Woensdag 08/07/2020

Mads Mikkelsen

Als iemand de remedie tegen typecasting heeft gevonden, dan wel Mads Mikkelsen. De Deense steracteur speelde al een pokerende Bondslechterik, een montere pastoor en een criminele junk. Dezer dagen schittert 'Mad Mads' als kleuteronderwijzer in het pedofiliedrama 'Jagten/The Hunt'. 'Ik kookte van woede.'

Wat geldt voor de huidige Bond-villain, de Spaanse acteur Javier Bardem - geen klassieke schoonheid, maar wél 'une gueule', een karakterkop die in het geheugen blijft hangen - kan zeker ook gezegd worden van de beroemdste Deense acteur. En net als Bardem is Mads Mikkelsen, die in 1965 in Kopenhagen geboren werd, inmiddels uitgegroeid tot een veeleer broeierig dan romantisch sekssymbool. Toen hij vorig jaar door de European Film Academy bekroond werd met de prijs voor European Achievement in World Cinema, kreeg hij die trofee overhandigd door zijn Zweedse collega Stellan Skarsgård, die hem toesprak met een mengeling van affectie en plagerij: "Je bent niet knap, maar je hebt een interessante kop."

Interessant zijn in elk geval ook de keuzes die 'Mad Mads' maakt tussen Deense (en bij uitbreiding Europese) arthousefilms en Ameri- kaanse popcornmovies. Hem proberen vast te pinnen op specifieke rollen of welbepaalde personages is dan ook onbegonnen werk. Toch mag zijn vertolking van kleuterleider Lucas, die in Jagten/The Hunt ten onrechte van seksueel kindermisbruik beschuldigd wordt, een opmerkelijk voorbeeld van 'against typecasting' genoemd worden.

"Dat mag", knikt Mikkelsen, als we hem daags na de wereldpremière van Jagten, de nieuwe film van regisseur Thomas Vinterberg, in Cannes ontmoeten. "Maar ik denk ook dat dit gezegd werd van zowat elk personage dat ik al gespeeld heb. En neen, ik maak geen grapje, want dat was al zo bij mijn allereerste film, Pusher van Nicolas Winding Refn, waarin ik een criminele junk speelde. Of mijn personage nu een lieve man is of een misdadiger of gay of wat dan ook: men lijkt vaak verbaasd dat ik zo'n rol speel. Maar zelf sta ik daar nooit bij stil. Voor mij is elke rol die ik speel telkens weer anders. Het enige wat mijn personages met elkaar gemeen hebben, is dat ze praten. Meestal toch, want in Valhalla Rising, ook van Nicolas Winding Refn, sprak mijn personage One-Eye geen gebenedijd woord (lacht).

"Ik begrijp het wel, die behoefte om mensen in vakjes te stoppen. Maar acteurs zien zichzelf zo niet. Niemand wordt graag in een hokje opgesloten en dus proberen we het zelf zo weinig mogelijk te doen. Natuurlijk besef ik wel dat mensen een bepaald beeld van mij kunnen hebben. Maar afhankelijk van welke films je van mij gezien hebt, moeten er dus wel heel verschillende 'beelden' van mij bestaan. En geen enkel daarvan strookt met de werkelijkheid (lacht). Soms word ik voor een project gevraagd omdat de regisseur of de producent mij gezien heeft in een film waarin ik al een gelijkaardig personage heb neergezet. En dan willen ze bijvoorbeeld dezelfde soort energie. Maar soms benaderen ze me omdat ze iets totaal nieuws in mij gezien hebben . En dan beweren ze dat ze mij helemaal opnieuw zullen uitvinden! Wel, als het hen gelukkig maakt om te denken dat ze Mads Mikkelsen hebben uitgevonden, dan mogen ze dat denken (lacht). Acteren is acteren. Ik ben intussen al lang genoeg bezig om te weten dat ik met al mijn verschillende personages de cirkel al heb rondgemaakt - de volle 360 graden. Maar alleen de mensen die ál mijn films gezien hebben, beseffen dat."

Flexibiliteit als acteur blijkt toch wel een van uw troefkaarten te zijn.

"Ik realiseer me dat ik tot op zekere hoogte veel geluk heb gehad dat mensen mij op veel verschillende manieren bekeken hebben en mij daarom uiteenlopende personages hebben aangeboden. Ik zie ook dat er veel goede tot zeer goede acteurs zijn die vaak hetzelfde soort rollen spelen. Maar ik denk niet dat zij dat zelf ook willen. Ze willen wel degelijk andere rollen spelen en ze zouden dat ook kunnen, maar ze krijgen die niet aangeboden. Dus ja, ik heb geluk gehad, maar ik heb daar nooit ofte nimmer bij stilgestaan. Het gaat nooit om mij, het gaat om de film. Als ik me in een volgende film zou herhalen, dan kan me dat niks schelen, zolang het maar een mooie film oplevert. En het is evenmin interessant om zogezegd voor de 'uitdaging' van iets totaal anders te gaan en dan de film naar de kloten te helpen. Als ik een uitdaging wil, dan beklim ik Mount fuckin' Everest wel."

Wat trok u bij Jagten aan in het personage van Lucas?

"Het was eerder het scenario waardoor ik me ogenblikkelijk aangetrokken voelde. Meer zelfs: ik was meteen geïnteresseerd door het feit dat Thomas (Vinterberg, de regisseur, JT) mij eindelijk eens vroeg om het scenario te lezen. We kennen elkaar al sinds het begin van onze carrières, maar hij had zijn eigen kleine Thomas-club en ik zat dan weer in het Nicolas Winding Refn-clubje. Zij hadden zoiets van: 'Neen, wij praten niet met elkaar'. Maar we zijn inmiddels allemaal een beetje volwassener en de clubjes zijn wat meer open geworden. Ik kreeg het scenario van Jagten dus te lezen en ik werd erg geraakt door dat verhaal. Ik was ook verrast door de woede en de verontwaardiging die ik in mezelf voelde opborrelen, want ik vond het zó onrechtvaardig wat Lucas overkwam. Maar tegelijk was er in het scenario geen enkel personage dat ik niet kon begrijpen. Ik hield van hen allemaal. En dus dacht ik: wow, waar moet ik dan heen met al die woede en verontwaardiging? Dat vond ik een bijzonder interessant uitgangspunt voor een film. Dit was een verhaal dat werkelijk ergens over ging."

De onschuld van Lucas staat, althans voor het publiek, geen moment ter discussie.

"Neen, we wisten van in het begin dat we geen thriller wilden maken. Die worden in Dene- marken al genoeg gedraaid. We wilden dus geen verhaal met: heeft hij het nu wel of niet gedaan? We wilden een verhaal over liefde en vriendschap maken. En hoe fragiel en breekbaar zoiets kan zijn. Maar we wilden evenmin de indruk wekken dat seksueel kindermisbruik niet zou bestaan, want het gebeurt elke dag opnieuw. En ook niet dat kinderen per definitie leugenachtig zijn, want normaliter spreken ze wél de waarheid. Wat de film aantoont, is hoe veel liefde kan omslaan in veel angst, die op zijn beurt kan omslaan in veel haat. En dan stort de samenleving in elkaar."

Hebt u zelf ooit in een situatie verkeerd waarin u ten onrechte van iets beschuldigd werd?

"Zeker niet op de manier zoals het in Jagten getoond wordt. Het is nooit aangenaam om valselijk beschuldigd te worden. Sommige mensen halen dan misschien hun schouders op, maar ik ga voor rechtvaardigheid. I freak out! Ik word woest als een stier. Als acteur ben je zo'n beetje een publieke figuur en dus lees of hoor je soms bepaalde dingen in de media die je toch wel de wenkbrauwen doen fronsen. Maar je kunt dat nooit helemaal onder controle houden. Wat Jagten laat zien, is het sneeuwbaleffect van zo'n valse aanklacht. Het wordt steeds groter. Maar als het over de media gaat, dan is er meteen sprake van een gigantische sneeuwbal! Die dan ook nog eens pretendeert de Waarheid te vertellen! In de film wordt Lucas geconfronteerd met een zeer ernstige beschuldiging. Zoiets heb ik gelukkig zelf nooit meegemaakt, maar ik kon mij makkelijk identificeren met het feit dat hij er totaal door van streek raakt. Compleet verbouwereerd. En wat kun je in dergelijke omstandigheden zeggen, behalve: "Shit!" Alles wat hij daarna probeert te zeggen, wordt door zijn omgeving toch op argwaan en wantrouwen onthaald."

Hoe hebt u zich op deze rol voorbereid?

"Vooral door zo veel mogelijk vragen te stellen, die dan door Thomas moesten worden beantwoord. Tijdens het draaien hebben we soms zaken veranderd, maar soms zijn we ook teruggekeerd naar wat er oorspronkelijk in het scenario stond. Heen en weer. Maar de vragen moesten worden gesteld, om er zeker van te zijn dat we wel degelijk op dezelfde golflengte zaten."

Over welke vragen ging dat zoal?

"Een voorbeeld. Lucas gaat op een heel beschaafde manier met de situatie om. Ik denk dat ik in dergelijke omstandigheden misschien minder geciviliseerd zou hebben gereageerd. Of toch sneller dan Lucas het nu doet. Het was dus belangrijk dat we precies zouden bepalen op welk moment Lucas zich realiseert dat zijn beschaafde aanpak niet werkt tegenover al die emoties waarmee hij geconfronteerd wordt. Het is niet dat die mensen slecht zijn, maar Lucas voelt dat hij tegen een muur van emoties aanbotst. Wat is dan precies het breekpunt, het moment dat hij er écht genoeg van heeft? Dat kon op verschillende tijdstippen gebeuren. Met die vraag zijn we de hele draaiperiode in de weer geweest, en de beslissing is pas heel laat gevallen. Thomas en ik hebben een tijdje met het idee gespeeld om de uitbarsting van Lucas vroeger in de film te plaatsen, maar we hebben dat uiteindelijk toch niet gedaan, precies omdat we van mening waren dat dit niet bij het personage van Lucas zou passen. Maar we hebben allebei wél uitgekeken naar de dag waarop we die uitbarsting konden draaien (lacht).

"We hebben ook veel gepraat over het einde. Eigenlijk hadden we drie verschillende eindes. Nee, ik ga niet verklappen wat de andere twee waren. We hebben ze wel alle drie gedraaid. Eén was zachter, één was harder en de ontknoping die we uiteindelijk gekozen hebben, zat daar tussenin. Zelf voelde ik meer voor het hardere einde, maar het was een kwestie van de juiste balans vinden."

We zullen het einde uiteraard niet verklappen, maar voor mij impliceerde het: die hele zaak is nog steeds niet achter de rug.

"Absoluut. En het zal nooit over zijn. Als de gastheer op een feestje je kind een uitbrander geeft omdat het te veel lawaai maakt, dan zul je misschien beslissen om een tijdje niet meer naar zijn feestjes te gaan. En dat alleen maar voor een berisping! En je kind was misschien wel echt te luidruchtig. Maar zo reageren we nu eenmaal als het om kinderen gaat. Dus stel je voor wat er zou gebeuren als er ook maar het zwakste vermoeden bestaat dat iemand, misschien, je kind heeft aangeraakt."

In welke mate staat Lucas symbool voor de moderne Deense man?

"Ha, ik hoor dat je al met Thomas hebt gesproken (lacht). Ik weet dat hij mijn personage gepitcht heeft als het portret van een typische Scandinavische man, maar daar heb ik niets mee te maken. Voor mij is Lucas gewoon een man die overal vandaan kan komen. In de film zitten misschien wel elementen die typisch Scandinavisch zijn, maar ik vind dat eerlijk gezegd niet zo interessant. Dit is gewoon het verhaal van een man die op een beschaafde manier reageert.

"Ik heb de film gisteren nog eens opnieuw gezien en ik heb mezelf daarbij de vraag gesteld wat hij anders had moeten doen. Had hij klappen moeten uitdelen? In het begin vraagt hij wie dat gerucht verspreid heeft? Geen antwoord. Wat heb ik verkeerd gedaan? Geen antwoord. Alleen maar: 'We zullen er morgen over praten.' Maar voor het zover komt, is de zaak al helemaal uit de hand gelopen. Lucas stapt dan naar de directrice van de kleuterschool om rechtstreeks de confrontatie aan te gaan. Hij neemt dus wel degelijk initiatief. Hij gaat ook de confrontatie aan met zijn beste vriend. Maar alle deuren sluiten zich en al vlug bevindt hij zich in een kafkaiaans universum. Wat had hij anders kunnen doen? De bal is aan het rollen en het gaat te snel voor hem.

"Misschien had ik persoonlijk anders gereageerd, maar misschien ook niet. Volgens mij is Lucas geen zwakkeling. Ja, hij is een zachte man. En ja, hij is een geciviliseerde man. Maar hij is ook een jager. Het is een complex personage."

Een van de dingen die Jagten duidelijk aantoont, is dat de leugen een soort virus kan zijn, dat zich snel en onverbiddelijk kan verspreiden. Dat geldt meer in het algemeen voor informatie en meer bepaald voor desinformatie in deze tijden van nieuwe sociale media.

"Wat dat betreft ben ik een man van het vorige millennium. Ik twitter niet en ik kan zelfs nauwelijks overweg met een gsm. Ik vind dat uitstekend zo, want ik zal mij met die dingen dan ook nooit in de problemen werken. Ik wil niet al te ouderwets klinken, maar ik heb toch wel graag dat mijn zoon nu en dan achter zijn computer vandaan komt en buiten wat gaan voetballen. En daar in levenden lijve de kids ontmoet met wie hij heeft zitten chatten, want dat is toch een totaal andere ervaring.

"Later zullen die kinderen toch ook seks moeten hebben en als ze dat fysiek en niet virtueel willen, dan zullen ze toch andere mensen moeten ontmoeten."

Hoe zou u zelf het verloop van uw carrière als acteur beschrijven, sinds u in 1996 debuteerde in Pusher?

"Dat is een van die vragen waarop ik alleen maar kan antwoorden met: ik heb géén idee. Eerder dit jaar is er een andere film van mij in de zalen gekomen, namelijk En kongelig affære (A Royal Affair, JT). En ik kan wél zeggen dat ik een dergelijke film pakweg tien, twaalf jaar geleden waarschijnlijk niet had kunnen maken.

"Dat was een historisch drama, en mijn personage, Johann Friedrich Struensee, de Duitse lijfarts van de Deense koning, was een zeer gesofisticeerd en welbespraakt iemand. Zelf ben ik dat niet en ik was het zéker niet toen ik mijn carrière begon. In die periode had ik nog het gevoel dat ik voornamelijk en alleen maar mezelf moest spelen.

"Ondertussen heb ik geleerd dat ik ook andere personages kan spelen, maar dat heeft toch wel een tijdje geduurd. Misschien had ik indertijd wél een rol zoals die van Lucas kunnen vertolken, maar iemand als Dr. Struensee zeker niet.

"Ik heb nog wel andere kostuumfilms gedaan, zoals King Arthur of The Three Musketeers, maar dat waren meer historische actiefilms, waarin ik met een zwaard mocht zwaaien. Ik wou dat ook wel eens doen voor ik er te oud voor zou worden. En ja, ik heb daarvan genoten. Het was een soort jongensdroom die uitkwam. Als kleine jongen keek ik niet naar Franse of Italiaanse auteurfilms, maar naar films over mensen op schepen die elkaar met zwaarden naar het leven stonden. Ik droomde er toen niet van om acteur te worden, maar ik wilde wél zo'n piraat zijn. En als ze dan, zoals bij Valhalla Rising, een schip voor je bouwen en je mag een soort Viking spelen die zijn tegenstanders met een bijl de schedel inslaat, dan laat je zo'n kans toch niet liggen? (lacht) Het is toch ook een vorm van acteren, en je wordt er nog voor betaald ook.

"Wat kan ik verder nog over mijn carrière vertellen? Dat ik ondertussen allerlei kleine zaken heb geleerd. Als ik bijvoorbeeld Frans moet spreken in een film, dan merk ik dat ik dat niet zo snel kan als wanneer ik Deens of Engels moet praten. Het gaat wat trager, maar je leert tegelijk dat zo'n tempo ook zijn voordelen heeft. En dan denk je: hé, dat kan ik misschien ook gebruiken als ik gewoon Deens mag spreken, zonder dat ik mij meteen een bejaarde toneelspeler moet voelen. Van die kleine dingetjes."

U bent als acteur duidelijk niet bang om uw comfort zone te verlaten.

"Ik doe dat regelmatig en zeker sinds ik ook buiten Denemarken films ben gaan maken. Geloof- waardig proberen te zijn in een vreemde taal is toch wel iets anders. Zeker als die vreemde talen Russisch en Frans zijn, zoals in Coco Chanel & Igor Stravinsky. Maar ook bij interviews moet ik mijn comfort zone verlaten om te kunnen praten met mensen die ik niet ken en van wie ik evenmin weet wat zij al over mij weten. Maar het is wel een zeer gezonde oefening."

Hoe kreeg u de rol van Bondslechterik Le Chiffre in Casino Royale te pakken?

"Barbara Broccoli (producente van de Bondfilms, JT) had mij gezien in Open Hearts, de Dogmafilm van Susanne Bier, waarin ik een dokter speelde. Zij vond dat een fantastische film. Het was dus op basis van díé film dat Barbara mij als de 'bad guy' wou in haar volgende Bondfilm. Hoe vreemd is dat!? Toen ik Casino Royale draaide, had ik nog nooit een Bondfilm gezien. Ik heb dus constant moeten liegen en doen alsof ik perfect wist waar de anderen het over hadden als ze naar een specifieke scène uit een vroegere Bondfilm verwezen. Het werd bijna pathetisch! Ik ben op het eind alleen door de mand gevallen toen een Australische journaliste mij tijdens een interview een Bondquiz voorschotelde met tien vragen. Ik had nul antwoorden juist. Toen heb ik het maar toegegeven (lacht). Ik ga wel naar de nieuwe Bondfilms kijken omdat Daniel Craig erin meespeelt. We zijn tijdens Casino Royale goede vrienden geworden."

Klopt het dat Daniel Craig in werkelijkheid ook zo'n goede pokerspeler is?

Daniel? Pokerspeler? Hij kan nauwelijks de kaarten goed in zijn hand houden! Hij had als enige rond de tafel geen idee waar hij mee bezig was. Maar hij is natuurlijk wel een goeie bluffer. En in de film heeft hij mij bij het pokeren natuurlijk op mijn donder gegeven."

Is het voor u moeilijk om in Amerika goede rollen te vinden?

"Eerlijk gezegd wel, ja. Maar het hangt ervan af wat je onder goede rollen verstaat. Een rol als Lucas in Jagten hoef je daar niet te zoeken, want zulke films maken ze niet in de States. Maar ze maken andere die wel degelijk cool kunnen zijn. Als ze daarvoor acteurs zoeken met een accent uit de Midwest of het zuiden, dan kom ik natuurlijk niet in aanmerking. Voor buitenlanders reserveren ze vaak de rol van 'bad guy', maar dat kan ook interessant zijn. En dat ik in Clash of the Titans als Draco met een te gek zwaard reusachtige schorpioenen mocht doden, vond ik eigenlijk ook wel cool (lacht). Ik vond dat best een goede rol en ik heb daar dan ook echt van genoten. Ik zou het wel niet elke dag kunnen spelen. Maar als ik elke dag een rol als die van Lucas in Jagten zou moeten spelen, dan zou ik ook binnen de kortste keren uitgeblust zijn."

Als beroemdste Deense acteur hebt u nog nooit met de beroemdste Deense regisseur samengewerkt: Lars von Trier.

"Met wie? Grapje! We zouden misschien een nazifilm kunnen draaien! Neen ernstig, het is toeval dat we nog niets samen gedaan hebben. Misschien kom het er ooit wel eens van, maar dat hangt van hem af. We kennen elkaar en zoals je wellicht ook wel weet, is hij een grappige, gekke, interessante en intelligente man. Als hij mij op een dag zou opbellen met een voorstel, dan zal ik dat zeker in overweging nemen."

Jagten/The Hunt van Thomas Vinterberg draait momenteel in de bioscopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234