Vrijdag 06/12/2019

Magistraten maken afkoopwet weer mogelijk

Minnelijke schikking bij fraudezaken is weer mogelijk. De procureurs-generaal dokterden een eigen regeling uit omdat een politieke oplossing uitbleef. Ook justitieminister Koen Geens (CD&V) duwt door.

1 Wat is er aan de hand met de afkoopwet?

Via de wet op de verruimde minnelijke schikking - kortweg 'afkoopwet' - kunnen fraudezaken met een geldboete geregeld worden tussen parket en verdachte. Van een veroordeling is er dan geen sprake. Dossiers die anders zouden verjaren, kunnen zo toch een uitkomst krijgen, waardoor de staat tenminste een deel van het geld terugziet.

Zowat een jaar geleden oordeelde het Grondwettelijk Hof dat de wet niet deugde. Kort samengevat: de controle door de rechter was veel te zwak. Het college van procureurs-generaal stuurde daarom een rondzendbrief waarin werd gevraagd om geen nieuwe onderhandelingen meer op te starten.

De afkoopwet is omstreden. Zo betaalde Omega Diamonds een minnelijke schikking van 160 miljoen euro in een fraudezaak van naar schatting 2 miljard euro. Veel te weinig vonden critici. "De rode loper ligt weer uit voor fraudeurs", foetert sp.a-voorzitter John Crombez .

2 Waarom kan de wet nu ineens weer wel toegepast worden?

Ondanks de rondzendbrief zijn er het afgelopen jaar nog minstens vier zaken beklonken met een minnelijke schikking: drie in Gent, een in Kortrijk. "Het ging om zaken waar de onderhandelingen al eerder waren opgestart", legt persmagistraat Luc De Mot uit. "Bij die schikkingen werd er rekening gehouden met het arrest van het Grondwettelijk Hof." De rechter kreeg er meer vat op de zaak en kon bijvoorbeeld nagaan of de geldboete in verhouding stond tot de feiten.

Voor de procureurs-generaal zijn er nu voldoende zaken geweest om de regeling weer te veralgemenen. Er werd een nieuwe rondzendbrief uitgestuurd die de minnelijke schikking weer mogelijk maakt.

Wat vooral speelde: het was erg lang wachten tot de politiek met een reparatiewet kwam. Het risico dat bepaalde zware fraudezaken zou verjaren dook plots op. Daarom dokterden de parketten zelf een oplossing uit. "Heel wat zaken zaten in de koelkast sinds vorig jaar", zegt Joris Van Cauter, de advocaat die de procedure had opgestart bij het Grondwettelijk Hof. "Maar ook daar is de houdbaarheidsdatum op een zeker moment overschreden."

3 Waarom blijft de politiek treuzelen?

Meteen na het arrest vorig jaar ging minister van Justitie Koen Geens (CD&V) aan de slag. Binnen de regering stond men dicht bij een oplossing. Maar dan gooide Kazakhgate eind vorig jaar roet in het eten.

In de zaak rond de Oezbeekse miljardair Patokh Chodiev bleek dat de afkoopwet overhaast tot stand was gekomen en dat er pogingen zijn geweest tot politieke beïnvloeding. Alles wat met de afkoopwet te maken had, werd op dat ogenblik politiek explosief. Niemand durfde zijn nek uitsteken.

Intussen is het commissieonderzoek naar Kazakhgate gestart, en wordt nagegaan hoe de afkoopwet tot stand is gekomen.

Aanvankelijk trok de regering de handrem op om de parlementaire werkzaamheden niet te dwarsbomen. Nu komt justitieminister Koen Geens (CD&V) binnenkort zelf met een wetsontwerp om de afkoopwet definitief te herstellen.

4 Wat is de impact voor de commissie Kazakhgate?

Commissievoorzitter Dirk Van der Maelen (sp.a) is niet te spreken over de demarche van het college van procureurs-generaal. Het orgaan, met toen nog Yves Liégeois erbij, drong destijds zelf aan op de afkoopwet. "Dit is ongehoord", zegt Van der Maelen. "Ze zijn zelf verantwoordelijk voor deze draak van een wet en ze denken die nu ook zelf te kunnen corrigeren."

Binnen de meerderheid is er begrip voor de ingreep. Die is immers in overeenstemming met wat zij voor ogen hadden: meer rechterlijke controle. Een conflict met de onderzoekscommissie is er niet. Geens heeft eerder op het jaar met de commissie afgestemd en kreeg vrije baan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234