Maandag 18/11/2019

Interview Wellesnietes

Mag de baas een relatie hebben met een werknemer, of niet?

Kris De Schutter (l) en Luc Van Liedekerke. Beeld Wouter Van Vooren

Een voor- en tegenstander gaan in duel over een hot issue. Deze week: Steve Easterbrook, de CEO van McDonald’s, moet opstappen omdat hij een relatie op de werkvloer had. Mag een baas een liefdesverhouding aangaan met een werknemer? 

KRIS DE SCHUTTER: ‘NA DE UREN MAG JE RELATIES HEBBEN MET WIE JE WILT

Een bedrijf/werkgever kan niet beslissen wie een relatie mag aangaan, zegt Kris De Schutter, advocaat bij Loyens & Loeff. Meer nog: “In se moet een koppel die relatie zelfs niet melden.”

“Het is een oud gezegde: hou werk en privé gescheiden. Leidinggevenden verwachten dat privéproblemen aan de deur worden achtergelaten. Ze mogen de productiviteit van een werknemer niet beïnvloeden.

“Maar dan moet die ingesteldheid ook in omgekeerde richting werken. Iedereen heeft recht op een privé­leven waar de werkgever niets over te zeggen heeft. Eens je de deur na de werkuren hebt dichtgetrokken, mag je dus flirten, daten of een relatie hebben met wie je wilt. Zelfs als dat met een baas of werknemer is. Puur juridisch gezien kan een werkgever relaties die op de werkvloer zijn ontstaan dan ook niet verbieden. En een ontslag enkel en alleen omwille van die verhouding zal nooit worden toegestaan.

“Toch staan de meeste bedrijven er niet om te springen. Nochtans vind ik het niet raar dat relaties juist op de werkvloer ontstaan. We brengen er een groot deel van ons leven door samen met collega’s. Tijdens pauzes wordt er met elkaar gepraat. Het is niet uitgesloten dat ook andere onderwerpen dan het werk aan bod komen. Dan is het logisch dat sommige banden inniger worden. En je kan al helemaal niet kiezen op wie je verliefd wordt.

“Is zo’n relatie makkelijk? Tussen liefdesdroom en daad staan praktische bezwaren. Als een werkgever-werknemerkoppel op verschillende afdelingen werkt, dan is de kans klein dat er zich problemen zullen voordoen. Het wordt pas moeilijk als de betrokkenen direct samen­werken.

“Ik herinner me een zaak van een baas die een relatie begon met zijn persoonlijke secretaresse. De vrouw had toegang tot zijn mailbox, waardoor ze alle berichten door en over collega’s kon meelezen. In dat geval werk je problemen in de hand. Dat is duidelijk.

“Maar zelfs als de samenwerking niet zo nauw is, bestaat de kans dat zo’n relatie een schijn van partijdigheid opwekt. En dat is al voldoende om de werksfeer compleet te verzieken en kan bij collega’s tot de nodige frustraties leiden. Er kunnen beschuldigingen over onterechte bonussen, promoties of extra’s geuit worden.”

Richtlijnen

“Het is dus logisch dat ook België meer aandacht besteedt aan relaties op de werkvloer. Daar was niet altijd oog voor. Om het met de woorden van wijlen Jean-Luc Dehaene te zeggen: problemen moeten pas opgelost worden als ze zich voordoen. Dat is een typisch Belgische mentaliteit, vrees ik. (lacht)

“Het kan alleszins geen kwaad als een bedrijf een aantal richtlijnen op papier zet, zoals vragen om een afdelingshoofd in te lichten. Maar zelfs dat kan in principe niet verplicht worden.

“Het grootste probleem is trouwens niet de relatie op het moment zelf, maar als die na een tijd fout loopt. Dan komen de kleinste kanten van mensen naar boven. Ook als de relatie met wederzijdse toestemming was.

“De wil om naar de rechtbank te trekken, is hier veel kleiner dan in Amerika. Maar dat neemt niet weg dat ook hier klachten worden ingediend na een stukgelopen romance. In de meeste gevallen worden die onderling geschikt. Ja, inclusief een zakje geld. Of een serieuze zak, als de reputatie van het bedrijf of de betrokkene op het spel staat.”

Steve Easterbrook: niet meer welkom bij fastfoodketen McDonald’s. Beeld REUTERS

LUC VAN LIEDEKERKE: ‘INTERNE RELATIES KUNNEN VOOR PROBLEMEN ZORGEN

Volgens professor bedrijfs­ethiek Luc Van ­Liedekerke (UA en KU Leuven) ligt een ­liefdes­relatie tussen een baas en personeelslid ­gevoelig. “Collega’s worden vaak benadeeld.”

“Bill Gates is destijds als een blok voor zijn werkneemster Melinda gevallen. De twee vormen ondertussen al tientallen jaren een stabiel koppel. Maar mochten ze elkaar vandaag leren kennen op de werkvloer van Microsoft, dan zou Bill haar nooit zonder problemen op date kunnen vragen.

“In Angelsaksische landen liggen relaties op de werkplek gevoelig. Sinds de #MeToo-beweging zijn de regels nog aangescherpt. Dat is niet verwonderlijk, want bedrijven kunnen er zelf aansprakelijk gesteld worden voor een stukgelopen relatie. Ze dekken zich dus in met strikte gedragscodes. Daarin wordt expliciet vermeld dat managers geen relatie mogen hebben met iemand van het personeel.

“In Europa loopt het zo’n vaart niet. Een relatie verbieden mag niet. Waar zou het dan stoppen? Mogen vriendschappen die op de werkvloer ontstaan dan ook niet meer? Op dat vlak zijn we minder puriteins dan Amerika.

“Al neemt dat niet weg dat een interne relatie ook hier voor problemen kan zorgen. Meerderen hebben vaak de neiging om hun liefdespartner voor te trekken. In de praktijk worden andere collega’s dikwijls benadeeld. In Duitsland, bijvoorbeeld, zou de ex-CEO van Volkswagen zijn vriendin tot in de raad van bestuur hebben gepromoveerd. In eigen land lossen organisaties dat op door een aantal richtlijnen op te stellen. Niet alleen in bedrijven, maar ook op universiteiten, mocht een professor voor een assistent of student vallen.

“Natuurlijk kunnen er ook relaties ontstaan die de werkomstandigheden niet beïnvloeden. Maar zelfs dan loeren er gevaren om de hoek. Collega’s pikken romantische gevoelens snel op. Roddels verspreiden zich sneller dan de waarheid. Dat kan de positie van het koppel, of een van de partijen, onhoudbaar maken. Daarom liggen interne relaties bij de meeste bedrijven en raden van bestuur zo gevoelig.

Wraakgevoelens

“Want wat als de liefde niet blijft duren, waardoor het koppel een punt zet achter de relatie? Collega’s worden dikwijls gedwongen om partij te kiezen. De werksfeer zal volledig verzuren. Misschien moet een van de ex-partners zelfs het bedrijf verlaten. Het risico bestaat dat de gedumpte partner wraakgevoelens krijgt en niet alleen de ex, maar ook het bedrijf schade wil berokkenen. Daar moeten ondernemingen rekening mee houden.

“Als een CEO verliefd wordt op een ondergeschikte en beslist om voluit voor de relatie te gaan, dan kan het koppel beter open kaart spelen. Zo vermijd je elke zweem van partijdigheid. En voorkom je dat de situatie op de werkvloer later uit de hand kan lopen. Vaak voorziet de werkgever dan wel een zachte en galante uitweg, bijvoorbeeld door een van de partijen van afdeling of functie te laten veranderen. Tenzij het koppel elke dag verdwijnt om drie uur lang te ‘vergaderen’. Dan zal wel een harde exit – om dwingende redenen – volgen.

“Het hoeft trouwens niet altijd de ondergeschikte te zijn die van werk verandert. Bij McDonald’s, Intel en in het verleden Boeing werd telkens de CEO aan de deur gezet. Hoe hoger de positie van de leidinggevende, hoe ingrijpender de gevolgen kunnen zijn. Ze zijn immers het uithangbord en gezicht van het bedrijf. Voor beursgenoteerde bedrijven speelt dat aspect nog meer. Zij zijn onderdeel van de publieke ruimte. Daardoor wordt het reilen en zeilen van het bedrijf op de voet gevolgd door de gespecialiseerde pers. Verhalen over interne relaties kun je niet tegenhouden. En dan kun je beter een nieuw gezicht uitspelen, dan de consequenties voor het bedrijf af te wachten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234