Zondag 19/09/2021

Taliban

Machtsstrijd ontwricht taliban

Dat ze intern verdeeld zijn, betekent niet dat de taliban ook stilgevallen zijn. In Kandahar vielen ze gisteren een politiekantoor aan. Beeld © AP
Dat ze intern verdeeld zijn, betekent niet dat de taliban ook stilgevallen zijn. In Kandahar vielen ze gisteren een politiekantoor aan.Beeld © AP

De taliban zijn ten prooi gevallen aan verwarring en verdeeldheid na de dood van hun leider mollah Omar. Zijn opvolger, mollah Akthar Mansoor, is omstreden. Een aantal gefrustreerde taliban-strijders is overgelopen naar Islamitische Staat (IS), de terreurgroep die ook in Afghanistan voet aan de grond probeert te krijgen.

Mansoor, lang de tweede man van de taliban, werd eind vorig week in Pakistan tot leider verkozen, kort nadat bekend was geworden dat mollah Omar al ruim twee jaar geleden is gestorven. Maar ook een van diens zoons begeerde het leiderschap, hij maakte geen geheim van zijn teleurstelling.

Een van de eerste daden van Mansoor was het afbreken van het prille vredesoverleg met de Afghaanse regering. "Het gerucht dat de ronde doet bij de vijand (de Afghaanse autoriteiten, red.) dat het vredesproces doorgaat, is propaganda van de vijand", zei hij volgens het Afghaanse nieuwsagentschap Tolonews.

De Afghaanse president Ashraf Ghani liet vanuit Duitsland, waar hij een voetoperatie onderging, weten "dat de deur openstaat voor dialoog" met de taliban en andere gewapende groepen. "Duurzame vrede", noemde hij het doel.

Analisten in Kaboel schatten de kans op hervatting van het vredesoverleg niet hoog in. "Wat we nu zien, is een fragmentatie van de taliban. Er zijn voorstanders van besprekingen met de regering, terwijl anderen de strijd willen voortzetten", zegt directeur Nader Nadery van AREU, een onafhankelijk instituut dat zich inzet voor democratisering en burgerrechten. De taliban hebben de afgelopen maanden terreinwinst geboekt, ten koste van duizenden doden bij de leger- en politiemacht.

Nadery: "Voor president Ghani is het een enorme uitdaging om het vredesproces voort te zetten. Hij zal zich afvragen: zitten mijn onderhandelaars straks aan tafel met mensen die alle taliban vertegenwoordigen of slechts een deel daarvan?" Nadery kan het interne verzet tegen Mansoor goed begrijpen. "Strijders nemen hem kwalijk dat hij de dood van mollah Omar jarenlang voor hen verborgen heeft gehouden." Vermoedelijk was dat om te voorkomen dat het moreel van de troepen zou worden ondermijnd. Ook in de politieke top van de taliban wordt dat verzwijgen Mansoor aangerekend.

null Beeld RV
Beeld RV

Historische fout

Het hoofd van het 'politieke kantoor' in Doha, Tayab Agha, maakte dinsdag uit protest zijn aftreden bekend. Deze voormalige secretaris van mollah Omar noemde het "een historische fout" dat de nieuwe leider door een groep vertrouwelingen in Pakistan is verkozen zonder dat de "moedige strijders in Afganistan" daarbij waren betrokken.

De taliban kampen nu met "een groot geloofwaardigheidsprobleem", meent Masood Karokhail, directeur van het onafhankelijke onderzoeksinstituut TLO in Kaboel: "Strijders vragen zich af of ze jarenlang hebben gevochten namens een dode, een geest. Voor hen was mollah Omar de onbetwiste "Commandant van de gelovigen". Zijn opvolger heeft dat gezag niet. Veel strijders stellen zich nu de vraag: who are we fighting for?"

De kans is reëel dat IS van de onenigheid profiteert. "IS zal zeker aanhangers proberen te rekruteren onder strijders die zich bedrogen en buitengesloten voelen. Dat is voor ons in Afghanistan een grote zorg", aldus Karokhail. Alleen al in de provincie Koendoez hebben zo'n vijftig talibanstrijders zich enkele dagen geleden bij IS aangesloten, volgens een woordvoerder van de gouverneur. IS had hen geld aangeboden. De woordvoerder zei dat de taliban na hevige gevechten de overlopers hebben "gearresteerd". In de oostelijke provincie Nangarhar hebben IS-strijders zes van de twintig districten veroverd, meldde Reuters onlangs. Ooggetuigen meldden dat er taliban-commandanten zijn onthoofd. Naar eigen zeggen is IS een half jaar actief in Afghanistan.

Ideologische verschillen met IS

De 'echte' volgelingen van mollah Omar zullen zich niet aansluiten bij IS, voorspelt de journalist Inayatullah Kakar. "Er zijn belangrijke culturele en ideologische verschillen tussen IS en de taliban", zei hij tegen tv-zender Al Jazeera. Zo streeft IS naar een kalifaat in vele landen, terwijl de taliban een op de sharia (islamitische wetgeving) gebaseerde natie voor ogen hebben. "Er zijn wel IS-sympathisanten onder de Afghaanse taliban, maar hun aantal is gering", meent Kakar. Daarin kan verandering komen als de taliban er niet in slagen hun onderlinge verdeeldheid te overwinnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234