Vrijdag 27/05/2022

'Mag het soms iets meer zijn?'

Nederlands cabaretier en 'smulpaap' Eric van Sauers op Gentse humorfestival Cabaretten

De derde lente van het Gentse humorfestival Cabaretten kleurt opnieuw opvallend oranje: comedian Najib Amhali bijt vanavond de spits af, morgen is het de beurt aan Eric van Sauers, die er zijn nieuwste show Smulpapen presenteert.

Door Liv Laveyne

Gent l Van straatschoffie naar theateracteur over stand-up comedian tot gevierd cabaretier: het traject dat Eric van Sauers (°1964), kind van een Surinaamse vader en Nederlandse moeder, heeft afgelegd is op zijn minst opmerkelijk. 'Dat cabaret me gered heeft, is misschien wat cru gesteld. Maar het heeft wel opnieuw de noodzakelijke structuur aan mijn leven gegeven.'

Als onhandelbare puber bracht hij een tijd in tehuizen door, de middelbare school maakte hij niet af. Liever hing hij rond in coffeeshops, werkte als portier in de Amsterdamse rosse buurt en verkocht er lederen rokjes en jasjes aan de hoertjes. Op zijn 23ste raakte hij door het toelatingsexamen voor de toneelschool, zonder ooit een theaterstuk te hebben gezien. Maar aan het einde van die acteeropleiding had hij plots genoeg van theater, want hij wou geen "pop in regisseurshanden worden". Zijn eindexamen belde hij af vanuit Jamaica, alsook de aanbiedingen van Toneelgroep Amsterdam en het ROtheater. "Ik wil in mijn eentje dingen maken", was zijn simpele antwoord.

Een jaar na zijn afstuderen sloot Van Sauers zich aan bij het stand-upcollectief Comedytrain. Met collega's als Theo Maassen en Hans Teeuwen raakte hij er gepokt en gemazeld in het vak. Het is een periode waaraan Van Sauers met plezier terugdenkt, al wil hij het ook niet overromantiseren: "We hebben heel wat afgelachen, met zijn allen in een busje van het ene optreden naar het andere. Maar het was ook direct duidelijk dat we over veel doorzettingsvermogen moesten beschikken. Zeker als je op een braderie een podiumpje op moet, terwijl rond je het koopwaar wordt aangeprezen. De situatie was toen ook anders: nu maakt in elk tv-programma wel een stand-upper of cabaretier zijn opwachting. Wat een goede zaak is, alleen schetst de tv soms wel een erg eenzijdig beeld. Alsof comedy enkel gemakkelijke grappen maken is. Natuurlijk krijgen makkelijke grappen bij mij ook een plek, maar mag het soms iets meer zijn?"

Sinds Van Sauers in 1997 de jury- en publieksprijs heeft gewonnen op het Rotterdamse Camerettenfestival is zijn ster rijzende. In 2005 kreeg hij de cabaretprijs Neerlands Hoop voor zijn vierde cabaretprogramma Eric van Sauers liegt, een heftige brok kritiek op onze complexe samenleving en de onderbuikgevoelens die in Nederland leven. "Een vrouw raakt met haar boerka in de ketting van haar fiets verstrikt. Ik help haar recht, maar dan zie ik twee imams in de verte aankomen. Dus ik laat haar weer vallen en schop haar in het gezicht. Ik zou niet willen dat ze problemen krijgt." Het is geen waargebeurd feit, maar een fragment uit Eric van Sauers liegt. "Ik had niet de behoefte om te tonen: zie eens wat ik durf", zegt Van Sauers. "Achter een grove mop moet een diepere gedachte liggen. Die grap vloeit voort uit het ongemak waar ik mezelf soms op betrap. Mag ik een vrouw in boerka zomaar helpen?"

Van Sauers acteerde in verschillende films van Theo van Gogh. "Toen Theo vermoord werd, was ik blij dat ik veel van mijn agressie en boosheid op het podium kwijt kon. Ik ben zeker niet meer op mijn tellen gaan letten dan voordien, misschien omdat ik sowieso geen grappen maak die dermate kwetsend zijn dat ik er mijn leven voor zou moeten geven. Ik focus in mijn nieuwe show Smulpapen ook nooit zomaar op één doelgroep, maar toon de mens - of die nu christen, moslim dan wel ultralinks is - met al zijn gebreken."

In Vlaanderen lijkt een tijdperk van restauratie aangebroken: van de afgeplakte tepels in Borgloon tot het verbod op de expositie van Boons Feminateek in Antwerpen of Vitalski's comedyshow in Temse. "Ook in Nederland voel je dat het klimaat veranderd is onder invloed van de christelijke partij", vindt Van Sauers. Hij verklaarde zich samen met andere cabaretiers solidair in het boycotten van theater De Orangerie in Roermond, waar cabaretier Micha Wertheim niet meer welkom is, nadat zijn grappen over gehandicapten er in het verkeerde keelgat schoten (DM 14/3). "De reden dat ik het theater mee boycot, heeft niet zozeer te maken met het feit of Micha's grappen al dan niet geoorloofd waren. Het gaat erom dat een theaterprogrammator - die de avond van het incident zelf niet aanwezig was in de zaal - beslist dat een cabaretier er niet meer mag optreden."

Ging Eric van Sauers liegt over het onderbuikgevoel van Nederland, dan focust hij in Smulpapen meer op het algemeen onderbewustzijn. "Iedereen weet wel dat het poolijs smelt, maar een minuut later is er alweer een ander probleem dat onze voorkeur wegdraagt. We beschikken over zapemoties: nu eens boos, dan weer verontwaardigd, om uiteindelijk vrijwel altijd uit te komen bij berusting. Niemand weet ook precies wat er aan de hand is. Mensen gaan op internet aan het googelen en denken dat alles wat ze er lezen waar is. Neem nu Al Gore en de theorieën die hij ventileert in An Inconvenient Truth. Daarvoor kan hij zogezegd bogen op een team van duizend experts, maar dat blijken dan ook advocaten en dergelijke te zijn. Veel wetenschappers zijn het oneens met Al Gore en niet het minst ook met elkaar. Het gaat in mijn show niet over wie gelijk of ongelijk heeft; wel wil ik het publiek tonen hoe gemakkelijk je meegaat in allerlei redeneringen."

Van Sauers maakt er gretig gebruik van in Smulpapen: of het nu het uitsterven van de tonijn betreft dan wel de opmars van de vrouw. "Binnenkort zal de mensheid geregeerd worden door vrouwen. Is er dan nooit meer oorlog? Nee, de oorlog zal alleen wat lekkerder ruiken", zo stelt hij in zijn show. Van Sauers lacht: "De voorbeelden zijn er: jullie Joëlle Milquet lijkt me ook niet meteen een vrouw die voor rust en vrede zorgt."

Veel vertrouwen in de toekomst van de mensheid lijkt hij niet te hebben: "Ik ken mezelf: ik ben geen slecht mens, maar als ik de gemiddelde mens ben, dan is het toch niet zo goed gesteld met de wereld. Ik rij met een grote auto, omdat ik veel op de baan moet, zo sus ik mezelf. Ik eet dolgraag kreeft, hoewel ik enorm medelijden heb met die beestjes die met hun scharen dichtgeplakt in een aquarium hun lotgenoten op tafel geserveerd zien worden, om uiteindelijk zelf levend in de kookpot te belanden. Maar dan denk ik bij mezelf: 'Ach Eric, je eet al uit principe geen kikkerbilletjes en ganzenlever'. Ik wil in Smulpapen allerminst met het vingertje wijzen, maar het publiek en in de eerste plaats mezelf een spiegel voorhouden. Ik ben geen predikant. Als mensen gewoon naar mijn voorstelling komen om een avondje te lachen en niet meer dan dat, is me dat ook goed."

Naar het schijnt heeft Van Sauers de gewoonte om voor zijn show met zijn technicus een partijtje tafeltennis te spelen. "Fuck, staat dat ook al op Google?", lacht hij. "We doen elke show iets anders: nu vermaken we ons met minivliegtuigjes in piepschuim die je vanop afstand kunt bedienen. Theaters zijn daarvoor de ideale plek: voor mijn show is het er windstil."

Smulpapen, morgen in Capitole, Gent. Cabaretten nog tot en met 1 mei, met onder meer Claudia de Breij, Alex Agnew, Raf Coppens, Nigel Williams, Adriaan Van den Hoof en Wouter Deprez.

www.cabaretten.be

Eric van Sauers:

Als ik de gemiddelde mens ben, dan is het toch niet zo goed gesteld met de wereld

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234