Vrijdag 06/12/2019

Mag het iets meer zijn? Kennis verdient het, ingebed te worden in schoonheid

Ooit moest de lat hoog, niet laag; de basis breed, niet eng

Ik dacht eraan, toen voor de schoolvakantie het debat over de leerplannen losbarstte. Ik dacht er opnieuw aan nu aan het einde van de vakantie het taalgebruik onder vuur ligt. Ik zal er opnieuw aan denken, als vanochtend de dure boekentassen worden bovengehaald.

Hoe ik, kuierend door Parijs, in het Quartier Latin belandde. En ik er minutenlang op stond te kijken. Verbluft, ontroerd. Zo kon het dus ook. Gebeiteld in steen, zo niet voor de eeuwigheid dan minstens voor hele generaties, prijkte daar op gevels het hele aanbod. Géologie, paléontologie, géometrie, mineralogie, physiques, zoologie, mathématiques..., en ergens daartussenin ook mécaniques. Geen afzonderlijke of minderwaardige discipline: nee, onder hetzelfde dak met evenveel pracht en praal. Geen haar op de toenmalige hoofden dat eraan dacht dat men ooit minder zou willen. Want het ging zo maar door, daar in die wijk van onderwijs en wetenschap, huizenblok na huizenblok.

Op de hoek van het Institut de Géographie las ik: 'opgericht door markiezin Arconati Visconti ter ere van haar vader Alphonse Peyrat, homme de lettres et sénateur.' Literator en senator, wanneer had ik die twee nog met zoveel vanzelfsprekendheid in één adem vernoemd gezien?

Nee, dit stukje Parijs is niet gegroeid uit een eenheidsdenken. Hieraan zijn eindeloze ideologische en inhoudelijke discussies voorafgegaan, en zo hoort het. Debatteren is ook een vorm van leren, is er een schoolvoorbeeld van. Om bij het recente debat te blijven, mij gaat het niet eens om deze of gene taal. Dialecten vertederen mij, er is niks mis met sms-poëzie. Als woorden maar worden gekoesterd, er bewust wordt omgegaan met taal. Als het maar niet is van lamaarhangen, tisalgoegenoeg. Als we niet blijven bukken.

Volksverheffing

Du choc des idées jaillit la lumière, heet het in het Frans. Wat mij daar in Parijs zo trof, was het kader waarin die choc des idées plaatsvond. Geen opgeleukte scholen, geen gepriegel over vakken of uren, geen afdingen op een onsje wiskunde of Latijn. Nee, hier waren ernst en overdaad aan de orde en ja, ook een gebrek aan (valse?) bescheidenheid.

De lat moest hoog, niet laag; de basis breed, niet eng. Zoveel mogelijk voor zoveel mogelijk gegadigden was het doel. Volksverheffing - dat o zo verdomde en onterecht verguisde woord. Deze trots, deze ambitie: wanneer hebben wij die verloren? Zijn ze gefnuikt door de complexiteit van onze samenleving of hebben wij ze losgelaten uit gemakzucht, wanhoop, twijfel?

Er was dus een tijd waarin men er prat op ging. Kijk eens, dit kennen wij en nog meer willen wij kennen. En al die kennis willen wij delen. En dat etaleren wij met fierheid, daarvoor trekken wij de nodige middelen uit, spreken wij de beste architecten en kunstenaars aan. Want kennis verdient het, ingebed te worden in schoonheid. Kennis is schoonheid.

En, dacht ik daar in dat zonovergoten vijfde arrondissement, laat die dan uitgedragen worden door leraars die niet ontmoedigd worden door ontmoedigde leerlingen. Leraars, die niet verdrinken in regeltjes en papieren, maar tijd hebben voor elk van die leerlingen, ook deze die meer tijd vragen. Leraars, die geloven dat je verslaafd kan raken aan kennis, dat cultuur even zinnenprikkelend kan zijn als een goede vrijpartij, en dat enthousiast belichamen. Die dat geloof belijden in een voor iedereen begrijpelijke maar meeslepende taal.

Van die bevlogen leraars, die eenieder die er ooit een heeft gekend, nooit vergeet. Leraars kortom, die passen in zulke paleizen, samen met hun leerlingen. En al zullen die leerlingen misschien nooit in een Panthéon eindigen, zoals de grote denkers en sprekers die dit geloof in kennis heeft voortgebracht, ze zullen tenminste bij leven geweten hebben dat voor hen alleen een paleis goed genoeg was. En dat ze daar welkom waren, of ze er bleven of niet. Ook zonder dure boekentas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234