Woensdag 30/09/2020

Reportage

"Make America great again? Als we de wereld omhelzen"

Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Het indrukwekkende Space & Rocket Center in Huntsville, Alabama is de perfecte plaats om Amerikanen te vragen hoe hun land opnieuw groots kan worden. How can America become great again? De antwoorden verschilden met die van Trump. "We moeten innoveren om de planeet te beschermen."

"Zijn jullie hier voor de verkiezingen? Right, zal ik eens iets vertellen: ik schaam me als Amerikaan." De enorme man met zijn zware stem en forse tattoos die we in een winkel tegenkomen, kan niet duidelijker zijn. "Ik bedoel: seksschandalen, insinuaties over verkiezingsfraude, geroep en getier. Ik hoop dat jullie niet denken dat dit Amerika is."

De man heet Chuck en zegt dat hij niets meer heeft toe te voegen aan zijn boodschap. "Het doet goed om mijn frustratie met jullie te delen. Maar, echt waar: verder probeer ik zo weinig mogelijk aan deze verkiezingen te denken. En als het op tv over politiek gaat, zap ik gewoon verder. Ik weet zelfs niet of ik dinsdag ga stemmen. Echt: ik ben boos en ik schaam me."

Ongeveer dezelfde boodschap, maar dan in mildere vorm, kregen we gisteren van Suzie, uitbaatster van de camping waar we de nacht doorbrachten. "Ik ga al sinds 1958 stemmen, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt. De toon is zo hard! Zo onmenselijk eigenlijk. Dit is echt niet de manier waarop Amerikanen met elkaar omgaan. Zelfs als we het niet met elkaar eens zijn, proberen we nog altijd beleefd te blijven. Maar zoals het er tijdens deze campagne aan toe gaat: neen, dat gaat er bij mij niet in."

Bad vibes

Dit soort uitspraken is een constante tijdens onze reis. Bijna alle mensen die we spreken - of ze nu voor Trump of Clinton zijn - voelen zich slecht bij deze campagne en zeggen dat ze zich schamen.

Nadat we het jonge koppel studenten Julie en Marc hand in hand in de stad Montgomery waren tegengekomen, vertelde Julie dat ze met electorale gewetensnood kampt. "Echt waar! Zo voelt het aan. Ik mag voor het eerst gaan stemmen en daardoor wil ik ook echt gaan stemmen. Ik groeide op in een Republikeinse familie en voel me Republikeins. Maar ik ben het diep oneens met Trump. Ook de manier waarop hij zich gedraagt, vind in onbetamelijk. Op Hillary wil ik niet stemmen, maar voor Trump kiezen? Nee, dat gaat ook niet. Wat moet ik nu doen?"

Hoe meer mensen we ontmoeten, hoe meer we merken dat er inderdaad een groot contrast is tussen de bad vibes die deze verkiezingen over het land verspreiden en de hartelijkheid van de meeste Amerikanen. Want de openheid en jovialiteit waarmee mensen ons hier behandelen, valt op. Bijna iedereen staat met plezier interviews toe, ook al vallen we soms onverwacht met camera's en moeilijke vragen binnen. Mensen zijn nieuwsgierig naar België en vinden het fijn dat journalisten voor een keer eens niet naar New York of Los Angeles gaan maar naar Alabama en Tennessee.

Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Veel conservatieven waarmee we spreken, zijn misschien wel bijzonder stug als het over zaken als wapenbezit gaat, maar ze hebben niets van de agressieve arrogantie van Trump. Triest om te zien dat Trump zulke Amerikanen op verkiezingsdag naar de extreemrechtse kant van de politiek zal trekken. Make America Great Again: hoe meer Trump-bordjes we langs de weg zien staan, hoe tragischer die slogan eigenlijk wordt. Veel Amerikanen zijn great, maar de ordinaire scheldpartij die deze verkiezing geworden is, duwt het land naar beneden.

Man op de maan

"Ik weet het", zegt Chris Gibson die we ontmoeten aan een benzinestation, pal op de grens tussen de staten Alabama en Tennessee. "Amerika kan veel beter. We hebben zoveel fantastische en briljante mensen en het is zo weird dat we deze keer moeten kiezen tussen twee kandidaten die je nooit thuis zou willen uitnodigen."

Dat verschil tussen de lelijkheid van deze campagne en de aspiraties van veel Amerikanen komt nog scherper tot uiting op plaatsen die een iconische waarde hebben voor de VS. We voelden het al in Selma, de hoofdstad van de burgerrechtenbeweging, waar zwarten vrezen dat er na Barack Obama een terugval voor de zwarte gemeenschap komt. En op een heel andere manier voelen we die beklemming ook in het Space & Rocket Center in Huntsville, de plaats waar in de jaren 50 en 60 de raketten voor de Nasa-ruimteprogramma's werden ontwikkeld die in 1969 uiteindelijk Neil Amstrong als eerste mens op de maan zouden brengen.

Bedoeling is dat we in dit spectaculaire museum en kenniscentrum vol ruimteraketten en Space Shuttles mensen vragen hoe Amerika volgens hen opnieuw groots zou kunnen worden. How can America become great again?, luidt onze gimmick-vraag.

Opvallend is dat mensen bijzonder ernstig en ook wel bezorgd op deze vraag antwoorden. Zeker is dat hun gedroomde Amerika er helemaal anders uitziet dan dat van Trump. "Hoe Amerika opnieuw groots kan worden?", herhaalt Sarah Berry onze vraag. "Laat me even denken." De net afgestudeerde studente politologie kijkt naar de ruimtetuigen die rondom ons hangen. "Ik heb gelezen dat de volgende fase van de ruimtevaart, de zogenaamde exploratie van deep space, enorme middelen zal vergen. Dat betekent dat de VS hun krachten zullen moeten bundelen met andere naties. Ooit was Amerika misschien wel sterk genoeg om een man op de maan te zetten. Maar als de mensheid Mars wil bereiken, zullen we onze krachten moeten bundelen. Daarom vind ik de samenwerking tussen Amerikanen, Russen, Europeanen, Japanners en Canadezen voor het Internationaal Ruimteschip ISS heel symbolisch." 

Beeld Jef Boes / Tim Coppens

"Anno 2016 kunnen we niet anders dan de hand reiken naar andere landen. En dat betekent dat we programma's moeten ontwikkelen die de hele mensheid ten goede komen en niet enkel de Amerikanen. Die mentaliteitswijziging, daar draait het voor mij om. En dat geldt ook voor andere zaken en problemen waarmee de mensheid geconfronteerd wordt. Als Amerika een toekomst voor zichzelf wil verzekeren, zullen we de rest van de wereld moeten omhelzen in plaats van ons angstvallig op onszelf terug te plooien."

Pioniersschap

Het is communicatieverantwoordelijke Pat Ammons die ons in het Rocket Center rondleidt. Ons gesprek verliep aanvankelijk wat stroef en dat heeft te maken met het feit dat ze ons daarnet een kindertekening had getoond van Wernher Von Braun, de Duitser die tijdens de Tweede Oorlog voor Hitler de V1 en V2-raketten ontwierp. Maar na de oorlog kreeg Von Braun van de VS amnestie in ruil voor al zijn wetenschappelijke kennis over raketmotoren. Hij leefde jarenlang in Huntsville. Op de tekening van de teenager/topwetenschapper en nazi in spe staat een raket, uitgerust met allerlei technische snufjes om als mens in de ruimte te kunnen overleven. "Von Braun was een geniale man", had Ammons gezegd. "Een bijzonder warm mens en een uitstekende teamleider." Als Belgen moesten we daar toch nog iets aan toevoegen: "Maar ook wel de man die V1 en V2's op Antwerpen en Londen gooide." "Sorry for the city of Antwerp", zei Ammons, "dat is inderdaad een discutabele periode uit Von Brauns leven. Maar hier proberen we vooral de goede kanten van de man te zien. Zonder Von Braun geen man op de maan."

Maar los van onze verschillende kijk op Von Braun verloopt het gesprek met Ammons vlot. Ook aan haar leggen we onze vraag voor: hoe moet Amerika weer groots worden? Ammons zegt dat het huidige Amerika bijzonder veel kan leren van de manier waarop astronauten het heelal bereizen. "Deze ruimteprogramma's gaan naar het hart van de Amerikaanse cultuur. Ten eerste omdat het over exploreren en pioniersschap gaat. Dit verhaal gaat over mensen die naar plaatsen gaan waar de mensheid nog nooit is geweest. Letterlijk en figuurlijk. Zo heeft Amerika uitvindingen kunnen doen die de rest van de mensheid ten goede zijn gekomen. Amerikanen zijn pioniers, ontdekkers: die karaktertrek mogen we nooit verliezen."

"Maar wat misschien nog het belangrijkste is, is dat we die ontdekkingsgeest dringend moeten toepassen op de bescherming van onze planeet. In Huntsville wonen al sinds de jaren 50 van de vorige eeuw briljante wetenschappers. Ze realiseerden zaken die we nooit voor mogelijk hadden gehouden. De landing op de maan was zo'n begeesterend moment dat het een hele natie op een hoger niveau bracht. Maar nu moeten we onze briljante geesten mobiliseren om de aarde en de natuurlijke rijkdommen zo efficiënt mogelijk te beheren. Ja, als we daarin slagen, zal Amerika opnieuw groots zijn."

Nationale trots

Ammons leidt ons naar een enorme ruimte waar een volledige Apollo-raket horizontaal opgesteld staat. We verbazen ons over de werkelijk gigantische motoren die we al zoveel keer op tv-beelden hebben gezien, maar die in het echt nog vijf keer groter zijn. "Toen ze die in de jaren 60 voor het eerst in Huntsville uitprobeerden, daverde de hele stad en braken er duizenden ramen. Er is maar een tuig in de menselijke geschiedenis dat meer lawaai maakte dan deze motoren: de atoombom."

Naast ons staat een jongen met evenveel ontzag naar de reuzemotoren te kijken. Hij heet Alex Jovel, is 14 jaar oud en vertelt dat hij hier op schooluitstap is. We vragen hem of de ruimteprogramma's hem een gevoel van nationale trots geven. Terwijl hij nadenkt, kijkt hij recht voor zich uit. Heel ernstig. "Ik weet het niet. Wel weet ik dat mijn land heel gepassioneerd bezig is met de ruimte. Maar ikzelf? Don't know. Misschien ben ik nog te jong voor gevoelens van nationale trots. Misschien moet ik eerst beter leren begrijpen waarover die ruimteprogramma's allemaal gaan en wat precies de bedoeling is." 

We leggen hem onze standaardvraag voor: 'Hoe Amerika opnieuw groots kan worden.' Stilte. "Euh, misschien klinkt het wat melig en het is wellicht allerminst origineel: maar ik zou willen dat Amerikanen samenwerken met andere landen om deze wereld van oorlog te verlossen. Ik ben erg begaan met mensen die in oorlogslanden leven. Ik zie dat geweld enorm veel levens vernietigt. Het zou goed zijn als we daaraan snel iets doen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234