Donderdag 29/07/2021

'Magritte en Delvaux zijn Waals patrimonium'

cultuurbeleid

waals-brussels cultureel centrum ligt in de schaduw van het centre pompidou

België zendt zijn artistieke zonen en dochters uit naar alle windstreken. De Franse en Vlaamse Gemeenschap proberen hen soms ook een handje te helpen in hun pogingen om in het buitenland lof en roem te vergaren. In Parijs hebben ze allebei een officiële vertegenwoordiging. Gisteren bezochten we de Vlamingen, vandaag houden we halt in het Waals-Brussels cultureel centrum in de schaduw van het Centre Pompidou.

Parijs / Van onze correspondent

Jan Vanovermeire

'Het komt inderdaad wel vaker voor dat mensen ons cultureel centrum niet gemakkelijk kunnen vinden", zegt Marc Kohen, cultureel diplomaat van de Belgische Franse Gemeenschap in Frankrijk. Hij ontvangt ons in zijn kantoor aan de Rue de Venise, gelegen in het hart van de Franse hoofdstad tegenover het Centre Pompidou. "We bevestigden doelbewust geen koperen naamplaat aan de ingang van het gebouw. Eigenlijk mogen we hier wettelijk gezien helemaal geen kantoren huisvesten, dus proberen we zo min mogelijk op te vallen."

Weinig geld maar veel creativiteit. Het kenmerkt de Waals-Brusselse culturele delegatie in Parijs over de hele lijn. Nochtans is het Waals-Brussels cultureel centrum het uitstalraam en de artistieke springplank bij uitstek van Franstalige, Belgische kunstenaars in Frankrijk. Twee missies probeert het centrum tot een goed einde te brengen. Ten eerste het promoten van Franstalige Belgische kunstenaars, ten tweede de Franse Gemeenschap op internationaal artistiek vlak op de kaart plaatsen. De keuze voor de ligging van het Waals-Brussels cultureel centrum is toe te schrijven aan een toevalstreffer van formaat. Kohen: "We kwamen hier in 1979 terecht als heuse pioniers. De wijk was zowat de minst gereputeerde van Parijs, maar voor een pand in de ambassadewijk was uiteraard geen budget voorhanden. Met de komst van het Centre Pompidou in precies dezelfde periode werd de wijk echter in een ijltempo opgewaardeerd. Nu bevinden we ons in een van de meest gerenommeerde quartiers van de hoofdstad. Pal voor ons ligt Beaubourg, achter ons de hippe quartier Le Marais. Het artistieke hart van Parijs klopt hier en wij dobberen mee op de golven van het succes dat de wijk te beurt valt."

Het gebouw, dat verdieping per verdieping werd aangekocht, bestaat uit een expositiezaal, theater en cinema. Aan de achterkant van het gebouw is een bibliotheek gevestigd met Belgische werken. Enkel Franstalige echter, zo valt meteen op. Horen Vlamingen hier onder geen beding thuis? "Het is vooral een kwestie van keuzes. De Vlamingen trokken met hun culturele delegaties eertijds vooral naar Amsterdam, wij richtten onze blik op Parijs. Vlamingen zijn natuurlijk welkom, maar strikt gezien focussen wij ons met onze activiteiten vooral op Franstalige Belgen. Ook onze input komt haast uitsluitend uit Wallonië of Brussel. Persoonlijk werk ik goed samen met mijn Vlaamse collega Jos Aelvoet. (zie DM van gisteren) Als bijvoorbeeld mensen uit het zuiden van Frankrijk een project willen opstarten met 'de Belgen' in Parijs, dan wil dat niet noodzakelijk zeggen dat zij op de hoogte zijn van onze ingewikkelde staatsstructuur en komen ze ook bij 'de Belgen' terecht."

"Onze kernactiviteit blijft de vertegenwoordiging van de francofonen. Bewust haal ik trouwens niet alleen Belgen hierheen. Ook kunstenaars uit andere Franssprekende landen kunnen hier aan hun trekken komen. We organiseren jaarlijks Francophonie Métissée, een multidisciplinaire kunsthappening. Dit jaar nodigden we 50 artiesten uit Libanon uit. Vanuit België kwam de kritiek dat ik die niet uit Libanon had mogen laten overkomen maar in Parijs zelf kunstenaars had moeten aanspreken. Het liefst Belgen uiteraard. Principieel werk ik niet op die manier. Ons centrum moet er vooral op gericht zijn mensen een kans te geven die nog een duwtje in de rug nodig hebben. Als je er hier in Parijs al in geslaagd bent boven te drijven, heb je onze hulp niet meer nodig."

Vlamingen en Walen, ze hebben over het algemeen een betere verstandhouding met elkaar op buitenlandse bodem dan in België zelf. Wordt er wat betreft Belgische kunstenaars nooit aan getouwtrek gedaan? "Zelden of nooit. Als Anne Teresa De Keersmaeker hierheen komt met een voorstelling, dan is dat iets voor de Vlamingen. Dat is helder als pompwater. Als aan de andere kant jazzmuzikanten zoals het Aka Moon Quartet of het Steve Houben Quartet hierheen afzakken dan zijn wij aan de beurt. Ik moet trouwens opmerken dat Walen en Brusselaars in Frankrijk helemaal niet slecht in de markt liggen. Zeker niet op het vlak van film sinds het begin van de jaren negentig. Na Toto le Héros en C'est arrivé près de chez vous heerst er op zijn zachtst gezegd een positieve vooringenomenheid bij het Franse publiek en de Franse critici ten opzichte van de Belgische film. Als we hier een voorstelling houden in onze eigen zaal, dan moeten we vaak verschillende vertoningen op dezelfde avond inlassen om aan de vraag te kunnen voldoen. Misschien verklaart dat het feit dat ons centrum bekender is in Frankrijk dan in België zelf?"

"Af en toe is er natuurlijk sprake van randgevallen. Een cineast als André Delvaux, die perfect tweetalig is, wordt bijvoorbeeld geholpen door de beide gemeenschappen. En situaties waarin beide gemeenschappen snoepen uit hetzelfde potje dat komt ook voor. De film Pauline en Paulette bijvoorbeeld. Jij weet ook dat die door Vlamingen gedraaid werd met Vlaamse acteurs. Er wordt hoop en al 30 seconden Frans in gesproken. Maar de film werd gesteund door de Vlamingen en de Walen samen, dus pikken wij een graantje mee bij de promotie en distributie hier in Frankrijk."

Grote Belgische sterren in Frankrijk? "Tja, dat is ambigu. Een grote ster is voor ons niet noodzakelijk iemand die met het centrum kan of zal samen werken. Axelle Red valt uit de boot, omdat ze Vlaamse is, maar ze zou vanzelfsprekend nooit een beroep doen op ons, ook al zingt ze in het Frans. Zij is bekend genoeg en beweegt zich uitsluitend in het commerciële circuit. Wat cinema betreft, zijn het op dit ogenblik vooral de gebroeders Dardenne die hoge toppen scheren. Qua schilderkunst werken we vooral rond de kunstenaars Magritte en Delvaux. Gevestigde waarden dus, wat dat betreft schuwen we misschien nog iets te veel het experiment. En ja, Magritte en Delvaux waren Vlamingen, maar in onze ogen behoren zij ook tot het Waalse patrimonium. In de literatuur is het vooral Simenon die hier in Frankrijk bekend is. Zoals bekend willen de Fransen ook wel eens aan recuperatie doen. Ik vermoed dat je ver zal moeten zoeken om een Fransman te vinden die weet dat Simenon Belg was."

De toekomst ziet er veelbelovend uit voor Kohen en zijn centrum. Per jaar verzorgen zij nu al 365 filmvoorstellingen over heel Frankrijk, één per dag dus. "Dat is de verdienste van onze filmafdeling. Materieel stellen we een zaal ter beschikking voor Franstalige documentaires en voor kortfilms. We organiseren perspresentaties en festivals. Achter de schermen helpen we bij de distributie en promotie. Wanneer een scenarist een Belgisch producer zoekt, trekken wij voor hem op onderzoek en zetten we onze diensten in België aan het werk."

"Voor onze volgende tentoonstelling moesten we inderdaad opnieuw aan het knutselen. Het is een prachtige expo met werken van Spilliaert, die al werd gepresenteerd in het stadhuis van Brussel."

Was Spilliaert, die in St. Idesbald woonde, trouwens ook geen Vlaamse kunstenaar?

Centre Wallonie-Bruxelles, 7, rue de Venise, 75004 Paris. Tel: 0033/153019696. Elke dag geopend 9.30 tot 13 uur en van 14 tot 18 uur.

Dit was het tweede en laatste deel van een minireeks over de culturele instanties van de Vlaamse en Franse Gemeenschap in Parijs. De eerste aflevering verscheen gisteren.

Mark Kohen: 'Walen en Franstalige Brusselaars liggen goed in de markt in Frankrijk'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234