Dinsdag 20/10/2020

AchtergrondKatholieke kerk

Machtige kardinaal uit Vaticaan stapt op omwille van vastgoedschandaal

Kardinaal Giovanni Angelo Becciu is verwikkeld in een vastgoedschandaal.Beeld REUTERS

Een machtige kardinaal die in het Vaticaan verantwoordelijk was voor heiligverklaringen neemt ontslag omwille van een vastgoedschandaal. De Italiaan Giovanni Angelo Becciu (72) zou verantwoordelijk zijn voor de investering van katholieke liefdadigheidsfondsen in Londense luxe-appartementen.

Paus Franciscus heeft het ontslag van de kardinaal aanvaard , maakte het Vaticaan donderdagavond bekend. Becciu is een spilfiguur in een uitdeinend onderzoek door aanklagers van de Heilige Stoel naar een internationaal fraudeschandaal dat zich afspeelt in het Staatssecretariaat, de machtige administratie van het Vaticaan. Becciu was daar de tweede in rang tussen 2011 tot 2018, voor hij de prefect werd van de Congregatie voor Zalig- en Heiligverklaringen.

Becciu was op het Staatssecretariaat verantwoordelijk voor het beheer van vele honderden miljoenen euro’s in liefdadigheidsfondsen, de zogeheten ‘Pieterspenning’ die jaarlijks door vrome rooms-katholieken wereldwijd worden gedoneerd aan de Heilige Stoel.

Luxeappartementen

In 2014 zou hij met deze fondsen een investering van 200 miljoen dollar hebben goedgekeurd in de Londense wijk Chelsea. Het ging om een groot kantoorgebouw dat zou worden omgebouwd tot luxeappartementen.

Het onderzoek naar het omstreden contract liep al een tijdje. De Vaticaanse Gendarmerie viel vorig jaar het Staatssecretariaat binnen om alle documenten over de vastgoedzaak in beslag te nemen. Een vijftal personeelsleden werd toen even opgepakt, onder wie kardinaal Becciu’s ex-secretaris. Het Vaticaan erkende toen dat het Londense contract haar ‘betekenisvolle verliezen’ toebracht: miljoenen gingen verloren door investeringen en bemiddelingskosten. 

Kardinaal Becciu deed er gisteren het zwijgen toe. Eerder verdedigde hij het vastgoedcontract als een ‘belegging’ en ontkende persoonlijke verrijking. Hij noemde de investering een ‘standaardpraktijk’.

Kardinaal Giovanni Angelo Becciu neemt ontslag.Beeld REUTERS

Volgens Vaticaan-kenner Tom Zwaenepoel (UGent) is het uitzonderlijk dat een kardinaal met de status van Becciu ontslag neemt. Vooral dat hij afziet van het recht om tijdens het volgende conclaaf een nieuwe Paus te kiezen toont volgens hem de ernst van de zaak aan. De laatste topgeestelijke met wie dit gebeurde, was Theodore McCarrick, de voormalige aartsbisschop van Washington DC, die in 2018 ontslag nam na een onderzoek wegens seksueel misbruik. In 2015 stapte de Schotse kardinaal Keith O’Brien om dezelfde reden op.

Zwaenepoel is niet verrast dat Paus Franciscus alles in het werk stelt om de financiële schandalen achter de Vaticaanse muren te stoppen. “Eigenlijk begon Franciscus zijn strijd tegen financieel wanbeheer in het Vaticaan in de eerste dagen van zijn pontificaat. Al decennia stond het Vaticaan in een kwaad daglicht door het Vatileaks-schandaal rond onder meer het Instituut voor Religieuze Werken – onthullingen over het witwassen van zwart geld via de bank van het Vaticaan”, zegt hij. “Dit was volgens ingewijden van het Vaticaan zelfs een van de redenen dat de vorige paus, Benedictus XVI, vroegtijdig vertrok – met zijn gezondheid als excuus. Paus Franciscus begon meteen na zijn aantreden op te treden tegen financieel gesjoemel. Hij wil een arme kerk voor de armen, een kerk met en voor authentieke christenen, zonder hypocrisie. Dit verklaart waarom hij zelfs hard optreden niet schuwt tegenover vertrouwelingen, zoals Becciu er een was. Zo zijn er de voorbije jaren heel wat mensen aan de kant geschoven buiten het oog van de media. Zo moest het hoofd van het koor in de Sixtijnse Kapel al opstappen omwille van financiële malversaties.”

Witwassen

Ook de Vaticaanse bank IRW werd door Paus Franciscus grondig hervormd. Waar rekeningen vroeger vaak misbruikt werden om verduisterd of crimineel geld te parkeren wordt nu scherp toezicht gehouden. Anonieme rekeningen, wat witwassen in de hand werkte, zijn niet langer toegestaan. Zo ging ook de bal in het vastgoedschandaal aan het rollen. Het Staatssecretariaat had de bank een lening gevraagd van 150 miljoen dollar voor het vastgoedproject, extra geld omdat de investering niet naar wens verliep. Een attente toezichthouder verwittigde daarop justitie. Zwaenepoel: “Al vele decennia had de bank een slechte reputatie wegens witwassen. Enkele dagen geleden heeft Franciscus nog een werkgroep opgericht tegen de maffia. Vooral in het zuiden van Italië is de band tussen de rooms-katholieke kerk en de misdaadorganisatie sterk. Hiermee wil de paus ‘Onze-Lieve-Vrouw uit de klauwen van de maffia halen’.”

Paus Franciscus moet volgens Zwaenepoel voortdurend rekening houden met interne tegenstand tegen zijn schonehandenoperatie. Zo waren er in 2019 al een aantal gerichte lekken naar de pers om de beginfase van het onderzoek naar het vastgoedschandaal in gevaar te brengen. De paus reageerde furieus. Hij stuurde zelfs de commandant van de Vaticaanse gendarmerie de laan uit. “De enige kans die hij heeft om met gesjoemel komaf te maken is het nemen van drastische maatregelen.”

De inzet is groot. “De jaarlijkse giften aan het Vaticaan zijn sinds 2006 gehalveerd”, zegt Zwaenepoel. “Paus Franciscus moet de imagoschade beperken maar staat er alleen voor. Ik denk dat de vruchten van zijn werk vooral geplukt zullen worden door zijn opvolger, die gekozen zal worden door een generatie authentieke en eenvoudige kardinalen die hij creëert in de plaats van figuren zoals Becciu.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234