Donderdag 29/10/2020

Mahler 3

Paleis voor Schone Kunsten, Brussel

"Daar hoef je niet eens naar te kijken, het zit allemaal in mijn muziek". Dat zei Gustav Mahler tegen zijn assistent, de latere grote dirigent Bruno Walter, die tijdens de een of andere eindeloze uitweiding van de componist nogal manifest naar een naburige bergtop had staan staren. Romantische ontboezemingen konden ook in 1896 al vervelend zijn en het panorama was inderdaad indrukwekkend: de bergtoppen rond Steinbach-am Attersee, de Oostenrijkse residentie waar Mahler zijn zomers al componerend doorbracht. Toen Walter hem bezocht, legde hij de laatste hand aan zijn Derde Symfonie. De uitspraak typeert Mahler goed: er spreekt een aanstekelijk-koortsachtig enthousiasme over het net gepresteerde werk uit, maar ook een aan arrogantie grenzend artistiek zelfvertrouwen. Meer dan bij om het even welke andere componist, zelfs Beethoven, is Mahlers oeuvre het verhaal van zijn (innerlijke) leven. Had de term egokunst nog niet bestaan, had men zich genoodzaakt gezien 'm voor hem uit te vinden.

Nu is in het geval van de Derde Symfonie - alvast mijn favoriete werk van de man - enige zelfvoldaanheid wel op haar plaats. Menig minder begaafde toondichter zou zijn schrijfarm ervoor in ruil hebben willen geven. Beluister alleen al het openingsmotief: acht hoorns (een beetje herinnerend aan Schuberts Grote, maar daar staat de eerste hoorn er alleen voor) presenteren een thema dat zelfs (of vooral) de geoefende luisteraar op alle mogelijke verkeerde benen zet, alvorens de centrale toonaard, re klein, fanfaregewijs prijs te geven. Het vormt de aanzet van het langste, machtigste symfoniedeel dat Mahler schreef. In zijn uppie vormt dit deel, dat de titel 'Pan erwacht' draagt en dus inderdaad een zekere zin voor alomvattendheid vergt, de Erste Abteilung van de Derde. Zo groots is ze opgezet, dat Mahler haar behalve in delen ook in afdelingen moest opsplitsen.

De Derde is programmatisch, dat wil zeggen: ze gáát ergens over, in dit geval over alles. Een enorme, roesachtige gewaarwording van het Al wordt ons in het eerste deel voorgehouden, waarna de verschillende delen van de Zweite Abteilung een en ander verduidelijken en uiteenrafelen. Ze heten achtereenvolgens: 'Wat de bloemen op de wei me vertellen', 'Wat de dieren in het bos me vertellen', 'Wat de nacht me vertelt', 'Wat de ochtendklokken me vertellen' en 'Wat de liefde me vertelt'. Nu, opgeteld moet dat zowat alles opleveren wat er te vertellen valt, denk je dan. Niks is echter minder waar. Mahler voorzag een zevende deel, 'Wat het kind me vertelt'. Hij schoof het echter door naar zijn Vierde Symfonie. Verstandige man.

De tweede afdeling is veel explicietere, dus begrijpelijker en lichter verteerbare muziek. Er komt zelfs tekst aan te pas uit Nietzsches Also sprach Zarathustra en Des Knaben Wunderhorn, een bundel waaruit Mahler zijn leven lang inspiratie putte. De laatste twintig minuten van het laatste deel zijn de mooiste die ooit voor koper zijn geschreven. Ik weet niet of de Liefde musiceert, maar als ze het doet, speelt ze tuba. Toch wel verrassend.

U kunt de Derde zondag en donderdag gaan beluisteren in Brussel, woensdag in Gent, telkens uitgevoerd door het Symfonieorkest van de Munt en de uit de kluiten gewassen alt Michelle DeYoung, die vorig seizoen al te horen was met erg mooie Rückertlieder. Anders dan her en der staat aangekondigd, is het niet de binnenkort naar Covent Garden vertrekkende chef Antonio Pappano die het stokje hanteert, maar Daniële Callegari. Jammer voor Pappano, zeker?

Michelle DeYoung en het orkest van de Munt o.l.v. Daniële Calegari brengen de Derde Symfonie van Mahler. Op zondag 24 en donderdag 27 september om 20 uur in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Op woensdag 26 september 20 uur in de Sint-Baafskathedraal in Gent. Tel. 02/511.34.33 en 070/233.939. IN: www.demunt.be en www.sofil.be

"De uit de kluiten gewassen alt" Michelle DeYoung

(Foto RV)

Seewald en Q-O2

Tuin van het Pacheco-instituut, Brussel

De tijd is rond. Dat hebben velen alvast niet zo bekeken. Het maakt de ons vanaf de kleuterschool voorgehouden, balkgewijze voorstelling van de tijd er alleszins niet adequater op. Maar een mooie zienswijze van het aloude l'histoire se répète is het wel.

'De tijd is rond' is ook de titel van een concertproject van Q-O2, een klankencombinatie die dezelfde verbale gewaarwording verschaft als de chemische formule voor water, maar eigenlijk de naam is van een Brussels ensemble voor nieuwe muziek. Ze kennen vanzelfsprekend hun klassiekers, hebben de obligate boon voor Cage en - wat me ten zeerste voor hen inneemt - Feldman, maar zijn vooral uit op contacten met hedendaagse componisten en andere kunstenaars. Zin voor nieuwigheid en interdisciplinariteit, interesse voor meer dan de louter technische kant van het muziekbedrijf, kortom: we hebben hier de eer een denkend gezelschap te ontmoeten.

'De tijd is rond' brengt Q-O2 elke maand van het jaar dat Brussel culturele hoofdstad van Europa is op een andere, onverwachte, maar aan het thema zo goed mogelijk aangepaste locatie. Vrijdag is dat de tuin van het Pacheco-instituut, waar het ensemble samen met zangeres Zahava Seewald en accordeonist Martin Weinberg een concert verzorgt met de titel Bulbes. Seewald en Weinberg zijn lid van het ensemble Psamim, dat zich in klezmer, traditionele joodse muziek, heeft gespecialiseerd. De ontmoeting met Q-O2 moet resulteren in een mix van traditie en vernieuwing, improvisatie en natuurlijk een wolkje melancholie. Allen daarheen, maar niet tegelijk: reserveren wordt aanbevolen.

Zahava Seewald, Martin Weinberg en Q-O2 brengen het programma Bulbes (klezmer en improvisatie). Op vrijdag 22 september om 17 uur in de tuin van het Pacheco-instituut (Groot Godshuisstraat 7, 1000 Brussel). Tickets: 300 frank (7,44 euro). Tel. 02/245.48.24.

Mozart+

deSingel, Antwerpen

Vorig seizoen verzorgde de Beethoven Academie, zo'n beetje het huisorkest van deSingel in Antwerpen, 'Beethoven+'. Jawel, net als waspoeder en maandverband krijgen concertreeksen deze dagen de extensie 'plus' die weliswaar zeldzaam idioot klinkt, maar niettemin op een comparatief, een verbetering wijst. De opzet was het combineren van een of twee Beethoven-symfonieën met een twintigste-eeuws kamermuziekwerk dat in de orkestronde werd gespeeld.

Gezellig was dat wel, maar al bij al zat het orkest er natuurlijk hulpeloos bij, zodat voor de opvolger 'Mozart+' (néé, dat had u niet gedacht) een kleine wijziging werd doorgevoerd. Twee Mozart-symfonieën krijgen nu telkens het gezelschap van een ongeveer twee eeuwen jonger vioolconcerto. Zondag is dat het eerste van Ernst Krenek, geschreven in 1924 en ongeveer nooit gespeeld. Een erg goede, en meteen de allerbeste reden om een kaartje aan te schaffen. Niet dat Mozarts Symfonie nr. 40 geen meesterwerk zou zijn.

Christian Altenburger (viool) en de Beethoven Academie o.l.v. Jan Caeyers brengen het Eerste Vioolconcerto van Krenek en symfonieën 13 en 40 van Mozart. Op zondag 24 september om 20 uur in deSingel. Tickets: 250 tot 850 frank (6,2 tot 21,07 euro). Tel. 03/248.28.28. IN: www.desingel.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234