Vrijdag 06/12/2019

Malta

Maltese premier op weg naar de uitgang voor wanbestuur in zaak vermoorde journaliste

Joseph Muscat. Beeld REUTERS

De Maltese premier zou ten laatste half januari vervroegd opstappen. De druk op Joseph Muscat wordt erg groot nu blijkt dat zijn ex-kabinetschef en een ex-minister mogelijk zijn omgekocht door zakenman Yorgen Fenech, die zaterdag is aangeklaagd als opdrachtgever voor de moord op onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia in 2017.

Joseph Muscat hield zondag crisisoverleg met zijn parlementaire fractie. Na afloop raakte bekend dat zijn Arbeiderspartij wel het vertrouwen in hem bewaart, maar tussen 8 en 18 januari zou volgens verschillende bronnen wel een nieuwe leider verkozen worden. Tot dan blijft Muscat aan. Zijn dagen als premier lijken wel stilaan geteld. 

De druk op de Maltese premier is onhoudbaar. Meerderen van zijn vertrouwelingen zijn verdachten in het onderzoek naar de moord op Daphne Caruana Galizia. De 53-jarige onderzoeksjournaliste kwam op 16 oktober 2017 om bij een autobomaanslag.

De zaak raakte in een stroomversnelling na de arrestatie van Yorgen Fenech. De 38-jarige eigenaar van hotels, gokpaleizen en brievenbusfirma’s werd op 19 november op zee opgepakt toen hij met zijn luxejacht probeerde te vluchten. Als mogelijke opdrachtgever van de moord is hij afgelopen zaterdagavond aangeklaagd voor mededaderschap.

Vraag om immuniteit

De Maltese justitie wees eerder Fenechs verzoek af om immuniteit in ruil voor bezwarende informatie over corruptie, waarbij Muscats kabinetschef Keith Schembri en minister van Toerisme Konrad Mizzi betrokken waren. Beide regeringsleden namen vanwege die beschuldigingen vorige dinsdag ontslag. 

Schembri werd sindsdien door speurders twee volle dagen op de rooster gelegd. De minister van Economie, Chris Cardona, plaatste zichzelf op non-actief omdat ook hij in de zaak werd genoemd. 

Net zoals Fenech ontkennen ze elke betrokkenheid bij de moord. Justitie zwijgt over de ingezamelde bewijzen. Eerder waren wel al drie mannen uit het criminele milieu gearresteerd die de bom onder haar auto zouden hebben geplaatst.

Zondag betoogden vele duizenden mensen op Malta om het ontslag van de premier te eisen. Beeld REUTERS

Journaliste Caruana Galizia schreef voor haar dood voortdurend over corruptiedossiers, ook over Fenech.

Zo stelde ze vragen bij de rol van Fenech. Hij werd in 2013 co-eigenaar van bedrijven die een concessie van 450 miljoen euro kregen om een omstreden gascentrale te bouwen. Vlak voor haar dood publiceerde ze over de dekmantelvennootschap ‘17 Black’ die in Dubai was geregistreerd. 17 Black maakte miljoenen dollars over aan brievenbusfirma’s in Panama, vermoedelijk smeergeld ten gunste van politici als Schembri en Mizzi. Pas een jaar na haar dood bleek dat Fenech eigenaar van 17 Black was.

Voor zover bekend loopt naar premier Muscat geen strafrechtelijk onderzoek. Toch wordt hij minstens politiek verantwoordelijk gehouden voor het straffeloze klimaat waarin zijn regering kon worden omgekocht.

De voorbije weken eisten betogers, aangevuurd door de familie van Caruana Galizia, regelmatig zijn onmiddellijk aftreden. 

Ook dit weekend betoogden op Malta vele duizenden mensen met de eis dat Muscat nu al opstapt. “Dit is verre van voorbij, dit is nog maar het begin”, stelde de activistische groep Repubblika, die het protest organiseerde, volgens het persagentschap Reuters. “Muscat beschermt nog altijd zijn beste vriend Schembri, want zo beschermt hij ook zichzelf.”

Muscat betrok Schembri bij veiligheidsbriefings van het kabinet waarin ook het dossier Caruana Galizia werd besproken, zelfs nadat Fenech was geïdentificeerd als verdachte voor de moord en als associé van Schembri.

Belastingparadijs

Malta staat bij het brede publiek bekend als een charmante vakantiebestemming, maar binnen de Europese Unie heeft het mediterrane eiland al vele jaren de status van een wetteloos offshore belastingparadijs dat een oogje dichtknijpt voor georganiseerde misdaadgroepen.

Niet alleen multinationals ontwijken belastingen door zaken te doen via een van de tienduizenden postbusfirma’s, maar ook de Italiaanse, de Russische en de Noord-Afrikaanse maffia voelen zich als een vis in het water. Zo wordt veel crimineel geld witgewassen via casino’s en online gokbedrijven, die goed zijn voor 10 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

Het eiland maakte het in 2014 ook mogelijk om een Maltees – en dus een Europees paspoort – te kopen in ruil voor 800.000 euro. Hiervan profiteerden ook onderwereldfiguren, die Malta kiezen vanwege de ligging tussen Afrika en de EU.

Yorgen Fenech (r.) verlaat de rechtbank op 29 november, 2019. Hij zou de opdrachtgever van de moord zijn. Beeld EPA

De Maltese havens werden de voorbije jaren berucht omdat vissers- en sleepboten er worden gebruikt als dekmantel voor de mediterrane smokkel van drugs en namaaksigaretten. Dat gebeurde zo veelvuldig dat de Italiaanse, Franse, Griekse en Spaanse politiediensten een taskforce hebben opgezet in een poging trafieken met Malta als draaischijf tot staan te brengen. 

Sleepboten

De smokkelaars werken volgens het Italiaanse onderzoeksjournalistencollectief IRPI tegenwoordig dikwijls met sleepboten die sloopklare schepen met verdovende middelen in hun ruim voortslepen. Als de lading wordt ontdekt, trekt de bemanning van de sleepboot de handen af van het gesleepte wrak. Caruana Galizia voerde ook onderzoek naar die malafide praktijken.

Zo werden twee uitvoerders van de moord op haar, de broers Degiorgio, gerekruteerd in het smokkelmilieu dat opereert rond het beruchte dok Il Moll-Tal-Pont in de haven van Valletta. De autobom die haar het leven kostte, werd tot ontploffing gebracht door een telefoon op een schip in de grote haven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234