Zondag 20/09/2020

InterviewMaggie De Block

Maggie De Block (Open Vld): ‘Kerst zullen we niet kunnen vieren zoals anders’

‘Nederland heeft geen bubbels. Maar bij ons moet je precies zaken verplichten, anders houden mensen er zich niet aan.'Beeld © Stefaan Temmerman

Crisissen en coronagolven: ze lijken van Maggie De Block (58) af te glijden als water van een eend. Maar, zegt ze, er ligt al een plan klaar voor het najaar. ‘Als het vaccin er is, gaan we hartverscheurende keuzes moeten maken.’

Het is donderdagmiddag en Maggie De Block krijgt voortdurend updates. Niet alleen over de dalende besmettingen met COVID-19, maar ook en vooral over de eerste dag in de crèche van haar kleinkind John. “Hij heeft een afwezige oma en zijn mama is zelfstandige; hij moet dus al na twee maanden naar de crèche.” Ze zegt het zonder spijt. De Block doet niet aan poespas.

Ze zal het nooit toegeven, maar ze moet het beter – veel beter – doen deze herfst, bij de volgende opstoot van dat onvermoeibare virus, dan in de lente. Anders kan ze het politiek echt wel schudden. Dus is er een interfederaal plan dat de volgende coronagolven moet indijken. Met grote stocks aan mondmaskers en ander beschermingsmateriaal, twee ‘verdedigingslinies’ en – hout vasthouden – een vaccin in maart volgend jaar. Dat plan is niet in steen gebeiteld: aanpassingen door voortschrijdend inzicht kunnen altijd, en de deelstaten hebben er altijd hun zeg over.

Hoe verrast was u zelf toen het midden juli al misliep in Antwerpen?

Maggie De Block: “Toen we de cijfers exponentieel zagen stijgen, beseften we meteen dat we niet heel het land weer op slot konden gooien. Daarom hebben we de mensen in Antwerpen opgeroepen hun contacten te beperken, niet meer samen te komen met hun families en de sportevenementen af te schaffen. Persoonlijk had ik het zeer moeilijk met die avondklok. Dat is zo ingrijpend.”

BIO

• geboren in Merchtem in 1962 • huisarts van opleiding • tussen 1999 en 2011 Kamerlid voor Open Vld • daarna staats­secretaris voor Asiel en Migratie • tussen 2013 en 2015 meermaals populairste politica • sinds 2014 minister van Volks­gezond­heid en Sociale Zaken in Michel I. Na het vertrek van N-VA uit de regering kreeg ze er – opnieuw – Asiel en Migratie bij  

Cathy Berx is een dramaqueen?

“Absoluut niet. Gouverneur Berx heeft het zeer goed aangepakt. Vanaf het moment dat die avondklok weg kon, heeft ze dat ook gedaan. Of ze het beter deed dan burgemeester De Wever? Ik heb als minister van Volksgezondheid weinig te maken met burgemeesters. Gelukkig maar. (lacht luid)

“Kijk, ik heb maar één keer gezegd dat iemand een dramaqueen is, en dat is juist gebleken. Die quote wordt herhaald alsof ik dat over iedereen denk en zeg. Wat totaal niet klopt. Maar over viroloog Marc Wathelet neem ik die uitspraak zeker niet terug.”

‘Mijn leven zou wel weer wat leefbaar mogen worden. Maar het is nu niet dat ik thuis confituur ga maken en ga wandelen met de buggy.'Beeld © Stefaan Temmerman

Had hij dan ongelijk toen hij in februari waarschuwde voor COVID-19?

“Wathelet schreef in die open brief dat het hele gezondheidssysteem zou instorten en de apocalyps zou uitbreken. Zoals in Noord-Italië. Wij hebben alle mogelijke maatregelen genomen om dat te voorkomen. Wij hebben niet, zoals in andere landen, mensen op een trein moeten duwen en ermee van het noorden naar het zuiden gereden, op zoek naar een leeg bed in een ziekenhuis. Wij hebben mensen via ambulances en soms helikopters meteen naar het juiste ziekenhuis gebracht.

“Dat systeem hadden we – hoe cru dat ook klinkt – dankzij de aanslagen van 22 maart geactualiseerd. Toen hebben we een spreidingsplan uitgewerkt voor patiënten zodat geen enkel ziekenhuis overbezet kan raken.”

Bent u nu niet te mild voor uzelf en de Belgische aanpak? De internationale pers verkettert ons bilan.

“Die staren zich blind op ons aantal doden. Wij hebben de meest nauwkeurige rapportage van alle landen. De WHO heeft Sciensano daar al complimenten voor gegeven. Een onderschatting van de overlijdens zou ik ook gewoon misdadig vinden. In de andere landen lappen ze er nu ineens 2.000 doden bij, zijn ze nog aan het hertellen of tellen ze de doden in de rusthuizen niet eens mee.”

Er was toch meer aan de hand? België bezat niet eens een strategische stock aan mondmaskers.

“Ja, dat had beter gekund. Die mondmaskers waren op een slechte manier bewaard en hadden de houdbaarheidsdatum overschreden. Ik heb minstens twee keer aan de FOD Volksgezondheid formeel de opdracht gegeven om een nieuwe stock te maken. In juni 2018 heb ik doorgegeven wat ik wilde, begin februari 2019 heb ik hen opnieuw aangemaand. Nog geen jaar later was de markt al totaal aan het flippen.”

U was verantwoordelijk voor die stock.

“Sinds mijn aantreden als minister van Volksgezondheid hol ik van crisis naar crisis. In het begin was er ebola, waarvoor je ander beschermingsmateriaal nodig hebt dan voor dit coronavirus. Vergeet niet dat Brussel op een gegeven moment de enige luchthaven was die op West-Afrika vloog. Daarna kwamen de aanslagen, wat de angst voor bacteriologische en biologische aanvallen aanzwengelde.”

‘Één keer heb ik het moeilijk gehad. Toen ik zag hoe in Noord-Italië dokters moesten kiezen of ze een oude of jonge patiënt zouden behandelen.'Beeld © Stefaan Temmerman

Maakt u er zich nu niet makkelijk van af? U schuift de schuld gewoon door naar de ambtenarij en ‘de omstandigheden’.

“Achteraf weet je het altijd beter. Na de aanslagen in Parijs had ik mijn voorzorgen genomen omdat de kans groot was dat Brussel daarna aan de beurt zou zijn. Laurette Onkelinx, mijn voorgangster, heeft toen met mijn brief aan de ziekenhuizen over een mogelijke aanslag staan zwaaien in het parlement. Volgens haar was ik toen ‘de paniekzaaier’.”

Of ‘de dramaqueen’.

“Inderdaad. Eén moment heb ik het moeilijk gehad tijdens de coronacrisis. Toen ik, helemaal in het begin, een reportage had gezien over de ineenstorting van het gezondheidssysteem in Noord-Italië. Daarna heb ik geen tv meer gekeken. Dokters moesten kiezen of ze een jonge of oude patiënt behandelden. Mensen lagen op de gangen of zaten in rolstoelen met geïmproviseerde beademingstoestellen. En dat in Lombardije, een van de meest welvarende regio’s van Europa, met topziekenhuizen en de beste longartsen.

“Ik heb toen die nacht aan mijn man gezegd: dat is on-aan-vaard-baar. Ik belde naar Pedro (Facon, topambtenaar bij de FOD Volksgezondheid, red.): ‘We moeten nog een tand bijsteken.’ De curves gingen ook exponentieel de hoogte in op dat moment. Drie keer per dag kreeg ik de cijfers vanuit de ziekenhuizen. Echt schrikwekkend. We hebben echt alles op alles gezet zodat iedereen de juiste zorg kreeg.”

Sommige coronapatiënten uit de woon-zorgcentra mochten de ziekenhuizen niet eens binnen.

“Ik heb gehoord dat dit hier en daar gebeurd zou zijn, en dat is verschrikkelijk. Gruwelijk. Er is nooit vanuit de overheid zo’n richtlijn vertrokken. Nooit. Ons systeem heeft de kracht om voor iedereen te zorgen. Wij waren écht verbaasd toen we dat hoorden.”

Er was toch het advies van de Belgische vereniging voor intensieve geneeskunde om oude patiënten niet meer naar de ziekenhuizen te brengen?

“Dat advies is een eigen leven gaan leiden, en kwam er op initiatief van de intensivisten zelf. Sommige ambulanciers en ziekenhuizen verwezen wel naar ‘de overheid’ wanneer ze patiënten weigerden, maar ik heb daar nooit opdracht toe gegeven. Ik heb toen toelichting gevraagd aan (medisch ethicus) Ignaas Devisch die meewerkte aan de tekst. Hij verzekerde me dat hun richtlijnen verkeerd geïnterpreteerd zijn.”

'Nu dragen we allemaal die mondmaskers, en toch blijven er nog veel besmettingen.'Beeld © Stefaan Temmerman

Verwijt u zichzelf dan helemaal niets?

“Ik had, achteraf bekeken, die stock van medisch materiaal rapper kunnen aanvullen of de ziekenhuizen eerder kunnen vragen om hun stock op peil te houden. Maar ik kon niet eens weten dat dit een probleem zou worden. Eigenlijk moeten de ziekenhuizen ook zelf voor hun materiaal zorgen. Dat gebeurt ook nu. De strategische stock is gedecentraliseerd. Een groot deel zit bij hen, ze vullen het materiaal zelf aan. Daarnaast hebben we pakhuizen gehuurd die wel conform de voorschriften mondmaskers kunnen opslaan. Dat is onze ‘last resort’, goed voor meer dan 100 miljoen chirurgische maskers, en die wordt continu aangevuld.”

In het begin hebt u het gebruik van mondmaskers weggelachen. Dat was toch fout?

“Dat werd niet weggelachen. Wij hebben altijd de WHO gevolgd, die destijds benadrukte dat chirurgische mondmaskers dienden voor het zorgpersoneel en dat de andere maatregelen veel belangrijker waren. Omdat mondmaskers, in die beginfase van een pandemie, voor een vals gevoel van veiligheid kunnen zorgen. Een mondmasker is slechts een maatregel die erbovenop komt. Bovenop de andere maatregelen. Nu dragen we allemaal die mondmaskers, en toch blijven er nog veel besmettingen. In Spanje en Singapore hebben ze vroeg mondmaskers verplicht, en daar bleven de curves ook maar stijgen.”

Waarom hebt u in het begin niet gezegd aan de bevolking: jullie hebben drie dagen en dan moeten jullie allemaal een stoffen mondmasker dragen?

“Ach, in sommige landen hebben ze ook gezegd: doe een sjaal om je mond of een das.”

Maar dat had toch kunnen helpen?

“Daar is weinig bewijs voor. Dat hebben al onze wetenschappers, en die van de WHO gezegd. Alle andere maatregelen – zoals handen wassen, afstand houden en ontsmetten – zijn veel effectiever. Een mondmasker beschermt je ook niet. Jij beschermt anderen door jouw mondmasker. Dat is nog altijd een misvatting bij de mensen.”

Nu onderschat u toch de mensen.

“In maart moesten we de mensen allemaal van de straat halen en in hun huis krijgen. De enige maatregel die in het begin echt geholpen heeft, was de lockdown. Idem voor het verkleinen van de bubbel. Ik vond het zelf ook verschrikkelijk om in juli terug te gaan naar vijf vaste contacten. Vijf contacten, dat is niks, hè. Maar alle wetenschappers zeggen: dat helpt enorm.”

‘Het zal moed vergen om een school te sluiten, zodat niet het hele dorp of het hele land dicht moet.’Beeld © Stefaan Temmerman

U blijft altijd zo laconiek over die mondmaskers.

“In het begin was er al groot alarm toen het virus in China uitbrak. Bij de eerste gevallen in ons land leek iedereen die paniek op zich te laden. Terwijl wij het hoofd koel wilden houden.”

Hoe gaat u het land nu beter voorbereiden dan midden maart? Wat komt er bovenop die stock aan medisch materiaal?

“Een deel van het plan hebben we al moeten uitvoeren, toen de tweede golf kwam. Er zijn onze two lines of defense. Ik ben niet zo militair ingesteld, maar dat vond ik wel goed klinken. De eerste verdedigingslijn is testing en tracing. De tweede is dan het outbreakmanagement, waarbij er knipperlichten aangaan wanneer er plots ergens veel besmettingen opduiken.”

Met zulke berekeningen gaan er na vijf besmettingen in een kleine gemeente al alarmbellen af.

“Juist. Brakel, off all places, heeft zo een paar outbreaks gehad. Een cafébaas, een restauranthouder en een paar sportmakkers die bleven pinten pakken in de kantine en, hop, het virus was vertrokken: 200 positieve testen. Plots zag Brakel donkerrood. Mijn overbuurman in dit gebouw hier, Alexander De Croo, woont daar. Die gemeente zou dus donkerblauw moeten zijn. Meteen hebben ze daar lokale maatregelen genomen en bijvoorbeeld de cafés dichtgesmeten. ‘Dat dit nu juist bij jullie moet gebeuren heb ik toen tegen Alexander gezegd.” (lacht)

Die clusters bestrijd je met een goede opsporing van besmette inwoners. Die tracing werkt nog steeds niet naar behoren.

“Karine Moykens, hoofd van de dienst contactopsporing, zei afgelopen week nog dat 85 procent van de door besmette mensen opgegeven contacten meewerkt aan het onderzoek. Mensen aarzelen wel nog om namen door te geven, omdat dit een quarantaine kan opleveren.

“Ze is de vijs nu aan het aandraaien om het interval tussen de staalafname en het eerste telefoontje drastisch in te perken. Ze wil dat tussen 24 en 48 uur brengen. Zeer ambitieus is dat, maar essentieel. Want in dat interval riskeer je veel besmettingen. Het informaticasysteem staat op punt, de testresultaten komen veel sneller – 87 procent binnen de 24 uur –, de tracers zijn beter opgeleid en de mensen kunnen nu ook zelf terugbellen.”

Had dat niet allemaal veel eerder gekund?

“Maar dat is ook allemaal nieuw, hè. Wat Karine realiseert, is werkelijk geweldig. Ik heb dan ook begrip voor de bevoegde Vlaams welzijnsminister Wouter Beke (CD&V) die hiervoor onder vuur lag. Je krijgt allemaal nieuwe zaken op je bord, waar je heel veel knowhow voor nodig hebt.”

'De hele bevolking een spuitje geven, dat zal snel een jaar of anderhalf jaar duren. Vanaf maart zal het dus niet ineens ‘vrijheid, blijheid’ zijn.'Beeld © Stefaan Temmerman

Was het geen enorme gok om op dit moment de scholen te openen?

“Die heropening is een eerste stresstest. We hebben de koepels en de onderwijsministers echt op het hart gedrukt: grijp snel en op kleine schaal in. Het zal moed vergen om bijvoorbeeld een school te sluiten, zodat niet het hele dorp of zelfs het hele land dicht moet. Maar dat blijft een massa-evenement, elke dag, in alle gemeentes, met alle risico’s van dien. Hoe goed alle scholen zich ook hebben voorbereid.”

Mogen we ons in maart verheugen op een vaccin?

“Op Europees niveau zijn we daarmee bezig. Met AstraZeneca (Brits-Zweeds multinationaal farmaceutisch bedrijf, red.) waren de Europese onderhandelingen onlangs afgerond. De levering zal ook in fases verlopen: wij zouden in maart de eerste levering krijgen van 1,4 miljoen dosissen. De rest komt later. Terwijl we eigenlijk 4 miljoen mensen prioritair willen vaccineren.”

Wie krijgt er dan als eerste een coronaprik?

“Dat wordt een extreem moeilijke, zelfs hartverscheurende keuze. De Hoge Gezondheidsraad had een advies gegeven, denkende dat we meteen genoeg vaccins zouden hebben voor vier miljoen mensen. De medewerkers in de zorg en de ziekenhuizen komen altijd eerst. Die mogen niet uitvallen. Daarna de mensen met chronische en zware aandoeningen en vijftigplussers. Die leeftijdsgrens ligt vrij laag, ja. En dan is het de beurt aan de essentiële diensten, zoals personeel in supermarkten en leerkrachten.

AstraZeneca wijst ook alle verantwoordelijkheid af voor bijwerkingen.

“Klopt, maar het is dat of het is niets. AstraZeneca vraagt een lage prijs voor het vaccin, maar als ze kunnen aantonen dat ze geen fouten hebben gemaakt, wordt de verantwoordelijkheid voor bijwerkingen gedeeld tussen de overheid en de producent. Want zij nemen een enorm risico: in een paar maanden tijd ontwikkelen ze een vaccin, wat normaal vijf jaar duurt. De veiligheid blijft strikt gecontroleerd door het EMA (Europees Geneesmiddelenagentschap, red.). Het vaccin kan nog altijd afgekeurd worden.”

Hoever staat de ontwikkeling van andere vaccins?

“De onderhandelingen met nog vijf andere firma’s zijn vergevorderd. Bij Sanofi-GSK hebben ze 600 miljoen vaccins gereserveerd voor Europa. De kans bestaat dat álle vaccins, waar we op intekenen, uiteindelijk succesvol blijken. Dan stelt zich de vraag: wat doe je met die overstock? Doorverkopen aan andere landen is een optie. Schenken als een vorm van humanitaire hulp is een andere. Ook heel wat Afrikaanse landen gaan gebukt onder het coronavirus. De discussie daarover loopt nog.”

De grote hoop is: wanneer het vaccin er is, kunnen we weer volop beginnen te leven. Zal dat zo zijn?

“Neen. We mogen geen valse verwachtingen scheppen. Elk virus kan muteren, waardoor het vaccin niet meer werkt. Je moet ook een vaccinatiegraad hebben van 70 procent bij de bevolking. De hele bevolking een spuitje geven, dat zal snel een jaar of anderhalf jaar duren. Vanaf maart zal het dus niet ineens ‘vrijheid, blijheid’ zijn.

“Ook Kerst en Nieuw zullen we niet kunnen vieren zoals anders. In mijn familie vragen we ons nu al af hoe we het zullen organiseren. Mijn moeder wordt volgende week tachtig, en ze heeft nu een achterkleinkind. Die vier generaties samen, dat is een gevaarlijke combinatie. Er zijn zoveel intense familiemomenten die we nu allemaal moeten missen en die er zwaar inhakken. Vandaar dat we ook vrij snel beslist hebben om de begrafenissen weer te laten doorgaan. Daar ga je toch niet de polonaise dansen?”

'Ik heb vriendinnen bij wie de kinderen uit huis zijn, die worden stilaan gek alleen in hun kot. Een van hen zei dat ze begon te praten met haar planten.'Beeld © Stefaan Temmerman

Heel wat mensen snakken naar soepelere regels. Toen microbioloog Herman Goossens in deze krant pleitte voor kortere quarantaines, werd dat massaal gedeeld en gelezen.

“We moeten die quarantaines durven bij te stellen. In de landen rondom ons, Frankrijk en Duitsland, doen ze dat al, naar een week. Een Europees beleid voor die quarantaines is echt noodzakelijk. Als je nu vanuit Brussel een noodzakelijke verplaatsing maakt naar Spanje, dan riskeer je zowel daar als thuis in quarantaine te moeten. Sophie Quoilin van Sciensano zal met andere experts nu een gerichte aanpak distilleren.”

U verwijst heel vaak naar experts, een advies of een overlegorgaan. Verschuilt u zich daar niet achter?

“Die experts hakken geen knopen door. Wij nemen de beslissingen, wij zijn politiek verantwoordelijk, wij vragen hun advies. Al die expertengroepen hebben geen werkelijke macht.”

Die nieuwe expertengroep, Celeval, krijgt kritiek omdat er bijna geen ondernemers in zitten.

“Het VBO wil daar een zitje in, maar zij moeten toch niet louter vanuit hun economisch standpunt hun zegje komen doen? Het gaat hier nog altijd om een sanitaire crisis, waarbij de gezondheid van de mensen op de eerste plaats komt. Weet ook: als we het VBO uitnodigen, dan moeten we ook de zelfstandigen en de vakbonden toelaten, en dan wordt de groep wel heel groot.”

Moet u als liberaal niet meer oog hebben voor de economische ravage?

“We moeten alles doen om die ravage te voorkomen, maar dat mag geen mensenlevens kosten. Die nieuwe expertengroep moet dat evenwicht vinden: hoe kunnen we zo normaal mogelijk en toch veilig functioneren? Ik stel ook voor dat de Koning Boudewijnstichting een burgerplatform opricht zodat ze kunnen onderzoeken wat de bevolking wil en aankan.”

Binnenkort wordt de quarantaine dus korter en komt er een ander systeem voor de bubbels?

“Ja, maar met duidelijke afspraken. Je kunt nog niet iedereen knuffelen, nog niet massaal feestjes geven. We kunnen wel niet met z’n allen altijd thuis blijven werken. Ik heb vriendinnen bij wie de kinderen uit huis zijn, die worden stilaan gek alleen in hun kot. Een van hen zei dat ze begon te praten met haar planten. Mensen halen een hondje of een kat in huis voor wat gezelschap. Kun je je dat voorstellen?”

Waarom zit gezondheidseconoom Lieven Annemans nu in die nieuwe groep?

“Ik heb ervoor gepleit om Annemans in die groep op te nemen. Ik ken hem van allerlei debatten, en hij heeft een gigantisch netwerk.”

'Na al die jaren heb ik toch wel bewezen dat ik goed tegen kritiek kan?'Beeld © Stefaan Temmerman

Hij zegt wel: ‘Er is nog nooit zoveel geld geïnvesteerd om zo’n beperkt aantal mensen te redden.’

“Nu ga ik als arts antwoorden: je moet alles doen om elk mensenleven te redden. Hij bekijkt het als gezondheidseconoom en berekent de kostenefficiëntie. In maart en april hadden we een duidelijke oversterfte, in de maanden nadien ondersterfte. Met andere woorden: waarschijnlijk zijn er een heel aantal mensen door coronavirus gestorven die anders niet veel later ook waren overleden.

“In de komende maanden zullen we sneller opschakelen bij een scherpe stijging van het aantal gevallen, maar ook sneller terugschakelen. Dat is voor de volgende Nationale Veiligheidsraad. Onze tweede golf is ook atypisch. Door straffere maatregelen dan in Spanje en Frankrijk boeken we resultaat en kunnen we sneller weer lossen.”

Nederland heeft een gelijkaardige curve als ons land. Toch zijn ze daar een stuk soepeler.

“Klopt, zeker voor mondmaskers. Ik ben er zelf een paar dagen op vakantie geweest, ze zijn geen fan. Maar de hygiëne- en afstandsmaatregelen worden daar wel veel consciëntieuzer opgevolgd.”

Droeg u daar een mondmasker?

“Neen. Ik deed zoals alle anderen. Ze hebben ook geen bubbels, die bestaan enkel in België. Maar bij ons moet je precies zaken verplichten, anders houden mensen er zich niet aan. Belgen zullen altijd een beetje foefelaars zijn, ja.” (lacht)

U schuift de schuld op de volksaard, maar ligt het niet eerder aan de totaal verwarrende communicatie van de regering?

“Waar is de communicatie eenduidig? In dictatoriale landen. Van sommige mensen die hier het woord namen dacht ik ook: welke legitimiteit hebben zij? Wisten jullie op voorhand hoeveel virologen, bacteriologen, vaccinologen, epidemiologen en andere -ogen ons land telde? Ik niet.”

Over die bubbel van vijf zei u als minister van Volksgezondheid dat we nog met meer mensen op café mochten, maar dat werd snel bijgesteld.

“Tussen wat er aan de vergadertafel werd gezegd en daarna aan de media, zat soms een groot verschil. Jan (Jambon, red.) zei op een gegeven moment dat je je kleinkinderen nog mocht knuffelen. Terwijl dat ten zeerste afgeraden werd.”

Dat hadden jullie toch kunnen stroomlijnen?

(zucht) “Over de communicatie tijdens corona zul je binnenkort ook een heel boek kunnen schrijven. Bij de Nationale Veiligheidsraad waren altijd communicatie-experts aanwezig. En ja, zij hebben die bewuste powerpoint uitgewerkt. We moeten en kunnen het allemaal beter doen.”

Misschien worden de regels ook slecht opgevolgd omdat ze worden afgekondigd door een regering zonder meerderheid.

“Natuurlijk zou er beter snel een regering zijn. Dat moet je mij niet vertellen. Ik zeg dat al meer dan een jaar, al van voor de coronacrisis. Voor alles is een regering vandoen. (afgemeten) Maar als u het me permitteert, ga ik geen enkele commentaar geven op de regeringsvorming.”

Zit u nog in die volgende regering?

“Daar beslis ik niet over. Ik had al nooit gedacht dat ze mij daar überhaupt voor zouden bellen. Wat ik wel weet, is dat ik altijd met gezondheid zal bezig zijn, dat is de rode draad in mijn leven.”

Hoe ziet u uw eigen toekomst?

“Geen idee. Als oppas van John? Maar neen, ik ben nog lang niet pensioengerechtigd. Mijn leven zou wel weer wat normaal en leefbaar mogen worden. Maar het is nu niet dat ik thuis babysit ga spelen, confituur ga maken en ga wandelen met de buggy.

“Je kunt altijd plannen maken. Ik kon die al maken van mei vorig jaar. Mijn dochter heeft al vaak gezegd: die coronacrisis, dat kan er nog wel bij zeker? Je zit zogezegd in lopende zaken, maar ik heb dat nooit zo ervaren. Vergeet niet: ik kreeg er nog een departement bij: asiel en migratie. Elk van mijn bevoegdheden gaat over mensen, dat laat je niet op z’n beloop. Die pandemie: dat is de kers op taart!”

Kan het u nog wel genoeg schelen?

“Uiteraard. Ik doe niks anders in mijn leven dan werken en af en toe mijn familie zien. Mijn vriendinnen hebben een tijd gezoomd om elkaar te blijven zien, maar de helft van de keren kon ik niet meedoen. Zal ik dit hectische leven volhouden tot mijn 80ste? Allicht niet. Zelfs de ijzeren Merkel heeft haar dipje gehad. Ze staat er wel weer, haar opvolgster is er snel onderdoor gegaan.”

Hebt u nooit gedacht: ik stap op?

“Na al die jaren heb ik toch wel bewezen dat ik goed tegen kritiek kan? Ik kan dat van me afzetten en blijven functioneren. Want ik weet dat ik steeds de juiste weg neem.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234