Donderdag 22/04/2021

Mademoiselle Drouet, avenue Victor Hugo

Verstokte anglofielen zullen de recente aandacht voor Juliette Drouet, levenslange minnares van Victor Hugo, wel afdoen als een typisch Franse afwijking. Vergeet het: de tentoonstelling in Parijs en de uitgave van Drouets werk zijn het terechte eerherstel voor een vrouw die niet meer dan een voornaam was.

Door Eric Min

Twintigduizend brieven schreef zij hem, soms acht per dag - vandaag zou haar gsm-rekening olympische proporties aannemen. Van 1833 tot haar dood in 1883 was Juliette Drouet, in 1806 geboren als Julienne Gauvain, de maîtresse en titre van de Franse icoon Victor Hugo. Een halve eeuw stond zij in dienst van de geile bok die zij als een god aanbad, maar die haar al even mateloos heeft bedrogen. Met frasen als "Si mon nom vit, votre nom vivra" of "Toi, la femme de ton siècle" heeft hij haar grenzeloze geduld op de proef gesteld. Slechts na de dood van de officiële mevrouw Hugo kon Juliette zich met een gerust hart aan de arm van haar minnaar vertonen. In zijn dagboek voerde een grimmige Edmond de Goncourt haar nog even op als de matrone die Hugo's gasten ontving en zijn huishouden bestierde, maar het oude koppel had zijn beste dagen toen al lang achter de rug.

Het was begonnen als een sprookje voor keukenmeiden. Julienne verliest haar ouders wanneer zij twee is, wordt opgevoed door een oom maar belandt in een klooster. Loopt weg. Komt op straat terecht, in "une enfance qui ne fut rien moins que néant" zoals zij het cryptisch samenvat. Veel verbeelding heb je niet nodig om haar te volgen op weg naar de volwassenheid. Zij poseert voor kunstenaars en wordt op haar negentiende de minnares van beeldhouwer Pradier, die haar in zijn werk als nimf en odalisk opvoert - misschien leende zij ook haar lichaam aan de allegorische uitbeelding van Straatsburg op de Place de la Concorde. Zij bevalt van Pradiers dochter, maar wil op eigen benen staan en trekt naar Brussel. Onder de naam Mademoiselle Juliette zal zij beginnen te acteren. De mondaine wereld wenkt, maar een faux pas zadelt haar op met een schuld van 8.000 francs, vandaag 80.000 euro. Een avondje in een Parijse balzaal en negen lijntjes tekst als prinses Negroni in het laatste bedrijf van Lucrèce Borgia, het nieuwe stuk van de veelbelovende Hugo, volstaan om de schrijver in de touwen te doen belanden. Zijn vrouw Adèle is er met de criticus Sainte-Beuve vandoor, en de mooie Juliette komt als geroepen. Hun eerste liefdesnacht op 16 februari 1833 is een datum in de geschiedenisboekjes geworden: Hugo voerde hun vrijpartij onversneden op in Les Misérables als de scène waarin Marius en Cosette voor het eerst met elkaar naar bed gaan. Ook de hoofdfiguren van Angelo, tyran de Padoue bedrijven die nacht de liefde. Maar het is vooral Juju die elk jaar op 16 februari haar Verjaardagsboek naar Toto stuurt, om er iets liefs in te laten schrijven.

Vanaf dat moment is het geheime koppel onafscheidelijk - de hitsige Hugo was het als ervaringsdeskundige van de ontrouw iets minder dan Juliette, die in ruil voor zijn liefde (en geld) het acteren opgaf en zich dag en nacht aan haar held zou wijden, als voltijdse secretaresse en beschermengel. Hugo heeft haar ontelbare keren bedrogen, in langdurige relaties en met meiden of prostituees, waar hij nauwkeurig de boekhouding van voerde tussen de regels van zijn dagboek, en zelfs in het Spaans. Juju was altijd wel in de buurt, druk in de weer met verlangen en schrijven. Zij kopieerde Hugo's manuscripten, maar heeft zelf ook duizenden bladzijden volgekrabbeld met prachtige brieven aan het Genie, met baldadige tekeningetjes of met de verhalen die zij op Toto's verzoek aan het papier toevertrouwde. Het relaas van haar jeugd in het klooster kwam in Les Misérables terecht, en nader onderzoek zal ongetwijfeld aan het licht brengen dat de schrijver ook voor andere passages leentjebuur speelde bij de gribouillis van zijn aanbidster. Zo ongewoon was dat niet, want van modder en stof maakte de schrijver goud.

Zolang mevrouw Hugo leefde, kon Juliette zich één keer per jaar ongedwongen met haar amant vertonen: tijdens enkele weken vakantie die ze in Bretagne, langs de Rijn of in Spanje doorbrachten. In de zomer van 1850 lukte het niet; toen bouwde Hugo haar eetkamer om tot een atelier waar hij zijn nieuwe passie, het schilderen, kon botvieren. Juju verdroeg het allemaal. De vrouw in de schaduw, die op het eiland Guernsey als buurvrouw van haar minnaar woonde in een huis dat nauwelijks van het zijne verschilde, wist wat wachten was.

De tentoonstelling loopt tot 4 maart (zie Encore). De catalogus kost 34 euro.

Een keuze uit Drouets aantekeningen verscheen onder de titel Souvenirs 1843-1854 bij Des Femmes en kost 13 euro.

Een halve eeuw stond Juliette in dienst van de geile bok die zij als een god aanbad, maar die haar al even mateloos heeft bedrogen

Viens me chercher ce soir chez Mme K. - et ce soir oh! ce soir ce sera tout! Je me donnerai à toi toute entière.

J.

(16 februari 1833)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234