Zondag 13/06/2021

Malcolm Bradbury (1932-2000)

Met de pen in de hand gestorven

Malcolm Bradbury, maandag in Norwich gestorven, was dan misschien niet de beste Britse schrijver, hij was zeker één van de belangrijkste. Als zoon van een bediende bij de Britse spoorwegen groeide hij op in Londen, maar toen de oorlog uitbrak, verhuisde de familie naar Sheffield, het industriële centrum van Yorkshire, waar de familie net zo goed te lijden had van de Duitse bombardementen.

Na de oorlog behoorde Bradbury tot de generatie van jonge Britten uit minder gegoede gezinnen die dank zij de Education Act van 1944 aan de universiteit kon gaan studeren. Hij studeerde achtereenvolgens in Leicester en Londen en in de Verenigde Staten in Bloomington en Yale, om uiteindelijk in Manchester te doctoreren. In 1970 ging hij naar de universiteit van East Anglia om een nieuw programma in Amerikaanse studies uit te bouwen en hij bleef er tot vijf jaar geleden.

In 1959 debuteerde hij, maar hoewel hij voornamelijk als romanschrijver bekendstaat, heeft hij in die bijna veertig jaar eigenlijk relatief weinig romans geschreven. Het grootste deel van zijn oeuvre bestaat uit literatuurkritiek: hij schreef overzichten en geschiedenissen van moderne Britse, Amerikaanse en Europese literatuur, werkte mee aan een tv-reeks over modernisme, schreef inleidingen bij schooledities van klassieke werken. Daarnaast was hij heel actief als recensent. In totaal heeft hij meer dan vijfhonderd stukken geschreven waarvan er een flink deel ook in boekvorm verschenen, onder meer in een verzamelbundel met de titel No, Not Bloomsbury.

Zijn invloed op de hedendaagse Britse literatuur mag niet worden onderschat: hij was voorzitter van de jury die de Booker Price in 1981 een nieuw elan gaf door Rushdies Midnight's Children te bekronen. Het gebeurt ook niet vaak dat schrijvers een school stichten, maar bij Bradbury is dat wel zo. In East-Anglia richtte hij samen met Angus Wilson de eerste voortgezette opleiding in creative writing op waarvan de belangrijkste afgestudeerden Kazuo Ishiguro, Ian McEwan en Clive Sinclair zijn. En in de jaren negentig gaf hij ook nog een paar bundels met werk van jonge schrijvers uit.

Misschien was niemand geschikter dan Bradbury om de schrijfkunst aan te leren: romans kwamen slechts heel moeizaam, vaak pas na zes of zeven jaar. Zijn beroemdste boek is ongetwijfeld The History Man, een prachtige satire op het progressieve professorendom uit de jaren zeventig. Deze roman was niet alleen een bestseller in 1975, de televisiebewerking in de jaren tachtig zorgde ervoor dat Bradbury meer tijd kon besteden aan zijn schrijfwerk. Het resultaat was niet zozeer meer romans, maar vooral meer werk voor televisie: bewerkingen van zijn eigen romans, maar ook van hedendaagse auteurs als John Fowles, Tom Sharpe, Alison Lurie, Kingsley Amis.

Zijn romans behoren net als die van zijn vriend David Lodge tot het genre van de campusroman. Professor Bradbury schreef het liefst en het best over de merkwaardige zeden en gewoonten in literatuurdepartementen. Rates of Exchange gaat over een Brits universitair die op kosten van de British Council op bezoek gaat in Slaka, een geheimzinnig Oost-Europees land waar niemand zijn naam kan uitspreken en waar het niet langer duidelijk is waar de werkelijkheid begint en waar ze eindigt. Zijn scherpste satire op het literatuurbedrijf leverde hij met Doctor Criminale waarin hij het schandaal rond de Vlaams-Amerikaanse criticus Paul de Man als vertrekpunt nam voor een bijtende satire over literatuurtheorie (en waarin een Vlaamse professor Engelse literatuur een gastrol speelt).

Vorig jaar werd hij door de Labour-regering geridderd en in januari verscheen een nieuwe roman, To the Hermitage. Sir Bradbury stierf in elk geval in het harnas: op zijn ziekbed, enkele dagen voor zijn dood, was hij nog altijd aan het schrijven.

Geert Lernout

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234