Zaterdag 24/10/2020

Column

"Mama, is de Derde Wereldoorlog uitgebroken?"

Beeld REUTERS

Roger Cohen is columnist van The New York Times.

"Mammie, vertel nog eens hoe de Eerste Wereldoorlog begon?"

"Maar schatje, dat heb ik je al uitgelegd en het is lang geleden. Een eeuw is heel lang."

"Toe, mammie!"

"Wel, het is ingewikkeld. Wil je het echt, echt weten? Ja? Het is een triest verhaal. De wereld was op een bepaalde manier georganiseerd en toen veranderde dat en gingen miljoenen mensen dood."

"Wauw. Hoe was ze georganiseerd?"

"In dingen die keizerrijken heetten. Ze hadden grote gebieden met veel verschillende volkeren. En sommige van die volkeren wilden zichzelf besturen in plaats van door een verre keizer te worden geregeerd. Oostenrijk-Hongarije was zo'n keizerrijk. Zijn hoofdstad heette Wenen en ze dansten op mooie bals. Het Oostenrijks-Hongaarse Rijk was de baas in de Balkan, dat was een arm stuk van Europa. Maar in de Balkan vonden ze dat niet leuk. Op een dag in 1914, in een stad in de Balkan die Sarajevo heette, werd de kroonprins van het keizerrijk samen met zijn prinses vermoord door een jongeman, een Bosnische Serviër, die de Zuid-Slaven van het keizerlijk bewind wou bevrijden."

"Dat is triest, mammie. Stopten ze toen met dansen? En daarna?"

"Het keizerrijk maakte zich heel boos. Het wou dat Servië een heleboel dingen deed, want anders zou er oorlog komen. De keizer in Wenen durfde daarmee te dreigen omdat hij een goede vriend had, een nieuwe macht die Duitsland heette. Servië had ook een goede vriend, een land dat Rusland heette. Rusland is groot. Wel, Servië treuzelde, zoals jij met je huiswerk, en dus begon de keizer de oorlog."

"En toen?"

"Toen verklaarde Duitsland de oorlog aan Rusland. En Rusland had een vriend die Frankrijk heette en om een heleboel redenen niet met Duitsland kon opschieten. Voor je het wist, viel Duitsland Frankrijk aan, met een omweg door België. Dat maakte Groot-Brittannië boos. Het verklaarde de oorlog aan Duitsland. Een ander rijk - dat niet zo heel gezond was, het heette het Ottomaanse Rijk - deed mee aan de kant van Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Daarna kwamen de Verenigde Staten, dat was ook een nieuwe macht, de Britten en de Fransen helpen. En weer wat later waren meer dan zestien miljoen mensen dood. En Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk en het Duitse en het Russische waren allemaal stuk."

"Alleen maar omdat die twee mensen waren vermoord? Dat is raar, mammie."

"Dingen kunnen soms een beetje uit de hand lopen. Mensen verliezen hun geduld en dan loopt het fout."

"Dat zou toch niet opnieuw kunnen gebeuren?"

"Natuurlijk niet."

"Zijn er nog keizerrijken?"

"Sommige mensen vinden dat Amerika zich als een keizerrijk gedraagt, ook al heeft het geen keizer. Het is het machtigste land van de wereld, met overal soldaten en veel mensen die erop rekenen om hen te beschermen. Maar Amerika is minder sterk dan vroeger."

"Is dat een beetje zoals toen je zei dat de wereld op een bepaalde manier georganiseerd was, en toen op een andere, en dat veel mensen doodgingen?"

"Niet echt, schatje. Waar gaan er mensen dood?"

"In Syrië. Mammie, wat is Syrië?"

"Dat is een klein land met veel verschillende volkeren en godsdiensten. Het is ontstaan toen het Ottomaanse Rijk zo ziek werd dat het stukging."

"Waarom vechten ze in Syrië?"

"Wel, het is ingewikkeld. Wil je het echt, echt weten? Nou, er was eens een brutale tiran die zich als een keizer gedroeg. Toen kwamen mensen in Syrië in opstand tegen die man. De tiran schoot ze dood. Amerika en Groot-Brittannië en Frankrijk en andere landen vonden dat niet leuk. Ze zeiden dat ze de rebellen zouden helpen, maar dat deden ze niet echt. Waarom niet? Omdat Amerika minder sterk is dan vroeger, schatje, dat heb ik al uitgelegd."

"Juist. En toen?"

"De tiran had een grote vriend die Rusland heette. En nog een vriend die Iran heette. Die twee zeiden dat ze hem zouden helpen, en dat deden ze echt."

"Heeft hij dan gewonnen?"

"Niet helemaal. Veel van de mensen die de tiran weg wilden, waren soennitische moslims. Zij werden geholpen door Saudi-Arabië, dat ook soennitisch is en dat een hekel heeft aan Iran en dat fanatieke soennieten heeft geholpen. Turkije, dat na het Ottomaanse Rijk gekomen is en ook een hekel heeft aan Iran, begon de rebellen ook te helpen. Maar Turkije heeft nog een grotere hekel aan een ander volk in Syrië, de Koerden, en dus helpt het stiekem een groep gekke soennieten die kelen oversnijden en Koerden doden en in westerse steden mensen vermoorden."

"Ik snap het niet meer, mammie."

"Syrië is stuk, net zoals het Ottomaanse Rijk van vroeger. Rusland bombardeert sommige vijanden van de Syrische tiran. Amerika bombardeert de stoute mannen die kelen oversnijden. Frankrijk doet dat ook. Turkije heeft een Russisch vliegtuig neergeschoten. Nu is Rusland boos. De Koerden willen de staat die ze honderd jaar geleden niet hebben gekregen. Saudi-Arabië vecht in heel de streek tegen Iran. En in Syrië zijn nu honderdduizenden mensen dood."

"Alleen maar omdat ze een bullebak weg wilden?"

"Dingen kunnen soms een beetje uit de hand lopen, schatje."

"Mammie, hoe zou de Derde Wereldoorlog zijn?"

"Pieker daar maar niet over. Alles is nu anders."

"Echt?"

"Echt. Wij moeten nergens bang voor zijn. Slaap nu maar, schatje."

Roger Cohen.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234