Vrijdag 07/05/2021

Column

Maken universitaire diploma's ons zelfredzaam?

null Beeld kos
Beeld kos

Wie de grote studentenaantallen in het eerste jaar wil terugbrengen, moet in de eerste plaats arbeid anders gaan waarderen, zegt Norah Karrouche. Karrouche (1984) is historica door de week en schrijft in haar vrije tijd. Ze schreef een doctoraat aan de Universiteit van Rotterdam.

Ik schrijf dit stukje in de gerehabiliteerde Beneluxtrein onderweg naar een Nederlandse universiteit. Straks zal daar iemand mijn diploma's nauwgezet op hun echtheid controleren en ze door een administratieve mallemolen halen zodat ik binnenkort voor een derde keer kan afstuderen. Links van mij ligt de krant die kopt dat amper veertig procent van de studenten die zich inschrijft aan een universiteit, de eindmeet van het eerste jaar haalt. Vanuit die optiek kwalificeer je jezelf dan als een 'overlever'. Lang heb ik gedacht dat je met een universitair diploma op zak wel contractueel verbonden was aan een schoon leven.

Aan de universiteit waar ik aanvankelijk in vast dienstverband trad en later met minicontracten was aangesteld, werden de afgelopen jaren maatregelen genomen om de rendementen van de diplomafabriek omhoog te trekken en de kosten van het onderwijs te drukken. Zo zijn er hogere studiegelden voor zij die langer studeren en leggen alle eerstejaarsstudenten bij de aanvang van hun universitaire traject taaltoetsen af. Sinds afgelopen academiejaar mogen studenten die niet voor alle vakken van het eerste jaar slagen, niet meer aan het tweede jaar beginnen. Resultaat: minder studenten die de belastingbetaler weliswaar minder kosten, maar die terzelfdertijd voor de universiteit minder inkomsten genereren. En zo is de vicieuze cirkel van de universiteit eindelijk rond. Door lagere studentenaantallen verloor ik mijn kleine aanstelling, want minder studenten betekent ook dat er minder lesuren zijn om te verdelen binnen de poule flexwerkers waar de onderwijsinstelling steeds vaker op teert. Daar zit je dan in de trein met je diploma's op zak, in de wetenschap dat je tien jaar lang onderwijs hebt geconsumeerd en geproduceerd maar dat die boemel nu onvoorzien stopt wegens grote drukte op het volgende station. Toen ik achttien was had ik me het traject anders voorgesteld.

Ik herinner me nog goed hoe ik in het zesde middelbaar Grieks-Latijn professioneel muzikant of kapster wilde worden, hoe mijn leraars me dat stelselmatig uit het hoofd praatten omdat ze dachten dat ik mijn toekomst zou vergooien, en hoe mijn ouders me vroegen om toch maar een jaar universiteit te proberen. Zo kwam het dat ik zes jaar lang aan universiteiten studeerde, met plezier nog wel, maar ook omdat ik dacht dat die diploma's me met een voller leven, een beter leven en vooral een zorgeloos leven zouden belonen. Van mijn studiegenoten in het eerste jaar aan de universiteit studeerde vier jaar later minder dan de helft af. Vervolgens draaiden we nog een jaar of twee mee in een extra masteropleiding. Geen enkele oriëntatieproef of taaltoets had ons daarvan weerhouden. Hadden mijn leraars, ouders en ikzelf tien jaar geleden een andere appreciatie gehad voor de diploma's die je behaalt buiten de universiteit, zat ik nu misschien niet in een trein naar Rotterdam dit stuk te schrijven. Wie de grote studentenaantallen in het eerste jaar wil terugbrengen, moet in de eerste plaats arbeid anders gaan waarderen.

Daags voor ik het negatieve antwoord van mijn oude werkgever vernam, mocht ik langs bij de VDAB. Een meer dan behulpzame medewerkster concludeerde na een half uurtje op basis van mijn diploma's en curricula dat ik vooral moest blijven proberen. Op het einde van dat gesprek ondertekende ik ook een contract waarin ik verklaarde 'zelfredzaam' te zijn. Voor sommigen geldt een universitair diploma ook als het ultieme bewijs van zelfstandigheid en doorzettingsvermogen, maar dat geldt enkel op een arbeidsmarkt waar voor ieder van ons een plaats is. Wanneer je na een paar maanden nergens een vaste betrekking te pakken krijgt, verandert het een en ander aan je zelfbeeld, en blik je ook wel terug op hoe je destijds die studiekeuzes maakte. Je hebt naar alle waarschijnlijkheid ook een scherpere mening over hoe een regering de structurele werkloosheid die aan je universitaire diploma verbonden is kan verhelpen. Maken universitaire diploma's ons zelfredzaam? Het is de grootste leugen waar ik ooit een handtekening onder zette.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234