Maandag 27/01/2020

Man achter He-Man

Zo obscuur als de naam Lou Scheimer is, zo beroemd zijn de getekende helden die zich uit zijn animatiestudio Filmation een weg vochten naar de wijde wereld. Wie in de jaren tachtig naar tekenfilms keek, heeft vast een serie gezien waarbij hij in de aftiteling prijkte. Scheimers dood maakt nogal wat dertigers een stuk ouder.

Tot de successen van Lou Scheimer behoorden onder meer Fat Albert and the Cosby Kids, The Archie Show en de tekenfilmversie van Star Trek, waarvoor hij in 1975 samen met coproducer Norm Prescott een Emmy Award kreeg. Hij was een van de pioniers van wat de 'zaterdagmorgentekenfilm' genoemd wordt, volgens cultuurpessimisten niet veel meer dan een lege huls om reclameboodschappen af te vuren op het argeloze jonge volkje dat boven zijn kom cornflakes naar de televisie zit te kijken. De eerste in een lange reeks waren The New Adventures of Superman, die CBS uitzond van 1966 tot 1970, gevolgd door tekenfilms als Batman, Aquaman, Tarzan, Ghostbusters, Masters of the Universe en talrijke andere.

Bij ons werden de tekenfilms van Filmation vooral bekend in de jaren 1980, toen de epische strijd tussen He-Man en Skeletor ook op Vlaamse televisieschermen werd uitgevochten. "Speelgoedfabrikant Mattel vroeg mij of ik dat aan de netwerken kon verkopen", herinnerde Scheimer zich. "Aanvankelijk hield ik niet van het verhaal. Het deed me te veel denken aan een langgerekte reclamespot voor speelgoed. Maar ik beloofde dat ik het zou proberen. Ik had er geen idee van hoe groot het zou worden, en dat het mij de mooiste jaren van mijn leven zou bezorgen."

1.200 afleveringen

Geboren werd Lou Scheimer in 1928 in Pittsburgh, als kind van een naar de VS geëmigreerde Duitse Jood die volgens de familieoverlevering bij een schermutseling in een bierkelder de jonge Adolf Hitler een dreun had gegeven. Zoon Scheimer had een zachtmoediger inborst en, al op jonge leeftijd, de fanatieke gedrevenheid om te tekenen. Hij haalde een bachelorgraad in wat de fine arts werd genoemd. In 1962 stichtte hij, met een lening van vijfduizend dollar die hij van zijn schoonmoeder losweekte, het bedrijf dat zou uitgroeien tot de grootste filmtekenstudio van de VS. Op het hoogtepunt, in de vroege jaren tachtig, had de studio zevenhonderd mensen in dienst. Filmation zou vijf films, vijftig series en liefst 1.200 televisieafleveringen maken.

Nooit te beroerd om een cent te besparen schrok Scheimer er niet voor terug om zelf stemmetjes van personages in te spreken. Zo was hij te horen als Bat-Mite en Dumb Donald. Zijn dochter Erika werd ingezet om de stemmen van jonge vrouwen te vertolken - onder meer die van She-Ra: Princess of Power, de tweelingzus van He-Man die ook meisjes aan de buis moest kluisteren.

Scheimer kreeg veel kritiek omwille van het commerciële. Zo zouden de cartoons van Filmation de nuance missen die je wel vond bij Disney. Snelheid en kwantiteit waren belangrijker dan diepgang en er werd niet zelden materiaal gerecycleerd dat al eerder gebruikt was. Scheimer was de eerste om dat toe te geven, maar de kritieken raakten zijn koude kleren niet. "Bij ons zul je geen dauwdruppels zien glinsteren aan spinnenwebben", zei hij in 1985 in een interview. "Ik ben er niet van overtuigd dat melige effecten je helpen een verhaal te vertellen."

Toch had de tekenfilmbons ook verdiensten die niet onopgemerkt bleven. Zo slaagde hij erin de productie van zijn films in eigen land houden, in een periode waarin steeds meer arbeidsintensief tekenwerk werd uitbesteed in Azië. "Op die manier wordt het een business zonder hart", zei hij. "Daar is niets leuks meer aan." Zijn studio was ook de eerste die Afro-Amerikaanse tekenhelden wel zag zitten. De tekenfilms van Filmation droegen verdraagzaamheid uit, op een manier die paste bij de doelgroep. Hoe kordaat en daadkrachtig zijn helden ook waren, Lou Scheimer kon het vaak niet laten om episodes met een soort zedenlesje te besluiten.

Sterke vrouwen

Hij had een zwak voor sterke vrouwen, wat eens te meer bleek uit de film Happily Ever After, die in 1993 uitkwam. Het was een onofficieel vervolg op Disneys wereldberoemde Sneeuwwitje en de zeven dwergen uit 1937. Scheimer verving Grumpy en collega's door vrouwelijke dwarfelles, waarvan de stemmen werden ingesproken door beroemdheden als Zsa Zsa Gabor en Tracey Ullman. Sneeuwwitje zelf was in deze versie niet op haar mondje gevallen. "Zij is de echte heldin van dit sprookje", zei Lou Scheimer, duidelijk in zijn sas als hij de clichés een neus kon zetten. "Zij heeft geen prins nodig om haar te redden."

Toen Filmation er in 1989 mee ophield, werd het bedrijf overgenomen door Paravision International, een afdeling van de Franse cosmeticagigant L'Oreal, die alleen geïnteresseerd was in het werk dat al gemaakt was en de studio opdoekte. Scheimers oude dag was intussen verzekerd. "Ik heb nergens spijt van", zei hij in een recent gesprek, "behalve misschien van het feit dat ik niet meer zo druk bezig ben als twintig jaar geleden. Dat maakte mij echt gelukkig, want in deze business is werken eigenlijk nooit echt werken. It's a labour of love. Maar ik denk dat ik het nu sowieso niet meer zou aankunnen."

Jaren terug al kreeg hij vier bypasses maar hij zou uiteindelijk bezwijken aan de complicaties van parkinson. Hij stierf bij hem thuis in Los Ange- les, een paar dagen voor zijn 85ste verjaardag. Zijn eerste vrouw ging hem in 2009 voor in het graf. Scheimer trouwde vorig jaar nog in extremis met haar schoonzus. Hij laat een dochter, een zoon, drie stiefkinderen en vijf stiefkleinkinderen na - en een rits personages die het tot helden van een generatie schopten.

"Als zesjarige had ik al door dat het je cartoons aan wat inhoud ontbrak", postte een dertiger als reactie op Scheimers dood. "Toch werden He-man en Super Friends de pijlers van mijn jeugd. We gaan je missen, Lou. Ik word weemoedig als ik de kitsch van nu zie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234