Zondag 29/11/2020

Opinie

"Macron is ook een opportunistische praatjesmaker"

Carl Devos.Beeld Koen Broos

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Groot is de opluchting. Na Nederland bleef ook in Frankrijk de systeemontwrichting uit. Die verademing is terecht. Maar we kunnen de bladzijde niet zomaar geruststellend omslaan. Optimisme mag een heldere lezing van de feiten niet miskennen. Want die is pijnlijk.

Het is tekenend. In 2002 stond de wereld op zijn kop toen Jean-Marie Le Pen de tweede ronde van de presidentsverkiezingen haalde. Vandaag doet zijn dochter het veel beter, maar anderhalf decennium gewenning schuurt verontwaardiging af. Ook het succes van Wilders’ populisme werd door de vreugde om het uitblijven van zijn pletwals niet voldoende herkend. Dat bleek ook uit analyses naar aanleiding van de verjaardag van de moord op Pim Fortuyn, op 6 mei 2002. In Frankrijk noch Nederland is de politiek er de afgelopen 15 jaar beter op geworden.

Disruptieve politieke vernieuwing

Het optimisme van beide recente verkiezingen kan dreigende onweerswolken niet uit beeld duwen. Nooit eerder stemden zoveel Fransen voor extreemrechts, voor radicale of eurokritische partijen.

Velen zien in de overwinning van Macron die van de disruptieve politieke vernieuwing. Dat klopt enigszins, maar deze gedachte verdient meer kritische reflectie. Het succes van ‘En Marche!’ is inderdaad opmerkelijk. Maar zit ook vol marketing. Te vrezen valt dat menig politici de ‘burgerbeweging’ electoraal zullen recupereren. Waarmee ze haar authenticiteit kan verliezen. Nu al zijn de electoraal aangewende lokale ‘burgerbewegingen’ talrijk, denk aan de aldus in de markt gezette pre-campagne van CD&V Antwerpen. Politici houden er beter hun handen van af.

Gewiekste Macron heeft zo’n beweging voor zijn persoonlijke loopbaan kunnen inschakelen. Nu moet hij onderhandelen met echte politieke partijen om ooit tot beleid te komen. Hoezeer hij ook boven Le Pen te verkiezen is, Macron is ook een opportunistische praatjesmaker: wie met zo’n profiel het lef heeft te roepen dat hij de kandidaat van het volk tegen het establishment is, kent weinig schaamte. Dat bleek al toen hij zich afzette tegen het afgestrafte beleid van de PS. Dat is deels – alvast veel meer dan van de officiële, afgestrafte PS-kandidaat Benoît Hamon – zijn werk.

Macron is een politieke erfgenaam van Tony Blair. Wat meer sociale bescherming en belastingverlaging en flexibelere arbeidsmarkt. Is de Derde Weg toch niet helemaal dood? De links-rechtscombinaties van Macron leveren hem fans op bij zowel liberalen, socialisten als christendemocraten. Hij is van geen kanten een breuk met het systeem. Hij zette het wonderwel in voor zijn eigen loopbaan en zou nu, plots, er de negatie van zijn?

Machtsmakelaar

Samen met alle anderen – zelfs de uittredende president durfde het beleid niet meer te verdedigen – nam hij de vandaag immens populaire anti-establishmentlook aan. Hij lijkt technocratisch, pragmatisch en niet-ideologisch. Dat ligt in lijn met zijn cv. Voorbereid op het prestigieuze, gesloten Lycée Henri IV voor een van de elitaire en dure grandes écoles, raakt hij na enkele mislukte pogingen binnen op dé elitaire kweekvijver, de Ecole nationale d’administration. Hij werkt voor Sarkozy en Jacques Attali, een machtsmakelaar die hem bij Hollande en de Banque Rotschild & Cie brengt. Aan een deal tussen het Zwitserse Nestlé en de Amerikaanse farmareus Pfizer houdt hij miljoenen over. Later wordt hij de belangrijkste contactpersoon van Hollande met de bedrijfswereld en – zonder ooit aan verkiezing deel te nemen, lees via zijn establishmentnetwerk – minister van Economie onder Hollande. Hij moet er de sociaalliberale bocht nemen, maar krijgt de PS-collega’s tegen hem.

Beeld EPA

Hij maakt indruk, minder met originele of strategisch inzichten, meer met zijn oratorisch talent en overtuigingskracht.

Zijn campagne en social media-team zitten uitstekend in elkaar, helemaal de Obama-school. Die hem ook feliciteert. Zijn verschijning doet denken aan een nieuwe lichting frisse jongens. De Canadese Justin Trudeau, de Nederlandse Jesse Klaver. Die categorie. Omdat het zulke toffe peren zijn met zo’n mooi verhaal mogen ze blijkbaar minder kritisch benaderd worden dan die oude politieke krokodillen. Die mogen gefileerd worden, maar wie de nieuwe lichting even kritisch analyseert heet nogal snel cynisch of verzuurd te zijn. Die dubbele moraal moet er best snel uit.

Natuurlijk zitten die flamboyante ‘nieuwkomers’ boordevol inhoud, maar er is ook veel format en marketing aan al die verantwoordelijkheidszin en onuitputtelijke verontwaardiging. Obama is ontelbaar keer te verkiezen boven Trump, maar hij was so much Hollywood. Zozeer dat hij zijn erfenis moest overlaten aan zijn meest radicale tegenpool, Trump.

Niet vies van een leugentje

Macron, zo bleek in het debat met Le Pen vorige week woensdag, is niet vies van een leugentje. Zijn programma gaat soms alle kanten uit, mocht een ‘klassiek’ politicus dat doen kreeg hij daarvoor terecht van alle kanten kritiek. Bij Macron heet dat plots boven achterhaalde tegenstellingen staan.

De verkiezing van Macron vermeed die van Le Pen. Dat is goed nieuws. Daarmee is geen enkel probleem opgelost. Alleen is erger voorkomen. Ter herinnering: de authentieke Hollande versloeg blingbling Sarkozy vier jaar geleden omdat hij een president zonder tralala zou zijn. Een president van het volk. Na zijn verkiezing overheerste de hoop. Het werd een afgang.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234