Zondag 17/11/2019

Macron vaagt klassieke partijen WEG

De eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen is volgens de exitpolls glorieus gewonnen door La République en Marche, de kersverse centrumpartij van president Emmanuel Macron. De klassieke partijen krijgen zware klappen, al ligt ook de opkomst historisch laag.

Emmanuel Macron zet zijn zegetocht onstuitbaar voort. Nadat Macron op 7 mei de presidentsverkiezingen gewonnen had, is zijn centrum-democratische partij, La République en Marche (LREM), als grootste uit de bus gekomen in de eerste ronde van de parlementsverkiezingen.

Volgens de exitpolls is LREM goed voor 32,2 procent van de stemmen. De partij is daarmee flink op weg om nu zondag de absolute meerderheid te halen in de Assemblée. Volgens peilingen zal Macrons partij, dankzij het Franse kiesstelsel dat winnaars beloont, ruim 400 zetels binnenrijven op een totaal van 577.

Stevige tsunami

Als de prognoses uitkomen, krijgt de president de grootste meerderheid achter zich sinds de monsterscore van Charles de Gaulle in 1968. Doordat voor het eerst ook het non-cumulsysteem van kracht wordt, moesten alle cumulerende parlementsleden eruit. Nooit eerder is een Frans parlement zo grondig vernieuwd als bij deze verkiezingen.

Tezelfdertijd bracht slechts 49,5 procent van de ingeschreven kiesgerechtigden zijn stem uit, een dieptepunt. De lage opkomst, tekenend voor het ras-le-bol van veel Fransen, baart Macron zorgen, zo zei hij eerder al.

Zo stevig is intussen zijn tsunami dat de Franse kiezer in één beweging door een fors deel van de klassieke partijen weggevaagd heeft. Terwijl de conservatieve Les Républicains (LR), goed voor 21,5 procent van de stemmen, hun zetelaantal gehalveerd zien, is de Parti Socialiste, die tot voor kort alle hefbomen in handen had, omvergeblazen. Niet meer dan 10 procent van de kiezers stemde nog voor de PS.

Ook het extreemrechtse Front National (FN) van Marine Le Pen en La France Insoumise van de uiterst linkse Jean-Luc Mélenchon scoren een stuk lager dan in de presidentsverkiezingen. Het FN krijgt 14 procent van de stemmen, La France Insoumise 10 procent.

Zeldzame staat van gratie

In die kiesdistricten waar een kandidaat gisteren al 50 procent van de stemmen haalde en 25 procent van het electoraat, zijn de verkiezingen afgelopen. Elders stoten die kandidaten naar de tweede ronde door die minstens 12,5 procent van de ingeschreven kiezers konden overtuigen. In de meeste gevallen blijven twee kandidaten over (zoals in het noordelijke Hénin-Beaumont, waar Le Pen 45 procent van de stemmen haalde), soms ook drie of vier.

In de regering van premier Edouard Philippe, een ploeg waarvan de beperkte politieke ervaring her en der vragen oproept, moeten ministers die niet verkozen raken baan ruimen. Onder meer bij de voor belangenvermenging in opspraak gekomen Richard Ferrand, in Bretagne, spande het erom. Toch scoorde Ferrand gisteren erg goed, het bewijs dat Macron een zeldzame staat van gratie geniet.

Niet alleen zíjn succes is historisch, dat is ook het profiel van de toekomstige parlementsleden van LREM. Zoals Macron nooit eerder kandidaat geweest was voor een stembusgang, is En Marche zelf pas 14 maanden geleden opgericht. Van de nieuwkomers heeft de helft geen ervaring met de politiek, de helft is ook vrouw.

Hoewel het voor definitieve resultaten wachten blijft tot na de tweede ronde is de trend duidelijk, maar niet zonder risico's. Macron krijgt nu wel een absolute meerderheid voor zijn links-liberale, pro-Europese hervormingsprogramma, hij toont zich in eigen kring bezorgd over de samenhang binnen LREM.

Ook de nu weggevaagde PS beschikte immers over een absolute meerderheid, maar het interne gekrakeel en het niet te stuiten opbod tussen rode en sociaal-democratische PS'ers blokkeerden het beleid. Zo'n scenario wil Macron vermijden. "Trop de pouvoir tue le pouvoir", zo heet het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234