Woensdag 08/12/2021

Madrid-Brussel-Bagdad, snelweg der martelaars

'Het moet bij u jeuken om bloed te vergieten, van uw zoons, van uw mannen, in naam van God.' Ze staken een handje toe bij de aanslagen van 11 september en/of 11 maart en toen welde de drang op om zelf te sterven voor Allah. Sinds vorig jaar kwamen vijf buitenlandse zelfmoordcommando's om in Irak. Een van hen kwam uit Schaarbeek, een ander uit Molenbeek. 'Er is geen houden meer aan.' Anne de Graaf en Rudy Pieters berichten.

Verwrongen deurslot, smoezelige voorgevel. Het nummer 45 is een van de luguberste huizen in de toch al niet zo gezellige Van Schoorstraat, een tochtige uitloper van Schaarbeek vlak bij het kanaal. De benedenverdieping staat leeg. Er slingeren kartonnen dozen rond en het regent binnen in het salon. Vanuit de brievenbus komt een ondraaglijke vuilniswalm. Op de verdiepingen hebben de (vorige) bewoners de vitrages dicht getrokken. Er zitten gaten in. Op de deurbellen hingen naamstickertjes, maar de regen waste de identiteiten weg. Op een flard Dymo-stempel staat alleen nog 'Moham'.

Lang interesseerde het niemand wie Moham was. Sinds mei 2004 is hij voor de Belgische en Spaanse politiediensten topprioriteit. De eigenaar van het huis, Mourad Chabarou, alias 'Mohammed' Ray, werd op 19 juli 2004 aangehouden wegens lidmaatschap van de Groupe Islamique Combattant Marocain (GICM). De GICM is de Al-Qaeda-dochter die mee het bloedbad van 11 maart 2004 in Madrid orchestreerde.

Nog veel boeiender was de ontdekking dat het nummer 45 een van de safehouses was op de weg van en/of naar de aanslagen, wellicht ook naar zelfmoordoperaties in Bagdad. In het huis vond de Brusselse politie vingerafdrukken van een andere 'Moham': Mohammed Afalah, 28 jaar, drietalig, uit Marokko afkomstig maar woonachtig in Spanje, in mei omgekomen bij een zelfmoordaanslag in Irak. Afalah is niet de enige buitenlander die de weg van het martelaarschap volgde. Vorig jaar in mei kwam een Brit uit Sheffield om bij een bomaanslag in Irak. Dit jaar volgden twee Fransmannen, een Marokkaan en vermoedelijk ook een Molenbekenaar zijn voorbeeld. Allemaal kregen ze training, kost en inwoon plus een vrijgeleide van buurland Syrië.

Van Mohammed Afalah dachten weinigen dat hij in Irak zou sterven. Het was een taaie, hij liet geen sporen na in de vier opengereten treinen in Madrid. Wel plantte hij zijn vingertoppen neer in het zomerhuisje in Morata de Tajuna waar de bommen werden gefabriceerd. De Marokkaan liet ook sporen na op een holster in de Skoda die werd aangetroffen pal voor het station waar de explosieven aan boord gingen voor de aanslag.

Maar waar was de man met het engelengezichtje dan naartoe? Was Afalah dood? Bezig met een volgende operatie? Inlichtingendiensten hadden er het raden naar wat er met Afalah was gebeurd. Pas sinds de operatie met codenamen 'Sello-Tigris', vorige maand, weten ze nu dat de 28-jarige Marokkaan tot zijn dood op de vlucht was. Bij de actie in Spanje vonden ze vijf (Marokkaanse) getuigen die Afalah het land uit loodsten naar... België.

De getuigen wisten het nog exact: na de aanslag dook Afalah eerst onder in het stadje Leganes, daarna vertrok hij meteen met zijn naaste kompaan Mohammed Belhadj in een Volkswagen Golf naar Barcelona. In de Catalaanse hoofdstad belden de twee met Nederland en België. De volgende dag koersten ze in hun rode Golfje noordwaarts. Op 5 april arriveerden Afalah en zijn trawant in Maaseik.

In 2004 was dat nog het epicentrum van de Belgische GICM-cel. Klein maar buitengewoon handig, vanwege zijn anonimiteit en de nabijheid van Nederland, vanwege de safehouses ook, veilige plekken waar Allah's volgelingen konden worden opgevangen. Pas sinds de opruimactie van vorige herfst zijn de Limburgse safehouses echt safe en met blauwe linten verzegeld. De politie heeft het dozijn Maaseikse GICM-verdachten gevat die vanuit Limburg naar hun wereldwijde gruwelprojecten wilden pendelen.

Paling Mohammed Afalah was er alweer niet bij. Hij was met de noorderzon vertrokken, deze keer naar Nederland, maakte de politie op uit de lijsten met zijn gsm-verkeer waarin de prefix '31' herhaaldelijk opdook. Volgens de Volkskrant logeerden de verdachte terroristen na de aanslagen van Madrid enkele dagen bij een neef in Roosendaal. Afalah wilde in die dagen liefst zo snel mogelijk trouwen met een vrouw die in Nederland woonde.

Blijkbaar gingen de zaken voor op de liefde, want de politie weet vandaag nu wel zeker dat Afalah direct onderdook in het safehouse in de Schaarbeekse Van Schoorstraat. "Afalah? Die leefde op de tweede verdieping. Niks op aan te merken. Hij deed zijn boodschappen hier. Hij was vaak in gezelschap van kinderen. Hij was verzorgd, net een schaapje met zijn zachte krullenkop. Hij zei dat hij stoffenverkoper was", zegt Abelkader R. Nu keert men in de Van Schoorstraat het nummer 45 de rug toe.

Abelkader R.: "De bende wierp een smet op ons. Wij zijn kansarm, maar geen terroristen."

Het is alsof Afalah het voelt aankomen: vlak voor 19 juni 2004 heeft de Marokkaan andermaal - net - zijn biezen gepakt als de politie binnenvalt in het huis in de Van Schoorstraat. Eigenaar Mourad Chabarou wordt aangehouden. De 'Moham' die op de bel staat gaat de bak in. Vluchten kan nauwelijks voor de andere Moham. De Europese GICM-structuur waar hij op kon terugvallen, is ontmanteld. In december loopt zijn kompaan, Maaseikenaar Hassan El Haski, tegen de lamp op Lanzarote, waar hij gezocht wordt als opdrachtgever van de moord op Theo van Gogh. Op 1 februari van dit jaar krijgt het laatste GICM-frontje in Spanje een klap met de aanhouding van de man die de Madrileense aanslagen opeiste via de video die hij in een moskee achterliet.

Bij de bekendmaking van de golf arrestaties in februari dit jaar bericht de Spaanse onderzoeksrechter Juan Del Olmo dat er zich in België veel meer GICM-leden bevinden dan de Belgen zelf vermoeden. "Klopt(e)", zegt een onderzoeker in Brussel. "Maar de GICM-zaak is nu nagenoeg opgelost en klaar om naar de rechter te gaan. We blijven alert, het probleem is niet van de baan. Terroristen en/of commando's huizen niet alleen in Schaarbeek, ook in Sint-Jans-Molenbeek, en... elders. We volgen het op de voet. België is door zijn ligging ideaal als uitvalsbasis voor operaties. We proberen nu de Londense collega's te helpen; het is één groot kluwen. Wel valt op dat ze geregeld met Syrische visa naar 'hun opdrachten' reizen."

Dat bevestigt ook een lid van staatsveiligheid, die verwijst naar drie favoriete sites: Jihad-web online magazine, muaskar-al-battar.com (kamp al-battar, genaamd naar het zwaard van Mohammed) en sawt-al-jihad.com (de stem van de jihad). "Helaas zijn de webmasters zo ongrijpbaar als hun bazen. Zodra een website dreigt te worden afgesloten, duikt er een variant op, soms zit in de sitenaam slechts een lettertje verschil. Op een van de websites was te zien hoe een gsm gebruikt werd om de treinen in Madrid op te blazen. Maar geen paniek: het is misschien een fantastisch virtueel klaslokaaltje, maar het kan natuurlijk nooit een trainingskamp worden."

"Zorgwekkend is dat er nu ook sites voor vrouwen opduiken, die worden opgejut om massaal zelfmoordcommando's op de wereld te zetten. Het bekendste is het on-linevrouwenmagazine Al-Khansaa, genoemd naar de moeder die haar vier zonen in de heilige oorlog verloor. Enkele citaten uit Al-Khansaa: "De jihad moet moet er ingepeperd worden van kindsbeen af, of zelfs vroeger: een opvoeding tot jihadi begint vanaf het foetusstadium. Laat daarom mannen hun vrouwen heel goed uitzoeken. Het moet bij u jeuken om het bloed te vergieten van uw kinderen en mannen, in de naam van God."

Jihad-web online laat zich dan weer lezen als een Lonely Planet-gids voor zelfmoordcommando's. "Neem je i-Pod mee of je walkman, draai goeie westerse muziek, eet donuts, en voorzie je van een Syrisch visum. Dankzij de connecties in Damascus zul je vanzelf via de sluiproutes binnen geraken."

Het is intussen bekend dat de terreurgroepen in Irak, vooral dat van Jordaniër Abu Musab al-Zarqawi, op grote schaal rekruteren in Europa. Vorig maand werden headhunters van zo'n netwerk nog opgepakt in Duitsland en Spanje. De financiering van plaatselijke rekruteringscellen komt uit de gewone misdaad, drugshandel, vervalsingen, overvallen en diefstallen van kleine bedragen die moeilijk te traceren zijn. Zarqawi wil er een traditie van maken om buitenlanders exclusief voor zelfmoordaanslagen op auto's te gebruiken. Sinds vorig jaar waren er in het land 479 zelfmoordaanslagen, waarbij 2.174 mensen stierven en er 5.520 gewond raakten.

De meeste buitenlandse zelfmoordcommando's raakten binnen via de Eufraat-vallei, anderen via Tal Afar en het noordelijke Mosoel. De Amerikaanse legertop maakte vorige week voor het eerst fenomeen van 'buitenlandse weerstand' bekend. In een schuilplaats bij de Syrische grens troffen mariniers paspoorten aan uit Soedan, Libië, Saoedi-Arabië, Algerije, Tunesië, zelfs en retourticketje Tripoli (Libië)-Damascus. In een reactie stelde Syrisch minister van Buitenlandse Zaken Farouk-al-Sharaa dat zijn land er alles aan deed om de 'trafiek' van buitenlandse strijdkrachten richting Irak te beteugelen. Tegelijk merkte de minister op dat de Syrië al 1.200 buitenlanders had tegengehouden aan de Iraakse grens en vroeg hij om meer middelen zoals nachtkijkers en prikkeldraad. "We hebben al een 9 meter hoge dam opgeworpen over onze 360 meter lange grens en 7.000 extra manschappen ingezet om de zaak te bewaken. Er is geen houden aan."

Wanhoopsdaad, geloof, of nu helemaal in de val? Niemand weet wat de trigger was voor Afalah om na zo'n lange omzwerving door Europa alsnog de weg van de martelaar in te slaan. Het is niet bekend waar hij dan is, maar op 14 maart van dit jaar besloot de jonge Marokkaan dat ook 'de tijd voor hem' gekomen was om voor God te sterven. Afalah wilde het wel volgens de regels doen, zoals zijn voorgangers. Via een andere 11-M-verdachte, Mohamed Larbi Ben Sellam, bestelde hij bij Mohamed El Idrissi een gsm voor zijn vader in een Madrileens winkelcentrum. De hele weg lang hielden ze contact. Zoals het moedjahedienrecept bepaalt, belde Afalah verscheidene malen naar zijn vader, eerst vanuit Syrië, op het allerlaatst, voor het vaarwel, nog eens uit Irak. Zijn vader was de hele tijd op de hoogte.

Eerst moest Afalah nog langs de trainingskampen voor buitenlanders in Syrië. Volgens journalisten van The Times, die in hoofdstad Damascus met ex-strijders praatten, passeren alle buitenlanders daar via de moskee. "Dan volgen een stoomcursus kalasjnikov, bedienen van mortiervuur en detonators op afstand. De training vindt plaats in de Syrische woestijn, op een steenworp van de grens. Zodra een clubje klaar is, wordt het in vrachtwagens via de grens overgebracht naar een safehouse in Bagdad en wachten ze op het signaal. Sommigen krijgen de opdrachten al op voorhand in Damascus."

19 mei is het de grote dag van Afalah. In hartje Bagdad smijt hij zich 's ochtends op een auto, van boven tot onder behangen met springstof. Bij de 'gift aan God' komen een Iraakse soldaat om het leven en acht burgers, onder wie een meisje van acht.

'Zorgwekkend is dat er nu ook sites voor vrouwen opduiken, die worden opgejut om massaal zelfmoordcommando's op de wereld te zetten. 'De jihad moet moet er ingepeperd worden van kindsbeen af, of zelfs vroeger: vanaf het foetusstadium''

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234