Zaterdag 17/08/2019

Mag een man nu niet huilen? (als een ander het ziet)

Tranen bij Edwin van der Sar, de boomlange (1,97 meter) keeper van het Nederlandse elftal, bijgenaamd 'het ijskonijn', na de uitschakeling van Nederland in het WK. Idem voor Ronald de Boer, nochtans ook een koele kikker van reputatie. Niks krampachtig op de onderlip kauwen, onderwijl verbeten in de verte starend, maar tranen met tuiten. De emoties sterker dan de man: eventjes mocht het. Maar kan het alleen op sportvelden, en wat zouden we zeggen als premier Dehaene plots boven zijn dossiers in tranen zou uitbarsten? En zouden mannen niet vaker huilen als ze wisten wat het bij vrouwen teweegbrengt, zo'n bink die zijn emoties en tranen de vrije loop laat?

Vraag mannen wanneer ze voor het laatst hebben geweend, en de meesten ontwijken de vraag. "Toen ik in het vierde leerjaar zat", is een veelgehoord antwoord. Gevraagd naar het waarom van de tranen tonen ze zich toeschietelijker. Begrafenissen en geboortes zijn in dit verband cruciale momenten, maar ook bij massamanifestaties zoals rakettenbetogingen of solidariteitsacties bij Renault houdt het sterke geslacht de ogen niet droog. Voor de beeldbuis worden mannenogen ook nogal eens vochtig, of het nu een documentaire over ex-Joegoslavië betreft of de herenigingen in het programma Spoorloos. Liefdesverdriet verwerken de heren dan weer liever met behulp van stoer gedrag, een flinke portie cynisme en drank. Het vaderschap maakt kwetsbaarder: sommige mannen geven toe dat ze sedert de geboorte van hun kinderen vlugger tot tranen bewogen worden dan voorheen. En complimentjes willen de waterlanders ook wel eens doen vloeien: bondskanselier Kohl, toch niet echt een watje, barstte ooit in tranen uit toen president Clinton hem publiekelijk huldigde voor zijn aandeel in de integratiepolitiek.

Eén ding staat vast: vrouwen huilen vaker dan mannen. "Niet alleen vaker, maar ook heviger en langer", bevestigt Ad Vingerhoets van de Katholieke Universiteit van Brabant. Hij leidt een wereldwijd onderzoek naar het huilgedrag van volwassenen. "Belgische mannen hebben gemiddeld 1,13 huilbui per maand, Belgische vrouwen 3,02. Mannen huilen ook relatief vaker in positieve situaties. Ik herinner me dat Ronald de Boer vorig jaar ook in huilen uitbarstte toen Ajax zich op het nippertje kon kwalificeren voor de Champions League. Bij vrouwen komt huilgedrag meer voor in conflictsituaties. Huilen van woede, van machteloze woede, is typisch voor vrouwen. Als mannen boos zijn, gaan ze vloeken, tegen een stoelpoot schoppen, maar niet huilen."

"Huilen doe je in hoofdzaak als je geen ander gedrag beschikbaar hebt, als je zo overweldigd wordt door emoties dat je daar niet adequaat kan op reageren. Tengevolge van een hevige emotie komt al die energie vrij en die moet omgezet worden in een bepaald gedrag."

Mannen huilen dus al niet vaak, en als ze dan toch tranen storten, doen ze dat het liefst in hun eentje. "Vijfenzeventig procent van de mannen huilt als ze alleen zijn, of in de nabijheid van slechts één persoon, doorgaans hun partner", zegt Vingerhoets. "Meestal gebeurt dat in de slaapkamer." Publieke huilbuien zijn uitzonderingen. In 1981 verwekte VVD-politicus Hans Wiegel in Nederland grote beroering toen hij tijdens het vragenuur van de AVRO voor de camera's in tranen uitbarstte. Wiegel, die een paar maanden voordien zijn vrouw had verloren, werd door iemand uit het publiek ondervraagd over sociale voorzieningen voor weduwen en weduwnaars. Na de huilbui van Wiegel werd het programma abrupt afgebroken. Talloze mensen zegden hun abonnement met de AVRO op en bedolven Wiegel onder warme sympathiebetuigingen. Nog in Nederland kon ook voormalig minister van Ontwikkelingssamenwerking Pronk, net terug van een reis door Oeganda, zijn tranen niet bedwingen voor de camera. Bij ons werd Bert Anciaux al vaker met vochtige ogen gesignaleerd, maar hij blijft een uitzondering.

"Logisch", oordeelt dokter Piet Bracke, auteur van het proefschrift Geslachtsverschillen in depressiviteit en de sociale ongelijkheid van mannen en vrouwen. "Huilgedrag is een blijk van kwetsbaarheid en maakt deel uit van een sociale relatie. Wie huilt, stelt zich open voor troostgedrag. Als man heb je constant het gevoel dat je, als je huilt, je zelfstandigheid opgeeft en afhankelijkheid bekent."

"Mannen huilen niet vaak - en zeker niet in het openbaar - omdat ze bijna altijd in competitieve situaties verkeren. Op de werkplaats maken ze deel uit van een statushiërarchie met vaak onuitgesproken competitie naar boven en onder, en in zo'n situatie is huilen ongelooflijk nefast. Dan word je door je rivalen gewoon afgemaakt. Vrouwen zijn doorgaans meer geëngageerd in sociale rollen die niets te maken hebben met competitie maar met ondersteuning, en in zo'n situatie is huilen heel functioneel: het ontlast, haalt de competitie uit het gesprek."

"Het is geen toeval dat voetballers pas huilen na afloop van de wedstrijd: de competitie is op dat moment afgelopen. Je ziet nooit voetballers wenen als ze halverwege de match neergemaaid worden. Nee, pas als de strijd gestreden is, kunnen de zonen zich weer in de armen van moeder laten opnemen."

"Problematisch wordt het als mannen de typisch mannelijke manier om met verdriet en conflicten om te gaan - vermijdingsgedrag: fietsen, joggen, drinken - ook privé doortrekken. Dan hoor je vrouwen bij een echtscheiding zeggen: eigenlijk had het niet zover hoeven te komen. Als hij maar een keer had getoond wat er werkelijk in hem omging... Pas op, vermijdingsgedrag kan heel functioneel zijn: problemen even loslaten is soms beter dan eindeloos wroeten, zoals vrouwen doen. Gevaarlijk wordt het pas als vermijdingsgedrag belet dat je problemen aanpakt."

Bracke is optimistisch wat de toekomst betreft. "Naarmate mannen meer tijd zullen investeren in zorgende taken, in hun kinderen, zal de angst om gevoelens te tonen afnemen. Ze zullen gewaarworden dat in dat soort relaties huilen wel op zijn plaats is, en ze zullen dat gedrag ook doorgeven aan hun zonen. Je mag het belang van socialisatiepatronen niet onderschatten: volwassenen raden kinderen gedragingen aan die ze zelf als functioneel ervaren."

Voorlopig is het nog altijd zo dat mannen en vrouwen ook heel verschillend op tranen reageren. Het is geen toeval dat Bert Anciaux vooral bij vrouwen populair is. "Ik gruwel bij de gedachte aan een regeringslid dat in tranen uitbarst", is de reactie van een verslaggever economie. "Eén keer kan ik door de vingers zien, maar als het te vaak gebeurt, verlies ik mijn respect voor de man of vrouw in kwestie. Mijn conclusie zou zijn dat die niet opgewassen is tegen zijn taak." Vrouwen oordelen heel anders. "Mijn volgende vriend zal een Nederlander zijn; die zijn tenminste niet bang om hun gevoelens te tonen", reageerde een vrouwelijke fan op de tranen van Oranje. "Voor vrouwen, die gewend zijn om op te boksen tegen weinig communicatieve mannen, is een exemplaar dat zo duidelijk zijn gevoelens toont, onweerstaanbaar", zegt psychologe Agnetha Frith. "Zij beschouwen kwetsbaarheid niet als een brevet van onvermogen, integendeel. Het ontwapent en vertedert, appelleert ook aan moederlijke gevoelens. Al is het nu ook niet de bedoeling dat mannen om de haverklap in tranen uitbarsten."

Van der Sar en De Boer zijn gewaarschuwd. Mannen en vrouwen hebben begrip voor hun tranen van gisteren. Maar als het vaker gebeurt, zullen mannelijke voetbalfans ze huilebalken vinden. Van vrouwen mag het nog wel eens.

Hilde Sabbe

Tranen bij Edwin van der Sar. De emoties sterker dan de man: eventjes mocht het. (Foto AFP)'Ik gruwel bij de gedachte aan een regeringslid dat in tranen uitbarst.' (Foto Stephan Vanfleteren)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden