Donderdag 28/10/2021

Draagmoeders

Mag je om je kinderwens te vervullen gebruik maken van het lichaam van een derde?

null Beeld © Photo News
Beeld © Photo News

Patrik Vankrunkelsven is directeur van Cebam (Belgisch Centrum Evidence-Based Medicine). Hij schrijft in persoonlijke naam. Marleen Finoulst is hoofd-redacteur van Bodytalk.

Het is niet de eerste keer dat Amerikaanse privéklinieken en bemiddelingsdiensten die commercieel draagmoederschap faciliteren, in ons land neerstrijken. Ze mikken vaak op homostellen met kinderwens. In mei 2015 was het ook al van dat.

In de VS kunnen mooie, jonge vrouwen goed geld verdienen met het laten wegplukken van eicellen voor verkoop. Zo'n eicel kan worden bevrucht met het zaad van een van de wensvaders van een homostel of desnoods kan er ook donorzaad gekocht worden. De technieken zijn natuurlijk ook beschikbaar voor heterokoppels. Vervolgens wordt tegen betaling een embryo, ontstaan via in-vitrofertilisatie (IVF), ingeplant bij een draagmoeder, die er op haar beurt voor vergoed wordt.

In België bestaat er geen specifieke regeling noch een wettelijk verbod op draagmoederschap. Elk contract dat wordt opgesteld tussen wensouders en draagmoeder heeft geen enkele juridische waarde: het is nietig omdat het menselijke lichaam niet verhandeld mag worden en niet het voorwerp van een overeenkomst mag uitmaken.

null Beeld kos
Beeld kos

Twee essentiële vragen

Dergelijke praktijken roepen veel ethische vragen op. We beperken ons tot twee essentiële.

Mag je, om je kinderwens te vervullen, gebruikmaken van het altruïsme van een derde persoon, die haar lichaam en baarmoeder ter beschikking stelt? Het advies nummer 30 van 5 juli 2004 van het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek stelt daarover dat de frustratie van een onvervulde kinderwens mensen in het diepst van hun levensplan kan raken.

Solidariteit met die mensen is een 'goed', op voorwaarde dat het gaat om een strikte altruïstische daad: een vrouw, vaak zus of vriendin die haar lichaam op vrijwillige basis ter beschikking stelt. Maar ook dit niet-commerciële draagmoederschap vraagt grote offers. Een zwangerschap brengt lichamelijke risico's met zich mee en de draagmoeder kan psychische schade oplopen als ze na de bevalling het kind moet afstaan waar ze tijdens de zwangerschap aan gehecht is geraakt.

null Beeld kos
Beeld kos

Daarom is het antwoord genuanceerd 'ja' en is het aangewezen om draagmoederschap slechts in uitzonderlijke situaties toe te staan.

Tweede vraag. Wie kan een beroep doen op draagmoederschap? Omwille van de risico's voor de draagmoeder pleiten wij voor een harde medische indicatie: situaties waarbij een vrouw geen 'kind kan dragen' omdat ze geen of een niet-functionerende baarmoeder heeft. Er zijn aanwijzingen dat dergelijke altruïstisch draagmoederschap in combinatie met een goede psychische en juridische omkadering een oplossing kan bieden aan het lijden van koppels met kinderwens.

Deze restrictieve instelling vertrekt van het standpunt dat het hebben van een kind geen absoluut recht is, want waar trek je anders de grens: bij een homokoppel, een single man, bij een vrouw van 47 met twee kinderen die in een nieuwe relatie nog een kind wil, of bij vrouwen die omwille van hun carrière of om esthetische redenen een beroep doen op een draagmoeder?

Het lijkt ons aangewezen om een wettelijke regeling uit te werken voor niet-commercieel draagmoederschap voor vrouwen die om medische redenen geen kind kunnen dragen. Een strikt juridisch kader kan menselijke drama's voorkomen, zoals een draagmoeder die haar kind niet wenst af te staan of de wensouders die het kind plots weigeren (bijvoorbeeld bij handicap, meerlingzwangerschap, door scheiding).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234