereniging wegens hulp aan illegale vreemdelingen. Hij kwalificeerde de helpers als "mensensmokkelaars", "verblind door een extreem-linkse ideologie". "De wet van de Republiek moet ook in de vallei van de Roya gelden", aldus Ciotti.

In hoeverre is burgerlijke ongehoorzaamheid geoorloofd? Mogen de activisten van de vallei van de Roya het strenge migratiebeleid ondermijnen, waartoe Frankrijk op democratische wijze heeft besloten?

"Grenscontroles zijn een vorm van populisme", zegt Cédric Herrou, in de keuken van zijn spartaans ingerichte boerderij. "Het enige effect is dat mensen nog verder in de misère worden gestort. De migranten komen toch wel, ze nemen alleen meer risico's om de grens over te steken." Het afgelopen jaar zijn twee migranten verongelukt in de bergen, drie op de snelweg.

"Ik heb met de realiteit te maken, de autoriteiten leven in een papieren wereld", zegt Herrou. "Voor hen is een vluchteling een dossier, voor mij een mens met zijn eigen verhaal, zijn individuele geschiedenis. Wat wij doen, is democratisch. We doen zelf aan politiek. We hebben het recht ons te bekommeren om de migranten. We zijn toch geen schapen of consumptiemachines?"

De autoriteiten doen heel streng, maar hebben geen enkele oplossing voor de migrantencrisis, zegt actrice Nathalie Masseiglia. "De politie brengt ze terug naar Ventimiglia, waar de toestand ellendig is. Het Europese systeem werkt niet. Moet je iedereen terugsturen naar Italië of Griekenland?"

Het is een kwestie van het hart, zegt Jean-Pierre Cottalorda (70), gepensioneerd politiecommandant van Monaco. In zijn bungalow staat hij broodjes te smeren die hij straks gaat uitdelen in Ventimiglia. "Ik heb ook drie of vier mensen geholpen de politie te omzeilen." Dat was niet vanzelfsprekend voor een oud-politieman. "Maar wat doe je, als je iemand hebt opgevangen, te eten hebt gegeven, onder de douche hebt gezet, onderdak hebt verschaft? Geef je hem dan aan de Franse politie, zodat hij wordt teruggestuurd naar Ventimiglia? Ik doe niet aan politiek. Ik heb geen oplossing voor de migrantencrisis. Ik help alleen de mensen die hier komen. Dat is een mooie traditie in de bergen: het helpen van verdwaalde reizigers."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden